اظهارنامه عدم فعالیت شرکت چیست؟ مهلت، مدارک و جریمه در ۱۴۰۵

نامه عدم فعالیت شرکت زمانی که مجموعه‌ها با رکود اقتصادی مواجه می‌شوند، تهیه و ارسال می‌شود. شرکت‌ها شرایط و فعالیت‌های مختلفی را در دوره‌های مختلف تجربه می‌کنند و همواره سعی می‌کنند تا روبه‌رشد باشند. اما در برهه‌هایی از زمان شرکت‌ها دچار ضرر و زیان مالی می‌شوند و فعالیت اقتصادی آن‌ها با وقفه مواجه می‌شود.

در چنین شرایطی که شرکت‌ها با عدم فعالیت مواجه هستند، باید نامه عدم فعالیت شرکت را به سازمان امور مالیاتی ارائه نمایند. اما ارائه چنین نامه‌ای چه اثری بر ادامه فعالیت‌های آن‌ها دارد؟ شرکتی که هیچ گونه فعالیت مالی نداشته باشد می‌تواند با ارائه این ماه معاف از پرداخت مالیات خواهند بود. البته باید به این نکته اشاره کنیم که در صورت ورشکستگی، شرایط متفاوت است و موضوعات دیگری را باید پیگیری کرد. در این سری از مقالات آموزش مالیات، قصد داریم به بررسی نحوه رد کردن نامه عدم فعالیت، جریمه عدم ارسال بپردازیم. همراه ما باشید.

عدم فعالیت واحد صنفی

عدم فعالیت واحدهای صنفی به دلایل مختلفی رخ می‌دهد. از جمله دلایلی که می‌توان نامه عدم فعالیت را صادر کرد مواردی مثل ایجاد مشکلات اقتصادی، عدم توانایی شرکت در اجرای اهداف اقتصادی، رخ‌دادن حوادث خاص در بازارهای مالی و اختلاف بین شرکا و عدم فعالیت آن‌ها را می‌توان نام برد.

عدم فعالیت شرکت یعنی چه؟

شرکت زمانی «بدون فعالیت» شناخته می‌شود که در طول یک سال مالی کامل، هیچ رویداد مالی قابل ردیابی نداشته باشد. سازمان امور مالیاتی برای پذیرفتن این ادعا چند معیار مشخص دارد:

• هیچ تراکنش واریز یا برداشتی در حساب‌های بانکی شرکت ثبت نشده باشد.
• هیچ فاکتور خرید یا فروشی صادر یا دریافت نشده باشد.
• نام شرکت در گزارش معاملات فصلی هیچ طرف معامله‌ای دیده نشود.
• دفاتر قانونی (روزنامه و کل) سفید و بدون ثبت سند باشند.

اگر حتی یکی از این موارد نقض شود -مثلاً یکی از سهامداران با کارت شرکت خریدی شخصی انجام دهد- ادعای عدم فعالیت رد می‌شود و پرونده مشمول رسیدگی عادی خواهد شد.

اظهارنامه عدم فعالیت اشخاص حقوقی

حتماً مطلع هستید که مالیات بر درآمد افراد وضع می‌شود. ثبت هر شرکتی هم باهدف کسب درآمد انجام می‌شود و می‌توان نتیجه گرفت که با ثبت هر شرکتی، مالیات مطابق با آن نیز در نظر گرفته می‌شود. حالا درصورتی‌که این شرکت‌ها فعالیت اقتصادی نداشته باشند، مشمول عدم فعالیت هستند و باید نامه عدم فعالیت خود را به سازمان‌های مالیاتی تسلیم نمایند.

برخی از افراد تصور می‌کنند که درصورتی‌که پرونده دارایی خود را تحویل ندهند، مشمول مالیات نمی‌شوند. اما این تصور اشتباه است و در صورتی که فعالیت اقتصادی نداشته باشید باید پرونده دارایی خود را تشکیل داده و عدم فعالیت خود را اعلام نمایید.

اظهارنامه عدم فعالیت با نامه عدم فعالیت چه فرقی دارد؟

این دو اصطلاح در عمل قاطی می‌شوند، اما سندیت قانونی‌شان یکسان نیست.

