تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم، یک مسیر سادهشده برای پرداخت مالیات است که سازمان امور مالیاتی برای حمایت از مشاغل کوچک و متوسط طراحی کرده. بر اساس این تبصره، اگر درآمد سالانه کسبوکار از سقف تعیینشده کمتر باشد، نیازی به ارائه اظهارنامه مالیاتی و نگهداری دفاتر و اسناد مالی نیست و تنها کافی است مالیات مقطوع تعیینشده توسط سازمان پرداخت شود.
طبق احکام مالیاتی قانون بودجه سال ۱۴۰۵، سقف فروش کالا و خدمات برای استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ (برای عملکرد سال ۱۴۰۴) به ۷۲ میلیارد تومان (۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) رسیده است. اگر فروش سالانه شما کمتر از این عدد باشد و سایر شرایط را هم داشته باشید، میتوانید از این تسهیلات بهرهمند شوید.
نکته کلیدی: رسیدن به سقف فروش، تنها شرط استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ نیست. باید سایر شرایط و الزامات اعلامی سازمان امور مالیاتی هم رعایت شود.
تبصره ماده ۱۰۰ مالیات چیست؟
سازمان امور مالیاتی برای کاهش بار اداری مشاغل کوچک، طرحی تشویقی طراحی کرده که به آن تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم میگویند. سادهترین تعریف این است:
اگر درآمد سالانه کسبوکار شما کمتر از سقفی باشد که هر سال توسط سازمان اعلام میشود، دیگر نیازی به تکمیل اظهارنامه مالیاتی یا نگهداری دفاتر و اسناد مالی ندارید. سازمان امور مالیاتی یک مبلغ مقطوع تعیین میکند و شما فقط آن را پرداخت میکنید.
این تبصره هر سال توسط سازمان امور مالیاتی برای صاحبان مشاغل و برخی گروههای شغلی در نظر گرفته میشود و سقف آن هر سال متفاوت است.
کلیه صاحبان مشاغل موظف به ثبتنام و ارسال صورتحساب الکترونیکی در سامانه مودیان مالیاتی هستند. در سال ۱۴۰۵، برای پرداخت مالیات عملکرد سال ۱۴۰۴، دو مسیر وجود دارد:
- ارسال اظهارنامه مالیاتی (مسیر عادی)
- استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ (مسیر تسهیلشده)
حسابداری فروشگاه را به دشت بسپارید
برای دریافت مشاوره و دمو رایگان، فرم زیر را پر کنید و محیط دشت را از نزدیک ببینید.
در این قسمت رادیومالی تغییرات تبصره ماده 100 را مرور کردیم:
قسمت 255: دستورالعمل تبصره ماده 100 و اظهارنامه عملکرد مودیان حقیقی
سقف تبصره ماده ۱۰۰ سال ۱۴۰۵
با توجه به احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵، سقف درآمدی برای استفاده از تسهیلات تبصره ۱۰۰ به ۱۵۰ برابر معافیت مالیاتی ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم افزایش یافت.
در ابتدا مبلغ ۴۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۴۳.۲ میلیارد تومان) تعیین شده بود؛ اما براساس مصوبه جدید سازمان امور مالیاتی، این سقف به ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۷۲ میلیارد تومان) افزایش یافت.
| توضیحات | مبلغ |
|---|---|
| سقف سال ۱۴۰۴ (عملکرد ۱۴۰۳) | ۲۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال — ۲۱.۶ میلیارد تومان |
| سقف اولیه سال ۱۴۰۵ (عملکرد ۱۴۰۴) | ۴۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال — ۴۳.۲ میلیارد تومان |
| سقف نهایی سال ۱۴۰۵ (عملکرد ۱۴۰۴) | ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال — ۷۲ میلیارد تومان |
این افزایش نشان میدهد که قانونگذار تلاش میکند افراد بیشتری مشمول این تسهیلات شوند. طبق اعلام سازمان امور مالیاتی، این اقدام موجب شده تا ۸۰٪ صاحبان مشاغل بتوانند از تبصره ماده ۱۰۰ بهره ببرند.
