موارد مشمول بیمه و مالیات حقوق یکی از مهمترین مباحث در حسابداری حقوق و دستمزد است. در این مقاله علاوه بر جدول کامل موارد مشمول و غیرمشمول بیمه و مالیات حقوق ۱۴۰۵، آیتمها و مزایای حقوق و دستمزد از قبیل حق مسکن، حق اولاد، حق تأهل، عیدی، سنوات و… را از لحاظ اینکه مشمول کسر بیمه و مالیات هستند یا خیر، بررسی خواهیم کرد. همچنین با توجه به ابهاماتی که در زمینه برخی مزایای مشمول و غیرمشمول بیمه و مالیات وجود دارد، از منظر قوانین بیمه و مالیات به تشریح این موضوع پرداختهایم.
مشمول بیمه و مالیات یعنی چه؟
مشمول بیمه به معنای الزام قانونی کارفرما به کسر بخشی از حقوق و مزایای کارکنان و پرداخت آن به سازمان تأمین اجتماعی است. مواردی مانند حقوق ثابت، اضافهکاری و برخی مزایای نقدی معمولاً مشمول بیمه میشوند. در واقع مزایای مشمول بیمه، مزایایی از حقوق کارگر است که مشمول کسر حق بیمه میباشد و مزایای غیرمشمول، مزایایی از حقوق کارگر است که مشمول کسر حق بیمه نیست.
مشمول مالیات به معنای الزام قانونی کارفرما برای کسر مالیات از حقوق و دستمزد کارکنان و پرداخت آن به اداره مالیات است که معمولاً بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم تعیین میشود. مواردی مانند حقوق پایه، اضافهکاری و… مشمول مالیات میباشند. توجه داشته باشید این مالیات پس از کسر معافیتهای مالیاتی به حقوق کارکنان تعلق میگیرد.
حقوق مشمول مالیات چیست؟
حقوق مشمول مالیات، بخشی از درآمد شماست که شامل حقوق پایه، پاداشها و مزایا میشود. بعد از کم کردن معافیتهای قانونی، این مبلغ برای محاسبه مالیات در نظر گرفته میشود. مالیات حقوق معمولاً بر اساس یک نرخ تصاعدی (پلکانی) محاسبه میشود، به این معنی که با افزایش درآمد، نرخ مالیات نیز افزایش مییابد.
اما در مورد مالیات بیمه در سال ۱۴۰۵ باید اشاره کنیم که مزایای غیرنقدی مشمول بیمه نیست، اما کلیه مزایای نقدی غیر از مواردی که خود سازمان تأمین اجتماعی اعلام کند، مشمول بیمه است. برخی فکر میکنند که مزایای نقدی مستمر فقط شامل پرداختهای فصلی (حداقل ۴ بار در سال) میشود، اما کارشناسان سازمان تأمین اجتماعی میگویند هر پرداختی که بیش از یک بار در سال باشد، مستمر محسوب میشود.
برای مطالعه جدول موارد مشمول بیمه و مالیات سال ۱۴۰۵ و کسب اطلاعات در مورد موارد مشمول مالیات حقوق، با ما همراه باشید.
موارد معاف از مالیات حقوق در سال ۱۴۰۵ چیست؟
بر اساس قانون بودجه ۱۴۰۵، سقف معافیت مالیاتی ۴۰ میلیون تومان در ماه (معادل ۴۸۰ میلیون تومان در سال) تعیین شده است. همچنین سایر موارد معاف از مالیات حقوق ۱۴۰۵ به شرح زیر است:
- سنوات، خسارت اخراج، حقوق ایام مرخصی استفادهنشده، حقوق بازنشستگی یا مستمری پرداختی به وراث که به هنگام بازنشستگی یا ازکارافتادگی به حقوقبگیر پرداخت میشود.
- هزینههای سفر و فوقالعاده مأموریت
- عیدی و پاداش آخر سال به میزان یکدوازدهم معافیت سالانه (معادل ۴۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵)
- مزایای غیرنقدی به میزان دو دوازدهم معافیت سالانه (معادل ۸۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵)
- هزینههای درمان — براساس رأی ۵۹۱ دیوان عدالت اداری، ابطال دو هفتم و اعمال هفت هفتم بابت حق بیمه سهم کارگر صورت میگیرد.
- حقوق نیروهای مسلح
سقف مالیات بر حقوق ۱۴۰۵؛ جدول مالیات ماهانه و سالانه
بر اساس ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم، میزان معافیت مالیات بر درآمد سالانه مشمول مالیات حقوق، هر ساله در قانون بودجه سنواتی مشخص میشود. بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۵، مبلغ معافیت مالیات حقوق برابر با ۴۰ میلیون تومان در ماه است. یعنی حقوق هر فرد تا ۴۰ میلیون تومان در ماه مشمول مالیات نمیشود و مازاد بر این مقدار بهصورت پلکانی مشمول مالیات خواهد شد.
