در نظام تامین اجتماعی، برخی بیماریهای خاص و صعبالعلاج باعث کاهش توانایی جسمی یا ذهنی فرد میشوند. در این شرایط، اگر بیمار نتواند وظایف شغلی خود را ادامه دهد و این موضوع توسط کمیسیون پزشکی تامین اجتماعی تایید شود، امکان بازنشستگی به دلیل بیماری وجود دارد. اهمیت این موضوع برای حسابداران، واحدهای منابع انسانی و بیمهشدگان در این است که نوع بیماری، میزان ناتوانی و نظر کمیسیون در تعیین مستمری، حقوق بیمه ای و وضعیت اشتغال نقش مستقیم دارد. در ادامه به جزییات بیشتری میپردازیم.
منظور از بیماری های منجر به بازنشستگی تامین اجتماعی چیست؟
بیماریهای منجر به بازنشستگی به بیماریهایی گفته میشود که باعث کاهش توانایی فرد در انجام کار میشوند و این موضوع در کمیسیونهای پزشکی تامین اجتماعی قابل تأیید است. این بیماریها معمولاً مزمن، صعبالعلاج یا نیازمند درمان طولانیمدت هستند و توانایی بیمار را برای انجام وظایف شغلی کاهش میدهند. هدف از این سازوکار، حمایت از بیمه شدگانی است که به دلیل شرایط جسمی یا ذهنی امکان ادامه اشتغال را ندارند و به جای ادامه کار، مستمری بازنشستگی دریافت میکنند.
از نظر فرآیند اداری و ارزیابی پزشکی، این موضوع با دورههای درمان و توقف کار مرتبط است؛ برای آشنایی با سازوکار توقف کار به دلیل درمان، مقاله مرخصی استعلاجی چیست را بخوانید.
تفاوت بازنشستگی و از کار افتادگی چیست؟
بازنشستگی بهدلیل بیماری در مواردی اعمال میشود که فرد به علت شرایط پزشکی امکان ادامه انجام وظایف شغلی را نداشته باشد و سابقه بیمهای کافی برای بازنشستگی داشته باشد. در این حالت مستمری بر مبنای اصول بازنشستگی محاسبه و پرداخت میشود.
از کار افتادگی زمانی مطرح است که فرد به دلیل بیماری یا حادثه توانایی کار را از دست بدهد، حتی اگر سابقه بیمهای کامل نداشته باشد. در این وضعیت، کمیسیونهای پزشکی میزان ناتوانی را مشخص میکنند و مستمری بر اساس درصد نقص توانایی تعیین میشود. از کار افتادگی میتواند کلی یا جزئی باشد و مبنای محاسبه آن با بازنشستگی متفاوت است.
تفاوت اصلی این دو مفهوم در روش محاسبه مستمری، الزامات سابقه بیمه و میزان توانایی فرد برای بازگشت به کار است. بازنشستگی مبتنی بر شرایط بیمهای و محدودیت توان کاری در طولانیمدت است، در حالیکه از کار افتادگی مبتنی بر ارزیابی پزشکی و درصد ناتوانی است.
اگر برای بررسی حقوق و دستمزدها نیاز به نرم افزار دارید، پیشنهاد می کنیم از نرم افزار حقوق و دستمزد سپیدار سیستم استفاده کنید.
آشنایی رایگان با نرمافزار حسابداری سپیدار
برای دریافت مشاوره و دمو رایگان، فرم زیر را پر کنید و محیط سپیدار را از نزدیک ببینید.
لیست بیماری های منجر به بازنشستگی تامین اجتماعی
در ساختار تامین اجتماعی، برخی بیماریها به دلیل ماهیت مزمن یا صعبالعلاج خود باعث کاهش توان کاری فرد در بلندمدت میشوند. این بیماریها معمولا عملکرد جسمی یا ذهنی را مختل میکنند و دوره درمان طولانی و پرهزینه دارند. سازمان تامین اجتماعی این بیماریها را در گروههای مختلف دستهبندی میکند تا کمیسیونهای پزشکی بتوانند سطح ناتوانی شغلی را ارزیابی کنند. مهمترین گروهها شامل بیماریهای قلبیعروقی، ریوی، عصبیعضلانی، روانپزشکی و سرطانها هستند. فهرست کامل این بیماریها مبنای بررسی کمیسیون پزشکی و صدور نظر کارشناسی درباره امکان ادامه فعالیت شغلی فرد است. برای اینکه دقیقتر بر این موضوع واقف باشید، لیست کامل بیماری های منجر به بازنشستگی تامین اجتماعی را در اینجا آوردهایم.
بیماری های مزمن و ناتوان کننده
بیماریهای مزمن و ناتوانکننده به بیماریهایی گفته میشود که عملکرد جسمی یا ذهنی فرد را در بلندمدت کاهش میدهند و توانایی انجام کار را محدود میکنند. این بیماریها معمولا دوره درمان طولانی دارند و در بسیاری از موارد به بازنشستگی به دلیل بیماری منجر میشوند.