	نامه عدم فعالیت	اظهارنامه عدم فعالیت
ماهیت	سند رسمی مالیاتی، جایگزین اظهارنامه عملکرد	نامه پشتیبان، روی سربرگ شرکت
محل ارسال	تحویل حضوری یا الکترونیکی به اداره امور مالیاتی	سامانه مودیان (my.tax.gov.ir)
الزام قانونی	معمولاً به‌عنوان مستند تکمیلی درخواست می‌شود	بله، طبق تبصره ۴ ماده ۱۸۶ ق.م.م
امضا و مهر	باید با مهر و امضای مدیرعامل باشد	نیازی به مهر فیزیکی نیست (ارسال آنلاین)

به زبان ساده: اظهارنامه عدم فعالیت همان سندی است که قانون شما را ملزم به ارسالش می‌کند. نامه عدم فعالیت، توضیحی است که معمولاً همراه آن یا برای تسریع تأیید پرونده ارائه می‌شود.

چه کسانی مشمول اظهارنامه عدم فعالیت هستند؟

این تکلیف هم اشخاص حقوقی را شامل می‌شود و هم صاحبان مشاغل حقیقی. اگر شرکتی در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت شده اما هنوز فعالیتی شروع نکرده یا فعالیتش متوقف شده، مشمول است. همین‌طور صاحب مشاغلی که برای مدتی کرکره مغازه را پایین کشیده، باید همین مسیر را طی کند.

برای صاحبان مشاغل حقیقی که مشمول اظهارنامه تبصره ۱۰۰ هستند، فرم و فرایند کمی ساده‌تر است، اما اصل تکلیف -ارسال اظهارنامه حتی با مقادیر صفر- برداشته نمی‌شود.

چگونه نامه عدم فعالیت شرکت را رد کنیم؟

اگر شرکتی در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت برسد اما در هر مرحله‌ای به هر دلیلی دیگر به فعالیت خود ادامه ندهد، باید اقدامات قانونی لازم برای اعلام عدم فعالیت خود را فوراً تکمیل کند. در حقیقت، شرکت‌های بدون فعالیت نیز باید اقداماتی انجام دهند. اقداماتی که برای تسلیم اظهارنامه عدم فعالیت شرکت باید انجام دهید عبارت‌اند از:

• شرکت‌های بدون فعالیت ملزم به تهیه دفاتر قانونی و اظهارنامه مالیاتی هستند.
• نامه عدم فعالیت شرکت‌های بدون فعالیت (در سربرگ رسمی شرکت و با مهر و امضا) باید در ابتدای چهار ماه سال مالی اعطا شود. در صورت عدم تحویل در موعد مقرر، جریمه مالیاتی به شرکت تعلق می‌گیرد.
• اظهارنامه‌های ارزش‌افزوده به‌صورت صفر نیز باید در مهلت مقرر تحویل داده شوند.
• عدم فعالیت شرکت مربوط به سال مالی قبل است؛ بنابراین نمی‌توان برای سال مالی بعد اعلام عدم فعالیت کرد.
• در صورت عدم فعالیت شرکت، هرگونه خریدوفروش توسط اعضا ممنوع است. توجه به این نکته ضروری است که حتی خریدهای شخصی در این زمینه نیز به‌عنوان فعالیت شرکت محاسبه می‌شود.
• برای اعلام عدم فعالیت شرکت هر بار در هرسال مالی باید اقدام کرد. به‌عبارت‌دیگر، یک‌بار اعلام عدم فعالیت شرکت برای کل حیات شرکت کفایت نمی‌کند.
• اگر زمان زیادی از عدم فعالیت شرکت بگذرد، شرکت منحل خواهد شد.
• بدون تشکیل پرونده مالیاتی یا دارایی نمی‌توانید نامه عدم فعالیت تنظیم کنید.
• اگر فاکتور خرید و فروشی در تضاد با مدارک ارائه‌شده توسط شرکت‌های بدون فعالیت به اداره مالیاتی ارائه شود، این شرکت‌ها مشمول جریمه‌های سنگین مالیاتی می‌شوند.
• اگر شرکتی در اساسنامه خود آورده نقدی دارد، حتماً باید در حساب بانکی و در اظهارنامه عملکرد نشان داده شود. 

استعلام نامه عدم فعالیت شرکت

پس از ارائه نامه عدم فعالیت شرکت، کارشناسان مالی سازمان مالیاتی فعالیت خود را آغاز می‌کنند و صحت‌وسقم درخواست این شرکت‌ها را بررسی می‌کنند. این روند با بررسی دفاتر مالی، حساب‌های مالی شرکت و سایر حساب‌ها این کارشناسان درخواست شرکت‌ها را با درنظرگرفتن این شرایط تأیید می‌کنند:

• هیچ ثبت حسابداری در دفاتر قانونی ثبت نشده باشد
• هیچ‌گونه خرید و فروشی در حساب شرکت‌ها ثبت نشده باشد
• در حساب بانکی هیچ‌گونه تراکنشی ثبت نشده باشد
• هیچ‌گونه اطلاعات مالی و یا فاکتورهای خرید و فروشی نباید در حساب شرکت باشد

نمونه نامه عدم فعالیت مغازه به دارایی

در مورد مغازه‌هایی که فعالیت اقتصادی ندارند و یا فعالیت آن‌ها متوقف شده است نیز لازم است تا نامه عدم فعالیت تهیه و به سازمان امور مالیاتی تحویل شود.