کارگرانی که میزان درآمد ماهانه آنها تا ۴۰ میلیون تومان باشد، معافیت از مالیات بر حقوق دریافت میکنند. همچنین سقف معافیت سالانه مالیاتی کارکنان دولت در سال ۱۴۰۵، ۴۸۰ میلیون تومان تعیین شده است.
جدول مالیات حقوق ماهانه و سالانه ۱۴۰۵
| پله | درآمد سالانه از | درآمد سالانه تا | درآمد ماهانه از | درآمد ماهانه تا | نرخ مالیات |
|---|---|---|---|---|---|
| اول | ۱ تومان | ۴۸۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۱ تومان | ۴۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۰٪ |
| دوم | ۴۸۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۴۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۱۰٪ |
| سوم | ۶۰۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۷۶۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۵۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۶۳,۳۳۳,۰۰۰ | ۱۵٪ |
| چهارم | ۷۶۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۶۳,۳۳۳,۰۰۱ | ۸۳,۳۳۳,۰۰۰ | ۲۰٪ |
| پنجم | ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۱ | ۱,۳۶۰,۰۰۰,۰۰۰ | ۸۳,۳۳۳,۰۰۱ | ۱۱۳,۳۳۳,۰۰۰ | ۲۵٪ |
| ششم | ۱,۳۶۰,۰۰۰,۰۰۱ | بیشتر | ۱۱۳,۳۳۳,۰۰۱ | بیشتر | ۳۰٪ |
- نسبت به مازاد ۴۸۰ میلیون تومان تا ۶۰۰ میلیون تومان در سال: ۱۰ درصد مالیات
- نسبت به مازاد ۶۰۰ میلیون تومان تا ۷۶۰ میلیون تومان در سال: ۱۵ درصد مالیات
- نسبت به مازاد ۷۶۰ میلیون تومان تا ۱,۰۰۰ میلیون تومان در سال: ۲۰ درصد مالیات
- نسبت به مازاد ۱,۰۰۰ میلیون تومان تا ۱,۳۶۰ میلیون تومان در سال: ۲۵ درصد مالیات
- نسبت به مازاد ۱,۳۶۰ میلیون تومان به بالا در سال: ۳۰ درصد مالیات
توجه داشته باشید که سقف مزایای مشمول بیمه در هر سال ۷ برابر حداقل حقوق اعلامشده در همان سال است و در صورتی که میزان آن بیشتر باشد، افراد از پرداخت بیمه معاف میشوند.
نکته مهم: سازمان مالیاتی بر اساس بخشنامه شماره ۲۰۰/۹۹/۵۸ مورخ ۱۳۹۹/۸/۱۴ وجوهی که بابت بن کارگری، حق مسکن، حق اولاد و سایر مزایای شاغل پرداخت میشود را از پرداخت مالیات معاف نموده بود؛ اما مطابق قانون بودجه ۱۴۰۵، این موارد اعم از حق شغل، حق شاغل و سایر موارد مذکور مشمول پرداخت مالیات هستند.
حقوق و مزایای مشمول مالیات ۱۴۰۵؛ تحولات قانونی مهم
مطابق قانون بودجه ۱۴۰۵، کلیه درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی از قبیل حقوق و مزایا، مقرری یا مزد، حق شغل، حق شاغل، حقالزحمه، حق مشاوره، حق حضور در جلسات، پاداش و کارانه، حقالسعی، اضافهکاری، رفاهی و انگیزشی، بهرهوری، هر گونه پرداخت پرسنلی از محل ماده ۲۱۷ قانون مالیاتهای مستقیم، فوقالعاده حقالتدریس، حقالتحقیق، حق پژوهش و حق کشیک، مشمول مالیات حقوق با نرخ پلکانی است.
تحول مهم قانونی در مزایای رفاهی و انگیزشی:
| سال | وضعیت مزایای رفاهی (حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، حق تأهل) |
|---|---|
| تا پایان ۱۴۰۲ | معاف از مالیات (بر اساس ماده ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم) |
| از ابتدای ۱۴۰۳ | مشمول مالیات (بر اساس بند ث تبصره ۱۵ قانون بودجه ۱۴۰۳) |
| سال ۱۴۰۴ | مشمول ۱۰٪ مالیات بعد از اعمال معافیت مالیاتی |
| سال ۱۴۰۵ | مشمول نرخ پلکانی مالیات حقوق |
نکته: کارگرانی که تا پایان سال ۱۴۰۲ از این مزایا مالیات پرداخت کردهاند، میتوانند درخواست استرداد مالیات اضافهپرداختی خود را مطابق بخشنامه نحوه استرداد اضافهپرداختی مالیات حقوق کارگران به سازمان امور مالیاتی ارائه کنند.