مثال عملی:
فرض کنید یک فروشگاه، کل فروش کالا و خدماتش در سال ۱۴۰۴ برابر با ۵۵ میلیارد تومان بوده است. از نظر سقف فروش، داخل محدوده تبصره ماده ۱۰۰ قرار میگیرد و با احراز سایر شرایط میتواند از این تسهیلات استفاده کند. اما اگر فروش همان فروشگاه ۸۰ میلیارد تومان باشد، از سقف مقرر عبور کرده و باید از مسیر عادی اظهارنامه و رسیدگی مالیاتی اقدام کند.
تبصره ماده 100 قانون مالیاتهای مستقیم 1405
سازمان امور مالیاتی در شهریور 1404 اعلام کرده که سقف فروش سالانه برای استفاده از تسهیلات تبصره ماده 100 افزایش یافته است. به استناد بند (پ) تبصره (1)قانون بودجه 1404 کل کشور، سازمان با هدف تکریم مودیان و کاهش هزینههای زمانی برای نخستین بار نصاب 150 برابری معافیت موضوع 84 قانون مالیاتهای مستقیم را ابلاغ کرد. این اقدام موجب شد که 80% صاحبان مشاغل از تسهیلات تبصره ماده 100 بهره ببرند.
مودیان مالیاتی که در سال 1405 قصد پرداخت مالیات عملکرد 1404 را دارند ملاک مشمولیت ماده تبصره 100 زمانی است که میزان فروش سالانه از سقف 150 برابر معاقیت ماده 84 تجاوز نکند؛ در اینصورت میتوانند به جای اظهارنامه، از فرم تبصره 100 استفاده کنند و مالیات مقطوع پرداخت کنند.
چه کسانی میتوانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟
صاحبان مشاغلی میتوانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند که همه شرایط زیر را داشته باشند:
- سقف فروش: مجموع فروش کالا و خدمات در سال ۱۴۰۴ حداکثر ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۷۲ میلیارد تومان) باشد.
- در صورت فعالیت مشارکتی: مجموع فروش همه شرکاء حداکثر ۱٬۴۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۱۴۴ میلیارد تومان) باشد.
- استفاده از پایانه فروشگاهی: از کارتخوان و پایانههای فروشگاهی استفاده کرده باشند.
- پرداخت مالیات سال گذشته: مالیات سال قبل را بهطور کامل پرداخت کرده یا برگ تشخیص صادره توسط سازمان امور مالیاتی را پذیرفته و تسویه کرده باشند.
- بارگذاری فرم: فرم تبصره ماده ۱۰۰ برای مودی در درگاه خدمات الکترونیک مالیاتی بارگذاری شده باشد.
نکته مهم: حتی اگر همه شرایط بالا را داشته باشید، ممکن است مشمول تبصره نشوید. متن قانون، اختیار تشخیص مشمولان را به سازمان امور مالیاتی داده و سازمان الزامی ندارد این امکان را برای همه واجدان شرایط فعال کند.
چه کسانی نمیتوانند از تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند؟
افراد زیر از استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ محروم خواهند بود:
استفاده از معافیتهای دیگر: مودیانی که برای سال مورد نظر متقاضی استفاده از معافیتهای مواد ۱۳۷، ۱۶۵ و ۱۷۲ قانون مالیاتهای مستقیم باشند.
مودیان با درآمد بالا: کسانی که فروش آنها بیش از ۷۲۰ میلیارد ریال (۷۲ میلیارد تومان) باشد.
پروندههای مشارکتی با درآمد بالا: اگر درآمد حداقل یکی از شرکاء یا مجموع درآمد مشارکت بیش از ۱٬۴۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد.
عدم استفاده از پایانه فروشگاهی: صاحبان مشاغلی که موظف به استفاده از پایانه بودهاند اما این کار را نکردهاند.
عدم بارگذاری فرم: مودیانی که فرم تبصره ماده ۱۰۰ برایشان در درگاه خدمات الکترونیکی سازمان قرار داده نشده است.
عدم تکمیل فرم در موعد مقرر: مودیانی که فرم را تا پایان خرداد ماه سال جاری تکمیل نکرده باشند.
شرایط استفاده از تبصره ماده ۱۰۰
برای بهرهمندی از تبصره ماده ۱۰۰ مالیاتهای مستقیم در سال ۱۴۰۵، سه شرط اصلی باید رعایت شود:
شرط اول — سقف فروش:
مجموع فروش کالا و خدمات در سال ۱۴۰۴ باید حداکثر ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد. این اولین و مهمترین عدد برای تشخیص مشمولیت است.
شرط دوم — تسویه مالیات سال قبل:
مودی باید مالیات سال گذشتهاش را بهطور مقطوع تعیین و پرداخت کرده باشد، یا برگ تشخیص صادره سازمان امور مالیاتی را پذیرفته و تسویه کرده باشد. بدهی مالیاتی معوق، شرط استفاده از این تبصره را از بین میبرد.
شرط سوم — ثبتنام بهموقع:
درخواست استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ باید حتماً تا پایان خرداد ماه سال جاری در سامانه مربوطه ثبت و به سازمان امور مالیاتی ارسال شود. تاخیر در این مهلت، امکان استفاده را از بین میبرد.
نحوه محاسبه مالیات تبصره ماده ۱۰۰
مالیات تبصره ماده ۱۰۰ بر اساس میزان فروش و تراکنشهای بانکی مودیان، بهصورت مقطوع و با افزایش مشخص نسبت به مالیات سال گذشته تعیین میشود. اگر مودی مبلغ تعیینشده را بپذیرد، فرم ماده ۱۰۰ را تکمیل میکند؛ در غیر این صورت باید اظهارنامه کامل ارائه دهد.
اصول کلی محاسبه به شرح زیر است:
مرحله اول — محاسبه سود مشمول مالیات:
مبلغ فروش کالا یا خدمات × ضریب سود فعالیت = سود مشمول مالیات
مرحله دوم — محاسبه ماخذ مالیاتی:
سود مشمول مالیات − معافیت سالانه صاحبان مشاغل = ماخذ مالیاتی
مرحله سوم — محاسبه مبلغ نهایی مالیات:
ماخذ مالیاتی × نرخ مالیات صاحبان مشاغل = مبلغ مالیات
توضیح: ضریب سود فعالیت (اینتاکد) برای هر کسبوکار متفاوت است و سالانه توسط سازمان امور مالیاتی تعیین میشود. این ضرایب بر اساس نوع فعالیت و شرایط اقتصادی تغییر میکنند. جزئیات دقیق محاسبه بهصورت عمومی توسط سازمان منتشر نمیشود.
نحوه پرداخت مالیات تبصره ۱۰۰
پرداخت مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ به دو صورت امکانپذیر است:
پرداخت یکجا:
مودی میتواند کل مبلغ مالیات مقطوع را تا پایان مهلت قانونی (خرداد ماه) یکباره تسویه کند.
پرداخت اقساطی:
اگر امکان پرداخت کامل وجود نداشته باشد، مودی میتواند درخواست تقسیط بدهی خود را ثبت کند. شرایط تقسیط با توجه به دستورالعمل تبصره ماده ۱۰۰ در هر سال و بر اساس میزان بدهی هر مودی تعیین میشود.
آموزش گامبهگام استفاده از تبصره ماده ۱۰۰
برای ثبتنام و استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ در سال ۱۴۰۵، مراحل زیر را دنبال کنید:
مرحله ۱: وارد درگاه ملی خدمات مالیاتی به آدرس my.tax.gov.ir شوید و با کد ملی و رمز عبور وارد حساب کاربری خود شوید.
مرحله ۲: کد ۶ رقمی ارسالشده به شماره موبایلتان را وارد کنید و روی «ورود به سامانه» کلیک کنید.
