نرم افزار حسابداری
ماهیت حسابها در حسابداری

ماهیت حساب در حسابداری (توضیح کامل ماهیت حسابهای بدهکار و بستانکار)


ماهیت حساب در حسابداری

به‌طور کلی اصلی ترین معادله حسابداری شامل بخش دارایی ها در سمت راست و بدهی ها و سرمایه در سمت چپ است:

دارایی = بدهی + سرمایه

برای تشخیص، ماهیت حسابهای بدهکار و بستانکار می‌توان گفت، حساب هایی که متعلق به سمت راست معادله حسابداری باشند “حساب با ماهیت بدهکار” گفته می شود؛ مثل موجودی نقد و بانک ، حساب های دریافتنی ، موجودی کالا ، دارایی های ثابت ، هزینه ها و بهای تمام شده.

به حساب هایی که متعلق به سمت چپ معادله حسابداری باشند “حساب با ماهیت بستانکار” گفته می شود؛ مثل حساب های پرداختنی ، تسهیلات ، سرمایه ، درآمد و فروش .

هر فعالیت موثر، بر معادله اصلی حسابداری، می‌تواند باعث افزایش یا کاهش این حساب‌ها شود. نحوه ثبت افزایش یا کاهش هر حساب نیز، به ماهیت آن بستگی دارد.

افزایش در حساب های با ماهیت بدهکار، در ستون بدهکار ثبت می شود و کاهش در حساب های با ماهیت بدهکار در ستون بستانکار ثبت می شود. به زبان ساده‌تر، افزایش هر دارایی، در سمت راست حساب آن (بدهکار) ثبت خواهد شد. کاهش هر دارایی نیز، روی سمت چپ حساب (بستانکار) تاثیر دارد.

 اما افزایش در حساب هایی با ماهیت بستانکار در ستون بستانکار ثبت می شود و کاهش در حساب های با ماهیت بستانکار در ستون بدهکار ثبت می شود.

پس با توجه به صحبت‌های گفته شده می‌توان گفت که ماهیت حسابهای پرداختنی یا ماهیت حساب سرمایه، بستانکار یا در اصطلاح (بس) و ماهیت پیش پرداخت بدهکار یا در اصطلاح (بد) است.

ماهیت حسابها

ماهیت تمام حسابها در حسابداری؛ معرفی حسابهای موقت

حسابهای موقت یا سود و زیانی، حسابهایی هستند که با پایان یافتن دوره مالی با یک حساب واسطه بسته شده و مانده آن‌ها به دوره مالی بعد انتقال نمی یابد. برخی از حساب‌های موقت می‌توانند، حساب سرمایه را تغییر دهند.

حسابهای مربوط به صورت سود و زیان جزء حسابهای موقت هستند، زیرا مانده این حسابها ( درآمد/فروش ، خرید ، هزینه های مستقیم خرید ، برگشت از فروش و تخفیفات ، برگشت از خرید و تخفیفات ، تخفیفات نقدی خرید و فروش و کلیه هزینه ها ) به حساب خلاصه سود و زیان که همان حساب واسطه هست بسته می شوند.

مانده حساب خلاصه سود و زیان ، سود یا زیان ویژه دوره مالی است که به حساب سود و زیان انباشته که یک حساب دائمی است انتقال می یابد. در نتیجه در پایان دوره مالی ، مانده ای از این حسابها وجود ندارد که به دوره مالی بعد منتقل گردد. ماهیت درآمد در حسابداری بستانکار است. 

ماهیت هزینه در حسابداری

آموزش ماهیت حسابها در حسابداری؛ حسابهای دائمی (انواع حسابهای ترازنامه ای)

حسابهای دائمی یا ترازنامه ای همانطوری که از نامشان پیداست ، دائمی اند. بعبارتی مانده آنها مربوط به یک دوره مالی نبوده و در پایان هر دوره مالی مانده آنها به دوره مالی بعد انتقال می یابد. می‌توان گفت که کلیه حساب‌های موجود در ترازنامه، جزو حساب‌های دائمی محسوب می‌شوند. به همین دلیل بوده که نام دیگر آن‌ها، حساب ترازنامه‌ای است.

حسابهای موجودی نقد و بانک ، حسابهای دریافتنی/پرداختنی ، موجودی مواد و کالا ، پیش دریافتها و پیش پرداختها از این دسته اند.

اما ماهیت حسابهای دائم حسابداری چیست؟ ماهیت حساب های دریافتنی، ماهیت حساب خرید و ماهیت حساب بانک، بدهکار است. ماهیت حساب فروش و ماهیت پیش دریافت فروش هم بستانکار است.