مدارکی که برای اعلام تعطیلی واحد کسب یا مغازه لازم است شامل یک نامه برای اعلام عدم فعالیت است. در این نامه باید خطاب به ریاست واحد مالیاتی خود تعطیلی را اعلام کنید و درخواست بازرسی بدهید. همچنین درصورتی‌که مستأجر هستید رونوشت فسخ قرارداد هم باید تحویل اداره مالیاتی مربوطه شود.

نمونه‌ای از نامه عدم فعالیت را در این قسمت مشاهده می‌کنید:

نکات مهم در مورد صورت نامه عدم فعالیت

ماده ۱۸۴ ق.م.م در این ارتباط می‌گوید: ادارات ثبت مکلف‌اند در آخر هر ماه فهرست کامل شرکت‌ها و مؤسساتی را که در طول ماه به ثبت می‌رسند و تغییرات حاصله در مورد شرکت‌ها و مؤسسات موجود و نیز نام اشخاص حقیقی و حقوقی را که دفتر قانونی به ثبت رسانده‌اند با ذکر تعداد دفاتر ثبت شده و شماره‌های آن به اداره امور مالیاتی محل اقامت مؤسسه ارسال دارند.

نکته: این موضوع نشان‌دهنده این است که سازمان امور مالیاتی به‌صورت ماهانه آمار شرکت‌های ثبت شده را دارد. حال باید توجه داشت: از زمان ثبت، تا هر زمانی که شرکت فاقد فعالیت بود، مراتب باید طی نامه‌ای کتبی (در سربرگ شرکت و با مهر و امضا) به واحد مالیاتی مربوطه اطلاع داده شود.

• صاحبان مشاغل اشخاص حقیقی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و ایشان نیز باید عدم فعالیت خود را کتباً به واحد مالیاتی مربوطه ارائه دهند.
• پلمب دفاتر قانونی از دیگر تکالیف اشخاص حقیقی و حقوقی فاقد فعالیت است یعنی بابت هرسال مالی (حتی در صورت نداشتن فعالیت)، باید دفاتر قانونی پلمب گردد.
• تسلیم اظهارنامه‌های عملکرد و ارزش‌افزوده (به‌صورت صفر) نیز می‌بایست صورت گیرد.
• در صورت خرید هرگونه اموال، اثاثیه و تجهیزات در سال موردنظر، جزء خرید شرکت محسوب شده و قابل رهگیری است.
• حساب بانکی شرکت در دوره ” عدم فعالیت” نباید هیچ‌گونه تراکنشی داشته باشد.
• اعلام عدم فعالیت نسبت به گذشته اثر دارد و قابل‌قبول است و نمی‌توان برای آینده این کار را انجام داد.

مهلت ارسال اظهارنامه عدم فعالیت چه زمانی است؟

طبق ماده ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم، اظهارنامه عملکرد اشخاص حقوقی -از جمله نسخه عدم فعالیت آن- باید حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالی ارسال شود. برای شرکت‌هایی که سال مالی‌شان با سال شمسی یکی است، یعنی اظهارنامه عملکرد ۱۴۰۴ باید تا پایان تیرماه ۱۴۰۵ تسلیم شود.

طبق ماده ۱۸۴ همین قانون، ادارات ثبت موظف‌اند در پایان هر ماه فهرست شرکت‌های تازه‌ثبت‌شده و تغییرات شرکت‌های موجود را برای سازمان امور مالیاتی بفرستند. یعنی سازمان از همان لحظه ثبت شرکت شما خبر دارد؛ سکوت یا تأخیر در اعلام عدم فعالیت، چیزی را پنهان نمی‌کند، فقط جریمه می‌سازد.

اگر متوجه شدید مهلت قانونی برای اظهارنامه‌ای از سال‌های قبل گذشته یا نیاز به اصلاح اطلاعات دارید، در راهنمای مهلت و نحوه اصلاح اظهارنامه مالیاتی مراحل آن را توضیح داده‌ایم.