همچنین بر اساس تبصره ماده ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم، مزایای غیرنقدی مشمول مالیات حقوق به شرح زیر محاسبه میشود:
- الف) مسکن با اثاثیه: معادل ۲۵٪ و بدون اثاثیه: ۲۰٪ حقوق و مزایای مستمر نقدی (به استثنای مزایای نقدی معاف)
- ب) اتومبیل اختصاصی با راننده: معادل ۱۰٪ و بدون راننده: ۵٪ حقوق و مزایای مستمر نقدی (به استثنای مزایای نقدی معاف)
- ج) سایر مزایای غیرنقدی: معادل قیمت تمامشده برای پرداختکننده حقوق
موارد مشمول بیمه و مالیات کدامند؟
طبق ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم در سال ۱۴۰۵، سقف معافیت مالیاتی مبلغ ۴۸۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان بهصورت سالانه (۴۰ میلیون تومان ماهانه) تعیین شده است. تمام پرداختیهای نقدی و غیرنقدی که به کارمندان و کارگران تعلق بگیرد و بهطور رسمی در فیش آنها ثبت شود باعث میشود کارمندان مشمول مالیات حقوق و بیمه شوند؛ مانند حق ایاب و ذهاب، حق غذا، حق سرپرستی، هزینه تلفن و غیره، بهجز معافیتهای مالیات حقوق ۱۴۰۵ که در بالا ذکر شد.
این موارد به دلیل آنکه توسط کارشناسان مؤسسه حسابرسی تأمین اجتماعی مورد حسابرسی بیمه قرار میگیرند، بسیار مهم هستند. خوب است توجه داشته باشید که سقف مزایای مشمول بیمه در هر سال ۷ برابر حداقل حقوق اعلامشده در همان سال است و در صورتی که میزان آن بیشتر باشد، افراد از پرداخت بیمه معاف میشوند.
تعریف موارد مشمول بیمه در قانون تأمین اجتماعی
بر اساس ماده ۴ قانون تأمین اجتماعی، افرادی که به هر عنوان در مقابل دریافت مزد کار میکنند، مشمول قانون بیمه تأمین اجتماعی میباشند. طبق ماده ۳۰ قانون تأمین اجتماعی، کارفرما مکلف است حق بیمه سهم کارگر را از حقوق وی کسر و به اضافه حق بیمه سهم کارفرما به تأمین اجتماعی پرداخت کند.
علاوه بر این، بر طبق ماده ۲ قانون بیمه تأمین اجتماعی، مزد یا حقوق یا کارمزد شامل هر گونه وجوه و مزایای نقدی یا غیرنقدی مستمر است که در مقابل کار به بیمهشده داده میشود. بنابراین مزایای نقدی یا غیرنقدی مستمر که افراد در ازای کار کردن به دست میآورند، مشمول کسر حق بیمه میباشند.
مستمر بودن مزایا یک فاکتور مهم در تعیین مشمول یا غیرمشمول بودن بیمه است. بهعنوان مثال اگر پول لباس کار بهصورت ماهانه مستمر واریز شود، مشمول کسر بیمه است؛ اما اگر بهصورت ۶ ماهه یا سالانه واریز شود، مستمر نیست و مشمول کسر بیمه نمیشود.
موارد معاف از بیمه در سال ۱۴۰۵
موارد معاف از بیمه مطابق اعلام سازمان تأمین اجتماعی در سایت رسمی این سازمان (www.tamin.ir) و بند د از فصل سوم بخشنامه ۴۱۹۵ تأمین اجتماعی عبارتند از:
- بازخرید ایام مرخصی
- کمک هزینه عائلهمندی (حق اولاد)
- هزینههای سفر و فوقالعاده مأموریت
- عیدی و پاداش آخر سال
- مابهالتفاوت کمک هزینه مسکن و خوار و بار در ایام بیماری
- حق شیر
- پاداش نهضت سوادآموزی
- حق تضمین (کسر صندوق)
- خسارت اخراج و مزایای پایان کار (سنوات)
- پاداش افزایش تولید (در صورت دریافت مجوز از اداره کار)
این موارد به هیچوجه شامل کسر حق بیمه نمیشوند؛ زیرا توسط سازمان تأمین اجتماعی بهعنوان معافیت اعلام شدهاند. سایر هزینههای ثبتشده در فیش حقوقی کارمندان در لیست موارد مشمول بیمه تأمین اجتماعی قرار میگیرند.