نمونههای اصلی این گروه عبارتند از:
● بیماریهای قلبیعروقی (نارسایی، آنژین، سکته)
● بیماریهای ریوی (آسم شدید، برونشیت مزمن، آمفیزم)
● بیماریهای مفصلی (آرتروز، روماتیسم مفصلی)
● بیماریهای عصبی (اماس، پارکینسون، آلزایمر)
● بیماریهای روانی (افسردگی شدید، اختلال دو قطبی، اضطراب فراگیر)
● بیماریهای سرطان (در مراحل پیشرفته)
شرایط بازنشستگی بر اثر بیماری و بیمه ازکارافتادگی
تایید بازنشستگی به دلیل بیماری یا دریافت مستمری ازکارافتادگی تابع ارزیابی کمیسیونهای پزشکی تامین اجتماعی است. بر اساس ماده ۷۰ قانون تامین اجتماعی، معیار اصلی برای ازکارافتادگی کلی کاهش بیش از ۶۶ درصد قدرت کار بیمهشده است. این معیار بهویژه در بیماران قلبی با دقت بیشتری بررسی میشود، زیرا همه عارضههای قلبی مشمول دریافت مستمری نیستند و وضعیت فعلی بیمار ملاک قرار میگیرد.
در بیماران قلبی معمولا شرایط زیر بیشترین شانس تأیید دارند:
● بیماری لاعلاج از نظر متخصص و خطرناک بودن ادامه کار برای سلامت بیمار
● نارسایی شدید قلبی با کسر جهشی (EF) کمتر از ۳۰ تا ۳۵ درصد
● تنگی شدید عروق غیرقابل درمان حتی پس از مداخلههای جراحی مانند CABG یا آنژیوپلاستی
● بیماریهای دریچهای یا مادرزادی قلب در صورت بروز عوارض ریوی یا نارسایی شدید
حداقل حقوق از کار افتادگی تامین اجتماعی
میزان مستمری ازکارافتادگی به نوع ازکارافتادگی، سابقه بیمهپردازی و میانگین حقوق بیمهشده بستگی دارد. در ازکارافتادگی کلی، یعنی زمانی که توانایی کار بیش از 66 درصد کاهش یابد، مستمری کامل پرداخت میشود. در ازکارافتادگی جزئی که بین 33 تا 66 درصد کاهش توانایی وجود دارد، مستمری به نسبت درصد ناتوانی محاسبه میشود.
عوامل اصلی تعیین مبلغ بهصورت زیر است:
● درصد ازکارافتادگی تعیینشده توسط کمیسیون پزشکی
● سابقه پرداخت حق بیمه
● میانگین حقوق مشمول بیمه در دو سال آخر قبل از ازکارافتادگی
فرمول محاسبه مستمری طبق منبع به شکل زیر است:
مستمری = (میانگین حقوق × سنوات پرداخت حق بیمه) / 30
برای آشنایی با نحوه انعکاس این محاسبات در اسناد مالی، مقاله مرتبط با حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ را بخوانید.
مراحل درخواست بازنشستگی به دلیل بیماری
درخواست بازنشستگی به دلیل بیماری یک مسیر اداری و پزشکی مشخص دارد. مراحل اصلی آن به شکل زیر است:
۱. محاسبه سابقه و مزایا: سابقه بیمهپردازی و میزان مزایا بر اساس قوانین صندوق بازنشستگی محاسبه میشود.
۲. تهیه مدارک: مدارک هویتی و شغلی مانند شناسنامه، کارت ملی و سوابق اشتغال جمعآوری میشود.
۳. تکمیل فرم درخواست: فرم بازنشستگی با اطلاعات شخصی و سوابق شغلی تکمیل میشود.
۴. تحویل مدارک به صندوق بازنشستگی: مدارک کامل به صورت حضوری یا الکترونیکی ارسال میشود.
۵. پیگیری پرونده: پرونده بررسی میشود و در صورت نیاز، مدارک یا توضیحات تکمیلی درخواست خواهد شد.
۶. صدور حکم بازنشستگی: پس از تایید نهایی، حکم صادر و در آن میزان حقوق و تاریخ شروع بازنشستگی مشخص میشود.
جمعبندی
بیماریهای خاص و صعبالعلاج میتوانند باعث کاهش توان کاری شوند و در صورت تایید کمیسیون پزشکی تامین اجتماعی، مبنای بازنشستگی به دلیل بیماری یا برقراری مستمری ازکارافتادگی قرار بگیرند. نوع بیماری، شدت ناتوانی، سابقه بیمهپردازی و نظر کمیسیون از عوامل تعیینکننده در این فرآیند هستند.
اگر برای محاسبه حقوق، مستمری و سایر اطلاعات مالی مرتبط با کارکنان نیاز به ابزار دقیق دارید، میتوانید برای انتخاب نرم افزار حسابداری مناسب با مشاوران سپیدار سیستم تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا بیماری روان و اعصاب شامل بازنشستگی تامین اجتماعی میشود؟
بله. بیماریهای روانپزشکی در صورتی که باعث ناتوانی شغلی شوند و کمیسیون پزشکی تأیید کند، مشمول بازنشستگی به دلیل بیماری یا ازکارافتادگی هستند.
آیا بازنشستگی به خاطر بیماریهای خاص محدودیت سنی دارد؟
خیر. معیار اصلی کاهش توانایی کار و تایید کمیسیون پزشکی است، نه سن.
بیماریهای منجر به بازنشستگی تامین اجتماعی شامل چه مواردی است؟
بیماریهای مزمن و صعبالعلاج مانند بیماریهای قلبیعروقی، ریوی، عصبی، روانپزشکی و سرطانها که موجب ناتوانی شغلی شوند و توسط کمیسیون پزشکی تایید شوند.
نسیم طهرانی
من عاشق محتوا هستم و هر روز تلاش میکنم بین حساب و کتاب و دنیای واژهها یک گفتوگوی جذاب شکل بدهم.