اظهارنامه عدم فعالیت را گام‌به‌گام چگونه ارسال کنیم؟

از زمانی که فرایند ارسال اظهارنامه به‌طور کامل الکترونیکی شده، دیگر نیازی به مراجعه حضوری برای ثبت اصل اظهارنامه نیست. مراحل کار:

۱. به سامانه مودیان مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir وارد شوید و با کد کاربری و رمز پرونده مالیاتی شرکت وارد سامانه شوید. ۲. از منوی «اظهارنامه‌ها»، گزینه «اظهارنامه عدم فعالیت» را انتخاب کنید. ۳. سال مالی موردنظر و دلیل عدم فعالیت را وارد کنید. ۴. در بخش اطلاعات حساب‌های بانکی، موجودی و گردش حساب را با مقدار صفر تکمیل کنید؛ این بخش را خالی نگذارید، چون باعث رد سیستمی اظهارنامه می‌شود. ۵. به تمام پرسش‌های مربوط به خرید، فروش و قراردادها پاسخ «خیر» بدهید. ۶. اظهارنامه را نهایی و ارسال کنید و کد رهگیری را برای مستندسازی نگه دارید.

برای مثال، فرض کنید شرکتی در اسفند ۱۴۰۳ ثبت شده اما تا پایان ۱۴۰۴ هیچ حساب بانکی فعالی باز نکرده و هیچ فاکتوری صادر نکرده است. مدیر این شرکت باید همین فرایند شش‌مرحله‌ای را تا پایان تیر ۱۴۰۵ کامل کند؛ حتی اگر شرکت در عمل هنوز کاری شروع نکرده باشد.

نامه عدم فعالیت شرکت را چگونه تهیه کنیم؟

نامه عدم فعالیت در کنار اظهارنامه الکترونیکی، معمولاً برای تسریع تأیید پرونده یا در زمان رسیدگی درخواست می‌شود. این نامه باید:

• روی سربرگ رسمی شرکت نوشته شده و با مهر شرکت و امضای مدیرعامل تأیید شود.
• خطاب به رئیس اداره امور مالیاتی محل اقامت شرکت باشد و صراحتاً عدم فعالیت سال مالی موردنظر را اعلام کند.
• همراه با دفاتر قانونی پلمب‌شده و سفید (دفتر روزنامه و دفتر کل) تحویل داده شود.
• در صورتی‌که محل فعالیت اجاره‌ای بوده و تخلیه شده، رونوشت فسخ قرارداد اجاره را هم ضمیمه کنید.

اظهارنامه ارزش‌افزوده را هم فراموش نکنید

اظهارنامه عملکرد فقط نیمی از تکلیف است. مالیات بر ارزش‌افزوده تکلیفی فصلی و جدا دارد؛ یعنی حتی شرکت بدون فعالیت باید هر فصل اظهارنامه ارزش‌افزوده «صفر» ارسال کند. خیلی از شرکت‌ها اظهارنامه عملکرد سالانه را به‌موقع می‌فرستند اما اظهارنامه ارزش‌افزوده فصلی را فراموش می‌کنند و همان‌جا جریمه می‌خورند.

ثبت منظم دفاتر و رصد گردش حساب‌ها -حتی وقتی گردشی برای ثبت وجود ندارد- یکی از همان وظایفی است که نرم‌افزار حسابداری شرکتی سپیدار آن را ساده می‌کند: همه‌چیز در یک سیستم یکپارچه ثبت می‌ماند، پس وقتی موعد اظهارنامه می‌رسد، به‌جای جست‌وجوی مدارک پراکنده، فقط کافی است گزارش را از سپیدار بگیرید.

جریمه عدم اعلام عدم فعالیت چقدر است؟ استعلام وضعیت فعال یا غیرفعال شرکت

آیا عدم اعلام شروع فعالیت به اداره امور مالیاتی مشمول جریمه است؟

 اگر شرکت ثبت‌شدۀ شما به هر دلیلی (ورشکستگی، عدم فعالیت طولانی‌مدت، عدم دریافت مجوزهای لازم، راکد بودن بازار و غیره) هیچ‌گونه گردش مالی نداشته باشد (حتی برای مصارف شخصی)، شرکت غیرفعال محسوب می‌شود و باید انحلال آن را ثبت کرد. توجه داشته باشید که شرکت غیرفعال را نمی‌توان به حال خود رها کرد. برای در امان ماندن از جرائم مالیاتی باید اقداماتی قانونی برای آن انجام داد. تسلیم اظهارنامه عدم فعالیت شرکت به همین منظور صورت می‌گیرد. در پایان، اگر تمام نکات را رعایت کنید و طبق قانون پیش بروید، هیچ مشکل و دردسری برای شما پیش نخواهد آمد. انحلال شرکت یا غیرفعال بودن شرکت را حتماً در اسرع وقت اعلام کنید تا از عواقب پرداخت مالیاتی آن در امان بمانید.