ماهیت پیش پرداخت

ماهیت های حسابداری حسابهای مخلوط

این حسابها همانطوری که از نامشان پیداست ، مخلوطی از حسابهای دائمی و موقتی اند. بدین ترتیب در پایان دوره مالی ، با استفاده از تعدیلات، آن قسمت از مانده حساب را که جزء حسابهای موقتی است باید به عنوان درآمد/هزینه دوره شناسایی شود و به خلاصه سود و زیان بسته می شوند و الباقی که جزء حسابهای دائمی است به ترازنامه پایان دوره انتقال می یابد.

پیش پرداختهای هزینه ، پیش دریافتهای درآمد نمونه ای از حسابهای مخلوط هستند. ماهیت پیش پرداخت و پیش دریافت به ترتیب بدهکار و بستانکار است.

تفاوت تراز آزمایشی با ترازنامه

در تراز آزمایشی مانده تمام حساب ھا “نمایش” داده می شود ، اعم از حساب ھای دائم و موقت که می تواند بسته به نوع کدینگ شرکت در سطح حسابهای کل ، معین و تفضیل تهیه گردد و معمولا هم در پایان هر ماه از سیستم مالی اخذ میگردد ولی در ترازنامه فقط مانده حساب ھای دائمی شرکت آنهم در پایان هر دوره مالی “گزارش” می گردد. بعبارت دیگر ترازنامه گزارشی است که مانده گروه داراییهای شرکت ( موجودی نقد ، حسابهای دریافتنی ، موجودی کالا و…) در سمت راست و مانده بدهی ها و سرمایه شرکت در سمت چپ گزارش میگردد. در تعریفی دیگر می‌توان گفت که ترازنامه صورتی است که در آن دارایی‌ها، بدهی‌ها و سرمایه یک موسسه، در پایان یک دوره مالی آورده شده و به این ترتیب وضعیت مالی موسسه، در یک دوره مالی معین مشخص می‌شود.

ماهیت حساب ها

تفاوت بهای تمام شده کالای ساخته شده با بهای تمام شده کالای فروش رفته

بهای تمام شده کالای ساخته شده به نوعی شامل موجودی مواد اولیه ، دستمزد و سربار های ساخت است که در قسمت راست ترازنامه تحت عنوان موجودی کالا با ماهیت دارایی نگهداری می شود.

 زمانی که محصول به فروش می رسد بهای تمام شده کالای ساخته شده از انبار خارج می شود و به بهای تمام شده کالای فروش رفته تبدیل می گردد که به نوعی در صورت حساب سود و زیان کاهنده حساب درآمد فروش است.

به روایتی بهای تمام شده کالای ساخته شده یک حساب دائمی و بهای تمام شده کالای فروش رفته یک حساب موقت می باشد. معمولا بهای تمام شده کالای فروش رفته، در پایان دوره مالی محاسبه می‌شود. در هر بخش از مقاله، به صورت جزئی به ماهیت های بدهکار و بستانکار هر حساب دائمی و موقت اشاره کردیم. در ادامه قصد داریم، به طور مفصل به ماهیت حسابها در حسابداری بپردازیم.

ماهیت حساب ها در حسابداری

ماهیت فروش در حسابداری

موسسات بازرگانی با فروش کالای خود درآمد کسب می کنند که درآمد حاصله در حساب فروش یا فروش کالا ثبت می شود. حساب فروش حسابی است که معادل قیمت فروش کالاهایی که در طول دوره مالی به طور نقد یا نسیه به فروش می رسند بستانکار می شود. ماهیت فروش در حسابداری بستانکار بوده و با ثبت بستانکار افزاش یافته و با ثبت بدهکار کاهش می یابد.

ماهیت پیش پرداخت در حسابداری

در مواردی ممکن است قبل از اینکه هزینه ای اتفاق بیافتد وجه کل هزینه برای مدتی بعد بطور یکجا پرداخت شود. مثل پرداخت اجاره ۶ ماه آینده دفتر یا محل کار و یا پرداخت حق بیمه یکساله ساختمان که در این موارد چون هنوز هزینه ای اتفاق نیافتاده، مبلغ پرداختی را در حسابی تحت عنوان پیش پرداخت ثبت می‌کنیم.

 در زمانی که هزینه اتفاق افتاد یعنی مدت آن سپری شد از این حساب خارج و به حساب هزینه سال منظور میشود. بنابراین ماهیت پیش پرداخت در حسابداری بدهکار است. توجه داشته باشید که مانده حساب پیش پرداخت جزو داریی های جاری و یک حساب دائمی است.

ماهیت درآمد در حسابداری

درآمد حاصل فروش کالا یا خدمات به مشتریان می باشد که باعث افزایش سرمایه می شود. باید بدانیم ماهیت درآمد در حسابداری همیشه بستانکار است و با ثبت بستانکار افزایش می یابد .