جدول جامع موارد مشمول و غیرمشمول بیمه و مالیات ۱۴۰۵
در جدول زیر برای آیتمهای مختلف حقوق، مزایای نقدی و غیرنقدی، مشمول یا غیرمشمول بودن آنها مشخص شده است:
| آیتم | مشمول مالیات | مشمول بیمه |
|---|---|---|
| حقوق ثابت | ✅ | ✅ |
| پایه سنوات | ✅ | ✅ |
| حق تأهل | ✅ | ✅ |
| حق اولاد | ✅ | ❌ |
| بن کارگری | ✅ | ✅ |
| حق مسکن | ✅ | ✅ |
| اضافهکاری | ✅ | ✅ |
| شبکاری | ✅ | ✅ |
| نوبتکاری (حق شیفت) | ✅ | ✅ |
| جمعهکاری | ✅ | ✅ |
| حق مأموریت | ❌ | ❌ |
| حق سختی کار | ✅ | ✅ |
| حق سرپرستی | ✅ | ✅ |
| فوقالعاده شغل | ✅ | ✅ |
| پاداش افزایش تولید (با مجوز اداره کار) | ✅ | ❌ |
| سود سالانه | ✅ | ✅ |
| پاداش آخر سال | تا یکدوازدهم معافیت سالانه (۴۰ میلیون تومان) معاف | اگر مستمر نباشد معاف است |
| عیدی سالانه | تا یکدوازدهم معافیت سالانه (۴۰ میلیون تومان) معاف | ❌ |
| سنوات | ❌ | ❌ |
| مانده مرخصی (بازخرید مرخصی) | ❌ | ❌ |
| کالا و مزایای غیرنقدی مستمر | تا دو دوازدهم معافیت سالانه (۸۰ میلیون تومان) معاف | ✅ |
| کالا و مزایای غیرنقدی غیرمستمر | تا دو دوازدهم معافیت سالانه (۸۰ میلیون تومان) معاف | ❌ |
| حق شیر | ✅ | ❌ |
| حق تضمین (کسر صندوق) | ✅ | ❌ |
| حق لباس (مستمر ماهانه) | ✅ | ✅ |
| حق لباس (غیرمستمر / ۶ ماهه یا سالانه) | ✅ | ❌ |
| اشتغال مأمورین در خارج از مرکز | ✅ | ✅ |
| حقالعملکاری | ✅ | ✅ |
| خانههای کارگری | ❌ | ✅ |
| فوقالعاده بدی آبوهوا | ✅ | ✅ |
| حق کشیک | ✅ | ✅ |
| رفاهی و انگیزشی و بهرهوری | ✅ | ✅ |
| حقالسعی (به استثنای مزد، حقوق و پاداش) | ✅ | ✅ |
| حق جذب | ✅ | ✅ |
| حقالزحمه | ✅ | ✅ |
| حقالمشاوره | ✅ | ✅ |
| حق حضور در جلسات | ✅ | ✅ |
| حقالتدریس | ✅ | ✅ |
| حقالتحقیق | ✅ | ✅ |
| حق پژوهش | ✅ | ✅ |
| کارانه | ✅ | ✅ |
| حق ایاب و ذهاب | ✅ | ✅ |
| حق غذا / یارانه غذا | ✅ | ✅ |
| حق موبایل / هزینه تلفن | ✅ | ✅ |
| حق مدیریت | ✅ | ✅ |
| حق دیپلم | ✅ | ✅ |
| حق فنی | ✅ | ✅ |
| جیره نقدی | ✅ | ✅ |
| کارمزد | ✅ | ✅ |
| حق آنکال | ✅ | ✅ |
| حق آکورد (تولید) | ✅ | ✅ |
| فوقالعاده کیلومتری | ✅ | ✅ |
| مسکن با اثاثیه (مستمر) | تا دو دوازدهم معافیت سالانه معاف | ✅ |
| مسکن بدون اثاثیه (مستمر) | تا دو دوازدهم معافیت سالانه معاف | ✅ |
| اتومبیل اختصاصی با راننده (مستمر) | تا دو دوازدهم معافیت سالانه معاف | ✅ |
| اتومبیل اختصاصی بدون راننده (مستمر) | تا دو دوازدهم معافیت سالانه معاف | ✅ |
| هزینه سفر مرتبط با مأموریت | ❌ | ❌ |
| فوقالعاده کسر صندوق و تضمین صاحبجمعان | ❌ | ❌ |
| وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه | ❌ | ❌ |
| وجوه پرداختنی بابت هزینه معالجه کارکنان | ❌ | ❌ |
| بازخرید خدمت | ❌ | ❌ |
| خسارت اخراج | ❌ | ❌ |
| هزینه تأمین کالاهای ضروری بیمهشدگان (بن) | ❌ | ❌ |
| حقوق بازنشستگی | ❌ | ❌ |
| وظیفه و مستمری و مستمری وراث | ❌ | ❌ |
بیمه تأمین اجتماعی چیست؟ حق بیمه تأمین اجتماعی چگونه پرداخت میشود؟
سازمان تأمین اجتماعی قدیمیترین و بزرگترین سازمان بیمهای کشور است که وظیفه پوشش اجباری بیمه کارگران و حقوقبگیران و پوشش اختیاری صاحبان مشاغل آزاد را بر عهده دارد. هدف بیمه تأمین اجتماعی پوشش نیروی کار کشور و تأمین آنها در مقابل بیماری، ازکارافتادگی و بازنشستگی است. استانداردهای این بیمه بر اساس استانداردهای سازمانهای بینالمللی تأمین اجتماعی مانند سازمان بینالمللی کار تدوین میشود. در بیمه تأمین اجتماعی ایران، حق بیمه با مشارکت دولت، کارفرما و شخص بیمهشده پرداخت میشود.
با استفاده از نرم افزار محاسبه حقوق و دستمزد میتوانید حق بیمه پرداختی را نیز محاسبه کنید.
حق بیمه چطور محاسبه میشود؟ موارد مشمول بیمه و مالیات
در مشاغل عادی، مجموع نرخ حق بیمه 30 درصد از کل حقوق و دستمزد و مزایای هر فرد است. طبق اعلام سازمان تامین اجتماعی، حق بیمه 30 درصدی از موارد زیر تشکیل شده است:
- 20 درصد حق بیمه سهم کارفرما که وظیفه قانونی پرداخت آن بر عهده کارفرماست.
- 7 درصد حق بیمه سهم کارفرما که وظیفه قانونی پرداخت آن بر عهده کارکنان است و معمولا از دریافتیهای ماهانه کارکنان کسر میشود.
- 3 درصد حق بیمه بیکاری، که این مورد نیز در عهده قانونی کارفرماست.
آشنایی با حسابداری حقوق و دستمزد اهمیت بسیاری در محاسبه حق بیمه دارد. درصورتیکه حق بیمه به درستی محاسبه نشود میتواند مشکلات و مجازاتهای مالیاتی را به همراه داشته باشد.
حق بیمه اختیاری چیست و چگونه محاسبه میشود؟
بیمه اختیاری یکی از انواع بیمه خویشفرما است که مربوط به افرادی است که تحت پوشش بیمه خاصی نیستند و مستقیماً با عقد قرارداد با سازمان تحت پوشش قرار میگیرند. حق بیمه اختیاری شامل ۲۷ درصد از حقوق توافقشده میشود. علاوه بر این ۲۷ درصد، دولت نیز ۳ درصد از حق بیمه خویشفرما را طبق قانون تأمین اجتماعی پرداخت میکند.
مثال محاسباتی (بر اساس حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵):
حداقل دستمزد روزانه در سال ۱۴۰۵ را بر اساس آخرین مصوبه شورای عالی کار در فرمول زیر جایگزین کنید:
| ردیف | شرح | مبلغ |
|---|---|---|
| پایه حقوق ماهانه | حداقل دستمزد روزانه × ۳۱ روز | بر اساس مصوبه ۱۴۰۵ |
| بن خوار و بار | مطابق مصوبه شورای عالی کار | — |
| حق مسکن | مطابق مصوبه شورای عالی کار | — |
| جمع کل مزد | مجموع موارد فوق | — |
| حق بیمه سهم کارفرما (۲۰٪) | ۲۰٪ از جمع کل مزد | — |
| حق بیمه سهم کارکنان (۷٪) | ۷٪ از جمع کل مزد | — |
درصورتیکه کارفرما مبالغ دیگری نیز به کارمند پرداخت کند که مشمول کسر حق بیمه باشد، این مبالغ نیز به محاسبات افزوده میشوند.
در پاسخ به سؤال «حق تأهل مشمول مالیات است؟» باید گفت: بله، کلیه مبالغ پرداختی کارفرما از جمله حق تأهل مشمول مالیات میشوند.
آشنایی رایگان با نرمافزار حسابداری سپیدار
برای دریافت مشاوره و دمو رایگان، فرم زیر را پر کنید و محیط سپیدار را از نزدیک ببینید.
مزایای غیرمشمول مالیات حقوق
بر اساس ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، موارد غیرمشمول مالیات حقوق عبارتند از:
- سنوات خدمت کارکنان
- کل ۷ درصد حق بیمه سهم کارگر اعم از حقوق و بیمه تکمیلی معاف از مالیات است (بخشنامه معافیت دو هفتم ابطال شده است — برای توضیح کامل، بخش «معافیت حق بیمه سهم کارگر» را ببینید)
- وجوه پرداختی بابت فوت، بازنشستگی، ازکارافتادگی، استعفای کارگر
- وجوه پرداختی برای حقوق ایام مرخصی استفادهنشده حقوقبگیران
- یکدوازدهم عیدی (معادل ۴۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵)
- دو دوازدهم مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان (معادل ۸۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵)
- وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه و امثال آن
- پنجاهدرصد مالیات حقوق کارکنان شاغل در مناطق کمتر توسعهیافته
- وجوهی که کارفرما بابت هزینه معالجه کارکنان خود یا افراد تحت تکفل آنها مستقیماً یا بهوسیله حقوقبگیر به پزشک یا بیمارستان به استناد اسناد و مدارک مثبته پرداخت کند.
توجه داشته باشید که علاوه بر موارد بالا، صد درصد حقوق کارکنان شاغل در مناطق آزاد تجاری نیز از مالیات بر حقوق معاف است.
ذخایر حق بیمه چیست؟ آیا وجوه پرداختی بابت بازنشستگی مشمول مالیات میشوند؟
ذخایر حق بیمه شامل حق بیمههای دریافتی توسط بیمهکننده میشود که در آینده از محل آن، هزینههای بیمهای فرد بیمهشده پرداخت خواهد شد. بهعنوان مثال، یک کارمند برای ۳۰ سال حق بیمه پرداخت میکند و تمام این بیمههای پرداختشده بهعنوان ذخیره بیمه (حق بیمه عاید نشده) در نظر گرفته میشود. از ذخایر حق بیمه برای پرداخت حقوق بازنشستگی استفاده میشود. طبق قانون، وجوه پرداختی بابت بازنشستگی مشمول مالیات نیستند.
هزینههای درمانی کارکنان از موارد معاف از مالیات حقوق است!
توجه: مالیات هزینههای درمانی قابل کسر توسط کارفرما نیست و حقوقبگیر در صورتی که چنین مبلغی از وی کسر شده باشد، باید بهعنوان یک مؤدی حقیقی مطابق ماده ۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم درخواست استرداد اضافهپرداختی بابت مالیات حقوقش را (در صورت وجود) کتباً مطالبه نماید.
توجه: مرجع اقدام در خصوص کسر هزینههای درمانی و مراقبت و توانبخشی معلولان و بیماران خاص و صعبالعلاج، پرداختی توسط حقوقبگیران بابت معالجه خود و افراد تحت تکفل آنان، اداره امور مالیاتی محل دریافت مالیات بردرآمد حقوق آنان خواهد بود. حقوقبگیران میتوانند پس از پایان سال انجام هزینه، با ارائه نسخ اصلی گواهی و اسناد و مدارک تأییدشده مربوط به هزینههای مذکور، از اداره امور مالیاتی ذیربط درخواست استفاده از تسهیلات مقرر در ماده ۱۳۷ را بنمایند. (استنباطشده از بند ۴ بخشنامه شماره ۱۹۴۱۸/۴۳۸۵/۲۱۱ مورخ ۱۳۸۳/۱۱/۰۷ سازمان امور مالیاتی کشور)
آیا حق ماموریت از موارد مشمول مالیات است؟
یکی از نکات مهم در موارد مشمول مالیات، حق ماموریت بوده که در قانون به آن اشاره شده است. در بند 6 ماده 91 ق.م.م یا قانون مالیات های مستقیم صریحا گفته شده «هزینه سفر و فوقالعاده مسافرت مربوط به شغل» از مالیات معاف است. هر کجا که در قانون کار که سخن از فوق العاده آمده، یعنی مزایایی بابت شغل مانند اضافه کار، فوق العاده نوبت کاری یا حق ماموریت، نسبت به پرداخت هرگونه مالیات معاف هستند.
آیا حق اولاد مشمول بیمه است؟ حق اولاد مشمول مالیات میشود؟
براساس قانون “حق اولاد مشمول بیمه نیست” اما با این وجود، درصورتیکه حق اولاد در فیش حقوق کارمند پرداخت شود، حق اولاد مشمول مالیات است. شرکتها در هنگام ارسال لیست مالیات حقوق باید به این نکته توجه داشته باشند.
آیا حقوق بازنشستگان مشمول مالیات است؟
در پاسخ به سوال «آیا درآمد بازنشستگان شامل موارد معاف از مالیات است؟» باید گفت حقوق بازنشستگان معاف از مالیات است. اما در صورتی که فرد بازنشسته در یک ارگان دیگر مشغول فعالیت باشد و این فعالیت به ثبت رسیده باشد حقوقی که از طرف نهادی که بازنشستگی آن به ثبت رسیده مشمول مالیات خواهد شد. حق مسکن نیز شامل مالیات بر حقوق و بیمه است.
آیا حق مسکن مشمول بیمه است؟
با توجه به بخشنامه شماره 466/99/1000 مورخ 27/1/1399 سازمان تأمین اجتماعی، کمک هزینه مسکن کارگران مشمول کسر حق بیمه است.
در این بخشنامه آمده است: «کارفرمایان ذی ربط میبایست … به هنگام تنظیم صورت مزد مزایا نسبت به درج مبلغ یاد شده به همراه سایر اقلام مشول کسر حق بیمه از جمله پایه سنواتی، حق مسکن و خواروبار در ایام اشتغال و … در ستونهای مربوطه و کسر حق بیمه متعلقه و پرداخت آن به شعبه ذیربط اقدام نمایند.» همچنین همانطور که گفتیم هر گونه درامد و مزایا که در فیش حقوقی کارمند ذکر شود شامل موارد مشمول مالیات بر حقوق هستند. بنابراین حق مسکن نیز شامل مالیات بر حقوق و بیمه است.
آیا به سنوات مالیات تعلق میگیرد؟
سنوات خدمت معمولا دارای ابهام برای برخی از کارفرمایان است. حق سنوات، در صورتیکه در پایان اشتغال و بهمیزان تعیین شده در قانون (یکماه حقوق) پرداخت شود، از پرداخت مالیات معاف است. همچنین حق سنوات مشمول کسر و پرداخت حقبیمه نیست. یکی از تخلفهای کارفرمایان در این موضوع، کسر نمودن مبلغی از سنوات تحت عنوان مالیات بر درآمد است که هیچ مستند قانونی ندارد و قانونا تخلف محسوب میشود.
با توجه به اصلاحات صورت گرفته در بند 5 ماده 91 دیگر جای هیچ ابهامی برای معاف بودن حق سنوات سالانه از مالیات وجود نخواهد داشت . با وجود اینکه اجرای قانون جدید از سال 95 عنوان شده است اما مطابق قانون سابق نیز استدالال کارفرمایان بسیار ضعیف و غیر مستند و خلاف اصول و موازین حقوقی عمومی و حقوق کار بود. اما با اصلاح بند 5 ماده 91 قانون مالیاتهای مستقیم کارفرمایان موظفند که بدون کسر مبلغی به عنوان مالیات حق سنوات سالانه کارگران را پرداخت نماید.
آیا عیدی مشمول بیمه و مالیات است؟
عیدی مشمول بیمه نیست، اما در مورد مالیات شروطی دارد. طبق قانون، عیدی یا پاداش آخر سال در صورتی که در چارچوب تعیینشده توسط قانون کار باشد و از یکدوازدهم معافیت سالانه تجاوز نکند، از مالیات نیز معاف خواهد بود.
بند ۱۰ ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم میگوید: «عیدی سالانه یا پاداش آخر سال، جمعاً معادل یکدوازدهم میزان معافیت مالیاتی موضوع ماده ۸۴ این قانون است.»
| سال | سقف معاف عیدی (یکدوازدهم معافیت) |
|---|---|
| ۱۴۰۳ | ۱۲ میلیون تومان |
| ۱۴۰۴ | ۲۴ میلیون تومان |
| ۱۴۰۵ | ۴۰ میلیون تومان |
اگر عیدی بالاتر از این مقدار باشد، میزان مالیات مشخصشده کسر خواهد شد و مؤدی مالیاتی شرکت باید با مراجعه به کارپوشه مودیان مالیاتی، مالیات را پرداخت کند.
معافیت حق بیمه سهم کارگر از مالیات
در سال ۱۳۸۳ سازمان امور مالیاتی طی بخشنامهای، فقط دو هفتم حق بیمه سهم کارگر را قابل کسر از درآمد مشمول مالیات دانست (بخشنامه معافیت ۲/۷ بیمه از مالیات). اما این بخشنامه در تاریخ ۱۱ تیرماه ۱۳۹۸، توسط دیوان عدالت اداری (رأی شماره ۵۹۱) ابطال شد. پس از ابطال، سازمان امور مالیاتی مجدداً همان معافیت دو هفتم را از طریق بخشنامه جدیدی مطرح کرد، اما هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در رأی شماره ۱۴۱۵ مورخ ۱۴۰۰/۶/۲ این بخشنامه را نیز باطل کرد.
نتیجه نهایی: کل ۷ درصد حق بیمه سهم کارگر معاف از مالیات حقوق است.
طبق ماده ۱۳۷ قانون مالیاتهای مستقیم، مؤدی میتواند هزینههای درمانی خود، پدر، مادر، همسر، اولاد، خواهر و برادر تحت تکفل خود را از میزان مالیات یک سال خود کسر کند؛ مشروط بر اینکه این هزینهها به تأییدیه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی رسیده باشد. این ماده هیچ محدودیتی برای میزان معافیت حق بیمه درمانی قائل نشده است.
نکته مهم: حق بیمه سهم کارگر، چون بهعنوان هزینه درمان تلقی میشود، از مالیات حقوق معاف است. اما حق بیمه سهم کارفرما از آنجا که مربوط به بازنشستگی است (نه درمان)، از مالیات حقوق معاف نیست.
برای استفاده از این معافیت، مبلغ حق بیمه تأمین اجتماعی سهم کارگر باید در قسمت «حق بیمههای درمان موضوع ماده ۱۳۷ ق.
حق بیمه صادره چیست؟ چه تاثیری در مالیات بیمه دارد؟
حق بیمه صادره هزینه ای است که شرکت بیمه کننده برای بیمه کردن افراد دریافت میکند. حق صادره بیمه بر اساس نوع بیمه متغیر است. هر یک از شرکتهای بیمه ای بر اساس خدماتی که ارائه میکند، حق بیمه دریافت مینماید.
حق بیمه معوقه چیست؟ آیا از موارد مشمول بیمه و مالیات است؟
زمانی که کارفرما حق بیمه را پرداخت نمیکند یا نسبت به بیمه کردن کارمندان خود اقدام نمیکند؛ سازمان تامین اجتماعی با محاسبه حق بیمه معوقه کارفرما را مجبور به پرداخت حق بیمه خواهد کرد. تامین اجتماعی برای محاسبه حق بیمه معوقه، 30 درصد دستمزد فعلی کارمند یا کارگر را در نظر میگیرد و حق بیمه را به تعداد ماههای پرداخت نشده وصول میکند. حق بیمه معوقه نیز یکی از موارد مشمول بیمه و مالیات است که باید توسط کارفرما پرداخت شود. برای جلوگیری از جریمههای مالیاتی برای پرداخت نکردن حق بیمه، فقط کافی است به نرم افزار واسط سامانه مودیان مراجعه کرده و لیست بیمه را ارسال کنید.
برخی از کارگاهها که در حال حاضر تعداد آنها به 38 صنف میرسد؛ باتوجهبه قانون معافیت حق بیمه سهم کارفرما از معافیت تا 5 نفر کارگر برخوردارند. البته معافیت درصورتیکه لیست دستمزد و حق بیمه مربوطه را در مهلت مقرر به سازمان تسلیم و پرداخت کنند در نظر گرفته میشود. کارگاههای زیر، مواردی هستند که شامل قانون معافیت حق بیمه میشوند.
- آلومینیومسازی و خمکاری
- اطاقسازی ماشین
- آهنگری، فلز تراشی، حلبیسازی، تراشکاری
- انواع بافندگی
- پرورش ماهی
- پرورش و نگهداری دام و ماکیان
- ساخت و تعمیرات انواع پمپ آب
- تولید گازهای صنعتی و طبی و وسایل آتشنشانی
- ترازو، قپان و باسکول سازی
- تولیدکنندگان تابلوهای فشار ضعیف و قوی برق
- شرکتهای تعاونی تولیدی وابسته به ارگانهای دولتی نظیر مرکز گسترش خدمات تولیدی و عمرانی کشور که فعالیتهای آنها جنبه تولیدی، صنعتی و فنی دارد.
- چاقوسازی
- تولید انواع چراغ خوراکپزی
- چاپ، حروفچینی، گراور سازی، کلیشه سازی، لیتوگرافی و انواع صحافی
- خبازی
- انواع دوزندگی (به غیر از کلاه دوزی، چادر دوزی، لحافدوزی، دوزندگی اتومبیل)
- درب و پنجره سازی
- ریختهگری
- سراجی کیف و چمدان و کمربند سازی و ساک سازی
- سماورسازی
- صابونپزی
- کارگاههای صنایعدستی
- کارگاههای صنایع روستایی
- فخاری
- قالبزنی
- تولیدکنندگان قفل
- کاشی سازی و سرامیکسازی
- تولید کفش (کفاشی)
- ساخت و تولید انواع مخازن
- موزاییکسازی – بلوک سازی
- سازندگان میز و صندلی، کمد، قفسه، کابینت آشپزخانه
- ساخت و تولید انواع ماشینآلات کشاورزی و وسایل و ادوات مربوطه و تعمیرات آنها
- معادن سطح الارضی که جنبه کارگاهی دارند
- نمدمالی
- یخدان سازی
- شرکتها و اتحادیههای تعاونی روستایی و کشاورزی
- ناشرین و موسسات انتشاراتی
- کارکنان شناورهای باری و صیادی در استانهای جنوب کشور
درصورتی که کارفرما لیست بیمه و مالیات را در زمان مقرر ارسال کند و کسبوکار آن در این فهرست باشند، نسبت به پرداخت مالیات حق بیمه معاف است.
حق بیمه قابل تعدیل چیست؟ آیا تعدیل در محاسبه حق بیمه تاثیر میگذارد؟
در بیمه نامههای بلند مدت که مدت بیمه چند ساله است؛بیمه گذار از تعدیل استفاده میکند. با اینکه ممکن است ارزش خدمات در سالهای بعد از سال اول بیشتر شود؛ اما مبلغ بیمه معمولا طبق قرارداد اولیه ثابت خواهد ماند. برای اینکه در صورت بروز هرگونه حادثهای، خسارت بر اساس ارزش روز پرداخت شود، معمولا مبلغی بین 10 تا 30 درصد به عنوان تعدیل در بیمه محاسبه میشود.
حق بیمه قابل تعدیل براساس درصد تعدیل انتخاب شده در آینده افزایش پیدا میکند. محاسبه حق بیمه تعدیل شده مشابه حق بیمه ثابت است و فقط درصد انتخاب شده در آن اعمال میشود.
موارد مشمول مالیات حقوق 1405؛ از حق اولاد تا موارد غیر مشمول
در این مقاله تلاش کردیم موارد مشمول بیمه و مالیات را به شما بگوییم و همچنین جدول موارد مشمول بیمه و مالیات سال 1405 را نیز بررسی کردیم. مشاغل و کارگاههایی که شامل آیتم های مشمول مالیات حقوق نیستند را طبق قانون ق.م.م. مورد بررسی قرار دادیم تا به کلیه اطلاعات مورد نیاز خود برای موارد مشمول مالیات حقوق 1405 دست یابید. نرم افزار حقوق و دستمزد سپیدار میتواند در این محاسبات شما را یاری نماید. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره 81022222 تماس بگیرید و یا در این قسمت فرم مشاوره رایگان را تکمیل نمایید.
نرم افزار حسابداری شرکتی سپیدار همکاران سیستم، با چهار بستهی تولیدی، خدماتی، بازرگانی و پیمانکاری، برای مدیریت چابکتر شرکتهای کوچک طراحی شده است و متناسب با نیازهای این کسبوکارها، کاربری بسیار سادهای دارد.
مهدی توکل صبا
چند سالی است در حوزه آموزش و تولید محتوا فعالیت میکنم و تمرکزم بر تولید محتوای تخصصی در حوزه مالی و حسابداری است.