مرحله ۳: در بالای صفحه، پیغامی با کادر قرمز با متن «جهت ارسال اظهارنامه عملکرد و توافق تبصره ماده ۱۰۰ اینجا کلیک نمائید» نمایش داده میشود. روی آن کلیک کنید.
مرحله ۴: اگر بیش از یک پرونده مالیاتی دارید، پرونده موردنظر را انتخاب کنید.
مرحله ۵: اطلاعات هویتی خود را بررسی کنید. در صورت صحت، روی دکمه سبزرنگ «ثبت اظهارنامه و فرم استفاده از تبصره ماده ۱۰۰» کلیک کنید.
مرحله ۶: سال عملکرد و نوع فعالیت را مشخص کنید. از قسمت «نوع اظهارنامه»، گزینه «فرم تبصره ۱۰۰» را انتخاب کرده و «تایید» را بزنید.
مرحله ۷: اطلاعات هویتی مجدداً نمایش داده میشود. پس از اطمینان از صحت، «ذخیره و ادامه» را بزنید.
مرحله ۸: دادههای مربوط به مبالغ فروش را وارد کنید و روی «افزودن» کلیک کنید.
مرحله ۹: قبض مالیاتی صادره نمایش داده میشود. در صورت موافقت با مبلغ، روی «صدور قبض» کلیک کنید.
توجه: سازمان امور مالیاتی سامانههای مختلفی برای انواع مالیات دارد. پرداخت مالیات ارزش افزوده از طریق سامانه جداگانهای انجام میشود و کاملاً متفاوت از بخش اظهارنامه تبصره ۱۰۰ است.
تفاوت تبصره ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم و اظهارنامه
برای انتخاب مسیر درست، باید تفاوت این دو را بدانید:
| توضیحات | اظهارنامه مالیاتی | تبصره ماده ۱۰۰ |
|---|---|---|
| مشمولان | همه مودیان | مشاغل با فروش زیر ۷۲ میلیارد تومان |
| نگهداری دفاتر | الزامی | معاف |
| جزئیات درآمد و هزینه | باید ارائه شود | لازم نیست |
| نوع مالیات | محاسبه دقیق | مقطوع (از پیش تعیینشده) |
| پیچیدگی فرآیند | بالا | پایین |
| امکان اعتراض | بله | در صورت عدم توافق، باید اظهارنامه ارائه شود |
اظهارنامه مالیاتی گزارشی رسمی و جامع از عملکرد مالی سالانه است؛ شامل اطلاعات دقیق درآمدها، هزینهها، معافیتها و کسورات. اما با اجرای تبصره ۱۰۰، اگر مجموع فروش کمتر از ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال باشد، مودی میتواند این فرآیند را دور زده و تنها مبلغ مقطوع را پرداخت کند.
متن ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم
ماده ۱۰۰ در فصل مالیات بر مشاغل قانون مالیاتهای مستقیم قرار دارد و مربوط به اشخاص حقیقی است. متن کامل این ماده به شرح زیر است:
«مودیان موضوع این فصل قانون مکلفاند، اظهارنامه مالیاتی مربوط به فعالیتهای شغلی خود را در یک سال مالیاتی برای هر واحد شغلی یا برای هر محل جداگانه طبق نمونهای که توسط سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میشود، تنظیم و تا آخر خرداد ماه سال بعد به اداره امور مالیاتی محل شغل خود ارائه دهند و مالیات متعلق را به نرخ مذکور ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم پرداخت کنند.»
تبصره:
«سازمان امور مالیاتی کشور میتواند برخی از مشاغل یا گروههایی را که میزان فروش کالا و خدمات سالانه آنها حداکثر ده برابر معافیت موضوع ماده ۸۴ این قانون است را از انجام بخشی از تکالیف از قبیل نگهداری اسناد و مدارک موضوع این قانون و ارائه اظهارنامه مالیاتی معاف و مالیات مودیان مذکور را بهصورت مقطوع تعیین و وصول کند. در مواردی که مودی کمتر از یک سال مالی به فعالیت مشغول بوده، مالیات متعلق نسبت به مدت اشتغال محاسبه و وصول میشود.»
جمعبندی
تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیاتهای مستقیم، مسیری سادهتر برای پرداخت مالیات مشاغل کوچک و متوسط است. در سال ۱۴۰۵، صاحبان مشاغلی که فروش سالانهشان در سال ۱۴۰۴ حداکثر ۷۲ میلیارد تومان بوده، میتوانند با احراز سایر شرایط (استفاده از پایانه فروشگاهی، تسویه مالیات سال قبل، و ثبتنام بهموقع)، بدون ارائه اظهارنامه و نگهداری دفاتر مالی، مالیات مقطوع خود را پرداخت کنند. نکته مهم این است که اختیار مشمول کردن یا نکردن مودیان با سازمان امور مالیاتی است و مودی واجد شرایط میتواند بین استفاده از این تبصره یا تسلیم اظهارنامه، یکی را انتخاب کند.
تهیه گزارشهای مالیاتی بدون کمترین خطا با نرمافزارهای سپیدار سیستم
در این مقاله به بررسی تبصره ماده 100 مالیات های مستقیم پرداختیم و به سوال «چه کسانی میتوانند از تبصره ماده 100 استفاده کنند» پاسخ دادیم. این تبصره برای تشویق مودیان برای پرداخت مالیات و گسترش فرهنگ مالیاتدهی در نظر گرفته شده است. نکته مهم برای بهرهمندی از مزایای تبصره ماده 100 قانون مالیات مستقیم ثبت اظهارنامه مالیاتی و ارائه مدارک و دفاتر به سازمان امور مالیاتی است.
برای تهیه گزارشهای مالیاتی توصیه میکنیم از نرمافزارهای حسابداری سپیدار سیستم استفاده کنید تا خیالتان بابت صحت دادهها کاملا راحت باشد. چنانچه هرگونه سوالی درباره قوانین مالیاتی و تبصره ماده 100 دارید، در بخش نظرات مطرح کنید. کارشناسان ما در سریعترین زمان ممکن پاسخگو خواهند بود.
سوالات متداول
فرم تبصره ماده ۱۰۰ چیست؟
فرمی است که در درگاه خدمات الکترونیک مالیاتی (my.tax.gov.ir) برای مودیان واجد شرایط بارگذاری میشود. مودی با تکمیل این فرم، مالیات مقطوع خود را تایید و پرداخت میکند و نیازی به ارائه اظهارنامه کامل ندارد.
تبصره ماده ۱۰۰ مناسب چه اشخاصی است؟
مناسب صاحبان مشاغل کوچک و متوسطی است که فروش سالانهشان زیر ۷۲ میلیارد تومان است، از پایانه فروشگاهی استفاده میکنند و مالیات سال قبل خود را تسویه کردهاند.
معافیت تبصره ماده ۱۰۰ چیست؟
مودیان مشمول این تبصره از نگهداری اسناد و مدارک مالی و تسلیم اظهارنامه مالیاتی کامل معاف هستند و تنها مالیات مقطوع تعیینشده را پرداخت میکنند.
مقطوع بودن مالیات تبصره ۱۰۰ یعنی چه؟
یعنی مبلغ مالیات از پیش توسط سازمان امور مالیاتی (بر اساس فروش و تراکنشهای بانکی) تعیین میشود و رسیدگی دقیق به دفاتر و اسناد انجام نمیشود. مودی این مبلغ را میپذیرد و پرداخت میکند.
چه افرادی مشمول تبصره ماده ۱۰۰ نمیشوند؟
افرادی که فروششان بیش از ۷۲ میلیارد تومان است، از پایانه فروشگاهی استفاده نکردهاند، بدهی مالیاتی از سالهای قبل دارند، فرم برایشان بارگذاری نشده، یا متقاضی استفاده از معافیتهای مواد ۱۳۷، ۱۶۵ و ۱۷۲ هستند.