ماهیت خرید در حسابداری

حساب خرید حسابی است که بهای کالاهای خریداری شده در یک دوره مالی اعم از خرید نقد یا نسیه در آن ثبت می گردد و در واقع با خرید کالا ثبت بدهکار می گردد. ماهیت خرید در حسابداری، بدهکار بوده که با ثبت بدهکار افزایش و با ثبت بستانکار کاهش خواهد یافت.

ماهیت حساب دریافتنی در حسابداری

حسابهای دریافتنی نشان دهنده مطالبات واحد تجاری از اشخاص و شرکت ها می باشد. این حساب ممکن است از فروش کالا یا ارائه خدمات، پرداخت مساعده، پرداخت وام یا مواردی از این قبیل ایجاد شود. با توجه به اینکه حسابهای دریافتنی جز دارایی‎های واحد اقتصادی می‎باشد و دارایی ها نیز ماهیت بدهکار دارند ماهیت حسابهای دریافتنی هم بدهکار می‎باشد.

آشنایی با ماهیت حساب ها در حسابداری

در این مقاله به توضیح کامل ماهیت حسابها در حسابداری پرداختیم. ماهیت فروش در حسابداری، ماهیت پیش دریافت و ماهیت حسابهای پرداختنی و…را به طور کامل توضیح دادیم. اگر هنوز ابهامی در رابطه با ماهیت حساب‌ها در حسابداری دارید، یا حتی در مورد نرم افزار حسابداری سپیدار سوالی دارید، آن را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید. همکاران ما پاسخگوی شما خواهند بود.

سیستم حسابداری سپیدار سیستم

سیستم حسابداری سپیدار به شما کمک می کند تا با بستن خودکار حساب های سود و زیان و صدور سند اختتامیه و افتتاحیه، عملیات پایان سال مالی را به راحتی و به سادگی انجام دهید.

  • درج انواع کدینگ پیش فرض بازرگانی، تولیدی، خدماتی و پیمانکاری
  • ثبت دفاتر قانونی به ساده ترین روش ممکن
  • عملیات پر حجم پایان سال مالی به شکل خودکار
  • گزارش گردش حساب و مانده حساب در تمامی سطوح، به تفکیک دلخواه
  • پیوست ضمائم به اسناد حسابداری
  • و …

برای آشنایی رایگان با نرم افزار فرم روبرو را تکمیل نمایید تا همکاران ما جلسه هماهنگی را تنظیم کنند.


این صفحه را به اشتراک بگذارید


به این مطلب امتیاز دهید



46 دیدگاه برای ”ماهیت حساب در حسابداری (توضیح کامل ماهیت حسابهای بدهکار و بستانکار)

  1. پرویز

    می دانستم درست نیست ، بهتر است بگویم بعد از خواندن مطالب فوق بیشتر دانستم.

      1. لیلا فرهی بوزنجانی

        سپاس از مطلب مفیدتون،فقط یه سوال دارم کدام حساب ترازنامه ماهیت پیش بینی دارد؟

      1. zahra

        سلام خسته نباشید.
        ماهیت سرمایه گذاری با سرمایه متفاوت است؟
        وافزایش وکاهش هرکدام را میخواستم بدونم باتشکر

        1. سپیدار سیستم

          سلام. حساب سرمایه همیشه ماهیت بستانکار دارد. در سرمایه گذاری مجدد هم حساب سرمایه بستانکار می شود.

        2. فف

          چه مواردی جز واریز نقدی به حساب ،بانک اعلامیه بستانکار صادر میکنه ؟؟؟؟؟؟؟

          1. nr

            درهر صورت فقط واریزی ها در بانک اعلامیه بستانکار میزنه حالا واریزی بابت هرچی باشه در صورت حساب بانک بلعکس صورت حساب طبق دفاتر شرکت میباشد.

  2. مسعود شیری

    سلام وقتتون بخیر. در صورتی که بابت اجاره بها به جای پیش پرداخت نقدی بابت 12 ماه آینده 12 تا چک ماهیانه صادر شود و به موجر داده شود، آیا باز هم ثبت پیش پرداخت زده می شود ؟؟ ثبت آن چگونه می شود. با تشکر از زحمات فراوان شما

  3. محمدعلی

    سلام، من در حسابداری تازه کار هستم، برخی از مطالب سایت را خواندم، بسیار مفید و عالی بود. ممنون

  4. Moahmmad

    سلام ممنون از اطلاعات خوبتون
    فقط اگر امکان داره ی جایی با کلمه تعدیلات غیرسنواتی اشنا شدم ولی توضیحی ازش ندیدم فقط راجب به تعدیلات سنواتی توضیح داده شده لطفا در صورت امکان راهنمائیم کنید .
    ممنون ازتون

    1. سپیدار سیستم

      سلام. تعدیلات غیر سنواتی وجود ندارد. غیر سنواتی به معنی جاری است و اگر نیاز به اصلاح داشته باشد، حساب های جاری اصلاح می شود و ارتباطی با تعدیلات ندارد.