در مورد میزان جریمه عدم فعالیت هم لازم به توضیح است که مالیات بر درآمد وضع می‌شود و نه بر عدم فعالیت؛ بنابراین شرکت‌ها باید در زمان مناسب، نامه عدم فعالیت خود را ارسال کنند. در غیر این صورت احتمالاً شناسه ملی آن‌ها مسدود می‌شود و باید از سایت https://ilenc.ssaa.ir/ استعلام انجام شود که آیا شناسه ملی فعال هست یا غیرفعال. اگر غیرفعال شده باشد، افراد باید به دارائی مراجعه و آن را فعال نمایند. در این زمینه گفته می‌شود که مالیات و جرایمی شامل حال آن‌ها نخواهد شد مگر اینکه مستنداتی باشد که آن‌ها درآمد یا فعالیت در طول این مدت داشته‌اند.

طبق ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم، عدم تسلیم اظهارنامه در مهلت مقرر -چه عملکرد عادی باشد چه عدم فعالیت- مشمول جریمه‌ای غیرقابل‌بخشودگی است: ۳۰٪ مالیات متعلقه برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل، و ۱۰٪ برای سایر اشخاص حقیقی.

نکته مهم اینجاست: چون مبنای این جریمه «مالیات متعلقه» است، اگر سازمان امور مالیاتی ادعای عدم فعالیت شما را با مدارک کامل بپذیرد، مالیات صفر می‌شود و جریمه نیز عملاً ناچیز خواهد بود. اما خطر واقعی جای دیگری است: اگر اظهارنامه اصلاً ارسال نشود یا مدارک ناقص باشد، سازمان می‌تواند مالیات را به‌صورت علی‌الرأس (یعنی بر اساس برآورد خودش) تعیین کند که معمولاً رقمی به‌مراتب بالاتر از واقعیت است؛ و آن‌وقت جریمه ۳۰ یا ۱۰ درصد، روی همان رقم برآوردی محاسبه می‌شود.

نکاتی که در عدم فعالیت نباید فراموش کنید

• عدم فعالیت فقط برای سال مالی گذشته اعلام می‌شود؛ نمی‌توان از پیش برای سال جاری یا آینده چنین درخواستی داد.
• اعلام عدم فعالیت یک‌بار برای همیشه نیست؛ اگر شرکت چند سال متوالی بدون فعالیت بماند، باید هر سال دوباره همین فرایند را تکرار کنید.
• بدون تشکیل پرونده مالیاتی، اصلاً امکان ثبت اظهارنامه عدم فعالیت وجود ندارد؛ اگر هنوز پرونده دارایی تشکیل نداده‌اید، این اولین قدم شماست.
• اگر سرمایه نقدی شرکت طبق اساسنامه وجود دارد، باید در حساب بانکی و در اظهارنامه نشان داده شود، حتی در سال‌های بدون فعالیت.
• اگر دوره عدم فعالیت طولانی شود، بهتر است گزینه تسویه و انحلال رسمی شرکت را هم بررسی کنید تا از تکالیف سالانه و ریسک‌های آینده خلاص شوید.

وقتی شرکت دوباره فعال می‌شود، آماده باشید

دیر یا زود اغلب شرکت‌های بدون فعالیت، فعالیت خود را از سر می‌گیرند. آن لحظه، بهترین زمان برای راه‌اندازی یک سیستم حسابداری منظم است؛ نه وقتی که اولین اظهارنامه عملکرد واقعی دیر شده. نرم‌افزار حسابداری شرکتی سپیدار دفاتر قانونی، گردش بانکی و گزارش‌های مالیاتی را از روز اول فعالیت به‌صورت یکپارچه ثبت می‌کند تا هیچ‌وقت دوباره درگیر جریمه عدم ارسال اظهارنامه نشوید. برای دیدن نحوه کار آن در شرکت خودتان، می‌توانید درخواست دمو و مشاوره رایگان ثبت کنید. شما می‌توانید با شماره 81022222 تماس بگیرید و در اسرع وقت دموی رایگان دریافت کنید.

سؤالات متداول