  5. زهرا

    سلام
    میشه ماهیت حساب تجدید ارزیابی رو بگین که بدهکاره یا بستانکار؟

    1. سپیدار سیستم

      سلام. زمانی که تجدیدارزیابی صورت می‌گیرد، ارزش دارایی‌ها را با نظر کارشناسان به قیمت روز تنزیل می‌کنیم و تفاوت ارزش روز و ارزش دفتری دارایی‌ها عددی خواهد بود که از یکسو در طرف دارایی‌ها بدهکار می‌شود و از سوی دیگر، در مازاد تجدید ارزیابی‌ها بستانکار می‌شود.

  6. Zahra

    سلام با تشکر از شما برای اطلاعات مفیدتون
    ببخشید از من سوال شد از ماهیت حساب ها
    میشه یکم بیشتر توضیح بدین خیلی ممنونم🌸

    1. سپیدار سیستم

      سلام. ممنون از همراهی شما
      کدام قسمت از مقاله برای شما ابهام دارد؟

  7. هرو

    باسلام
    سوال من اینه حسابهای واسط درواقع چه ماهیتی دارند،به چه صورت مورد استفاده قرارمیگیرندو در ترازنامه قیدمیشوند یاخیر؟
    پیشاپیش متشکرم از یاریتون

    1. سپیدار سیستم

      سلام. ما سرفصل حساب واسط نداریم. کلا برای برخی ثبت ها از اصلاح انتخاب واسط (تفصیلی) حرف میزنیم.

  8. المیرا

    سلام سپیدار نسخه آموزشی فقط یه بار قابلیت نصب داره من تازه گرفتم ولی غیر فعال شد الان نمیدونم باید از اول بگیرم یا میشه همینو درست کرد ؟؟؟؟؟؟؟

    1. سپیدار سیستم

      سلام. شما می توانید هر چند بار که تمایل داشتید، نصب کنید. برای برطرف شدن مشکلتان با واحد پشتیبانی تماس بگیرید.

  9. بهروز محمدی

    با سلام و خسته نباشید و تشکر از مطالب ارائه شده درسایت اگر امکان دارد یک راهنمایی می خواستم سایتی را برای صندوق قرض الحسنه مرتبط با آموزش و پرورش طراحی کردم در بخش ترازنامه آیا باید مانده درآمد منهای هزینه ها را اضافه کنم اگر جواب بله است ماهیت حساب بدهکار می باشد یا بستانکار
    با تشکر

    1. سپیدار سیستم

      سلام. دوست عزیز در مورد ثبت های حسابداری امکان اظهارنظر نداریم.
      ممنون میشیم با مدیریت مالی مجموعه پیش ببرید.

  10. مهدیه حسین پور

    سلام، خواستم ازتون درباره همه مقالاتی که می نویسید تشکر کنم. من خیلی از مقالات سایت شما را خوانده ام و دیگه به مطالبتون اعتماد پیدا کردم چون مقاله هاتون علمی هست و مشخصه مثل خیلی از سایت های دیگه کپی برداری نیست و وقت منو تلف نمیکنه، مطمئن شده ام شخص یا اشخاصی که این مقالات را نوشته اند از علم حسابداری اطلاع دارند و من هر وقت درباره موضوعی تحقیق می کنم اول مقاله سایت شما را مطالعه می کنم. بازم ازتون تشکر می کنم. موفق باشید

    1. سپیدار سیستم

      سلام. تلاش می کنیم براتون در مقاله قرار بدیم. ممنون از توجهتون

    1. لیلا فرهی بوزنجانی

      سپاس از مطالب مفید و واضحی که گذاشتید،فقط یه سوال داشتم کدام حساب ترازنامه ماهیت پیش بینی دارد؟

  11. غزال

    سلام
    چن سوال
    اول اینکه وقتی درآمدی حاصل میشه،حساب درآمد بستانکار بشه،کدوم حساب باید بدهکاربشه؟؟
    و اینکه درصورتی ک درآمدی کسب بشه ولی بدون اینکه واردبانک بشه هزینه بشه چطو باید تو حساب آوردش،
    ممنون میشم راهنماییم کنید

    1. سپیدار سیستم

      سلام. دوست عزیز در مورد ثبت های حسابداری امکان اظهارنظر نداریم.
      ممنون میشیم با مدیریت مالی مجموعه پیش ببرید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *