مالیات بر واردات یکی از انواع مالیاتهای غیرمستقیم است که از واردکنندگان کالا یا خدمات به داخل کشور در قالب عوارض و مالیات ارزش افزوده دریافت میشود. نرخ این مالیات بر حسب کالا و رسته خدمات متفاوت است؛ علاوهبرآن، برخی اشخاص و کالاها از مالیات معاف هستند.
در ادامه بهطور کامل به این موارد میپردازیم، نحوۀ محاسبۀ مالیات را آموزش میدهیم و شیوۀ پرداخت را به شما میگوییم.
برای کسب اطلاعات کامل در خصوص قوانین مالیاتی واردات کالا، در این سری از مقالات آموزش مالیات، همراه ما باشید. همچنین پادکست زیر را از دست ندهید.
قسمت ۱۵۰: حسابداری واردات و صادرات
مالیات بر واردات چیست؟
دولت برای وارد کردن کالاهای وارداتی مبلغی به عنوان مالیات در نظر گرفته است که یکی از مهمترین درآمدهای دولتی به حساب میآید. مالیات بر واردات براساس ارزش کالا یا خدمات وارداتی محاسبه می شود. مبلغ نهایی در واقع درصدی از ارزش گمرکی است که شامل قیمت خرید کالا، هزینه حمل و نقل کالا، حق بیمه به همراه حقوق ورودی، سود بازرگانی و حقوق گمرکی ثبت شده در اوراق گمرکی است.
انواع مالیات بر واردات چیست؟
مالیات بر واردات، انواع مختلفی دارد که در ادامه به معرفی و شرح این موارد میپردازیم.
۱. حقوق و عوارض گمرکی
در ماده 1 قانون امور گمرکی، حقوق گمرکی شامل چندین هزینه است که مبلغ بسیاری از آنها در کالاهای مختلف متفاوت است. این هزینهها را در ادامه نام میبریم:
- 4 درصد ارزش کالا بهعنوان حقوق گمرکی (ثابت)؛
- سود بازرگانی تعیین شده توسط هیئت وزیران؛
- یک درصد عوارض هلال احمر؛
- 10 درصد مالیات بر ارزش افزوده.
همانطور که دیدید، این وجوه شامل هزینههای انجام خدمات نیست. طبق ماده 5 قانون امور گمرکی، پرداخت حق ورودی، جریمههای مربوط به ترخیص و هزینه انجام خدمات به عهده صاحب کالا است.
2. مالیات بر سود بازرگانی چقدر است؟
به ازای واردات کالاهای قطعی، سود بازرگانی به صورت ریالی توسط گمرک اخذ میشود. این میزان بسته به تصمیم سیاستگذاران متغیر است و نرخ ثابتی ندارد و هرساله برای انواع کالا اعلام میشود.
برای دانلود جدول مالیات حقوق گمرکی کالاها، سود بازرگانی و حقوق ورودی (1405) کلیک کنید.
شرکتهایی مانند شرکتهای دانشبنیان، تجاریسازی، نوآوری و اختراعات از پرداخت این سود معاف هستند. همانطور که پیشتر ذکر شد، برخی کالاها نیز از پرداخت این سود معاف هستند. طبق قانون سود بازرگانی، واردات کالا در بنادر خرمشهر، بوشهر، آبادان و جزیره هرمز شامل تخفیف میشود.
آشنایی رایگان با نرمافزار حسابداری سپیدار
برای دریافت مشاوره و دمو رایگان، فرم زیر را پر کنید و محیط سپیدار را از نزدیک ببینید.
فیلد های "*" اجباری هستند
مالیات خودرو وارداتی
یکی از مهمترین مالیات بر واردات، مالیات بر خودرو وارداتی است. نرخ این مالیات سالانه توسط سازمان امور مالیاتی ارائه میشود. اساس مالیات خودروهای وارداتی مقدار حجم موتور آنها (برحسب سی سی) است.
مالیات واردات خودروهای بنزینی بسته به حجم موتور ماشین متفاوت است. بهعنوان مثال برای خودروهای بنزینی از 20 تا 175درصد متغیر است:
- بنزینی کمتر از 1000 سیسی: 20درصد
- بنزینی کمتر از 1001 تا 1500 سیسی: 70درصد
- بنزینی کمتر از 1501 تا 2000 سیسی: 95درصد
- بنزینی کمتر از 2001 تا 2500 سیسی: 135درصد
- بنزینی کمتر از 2501 تا 3000 سیسی: 165درصد
- بنزینی بالاتر 3000 سیسی: 175درصد
برای خودروهای دیزل، تعرفه مالیات واردات خودرو از 70 تا 175درصد متغیر است.
برای خودروهای دیزل/هیبرید نیز از 15 تا 140درصد بسته حجم موتور متغیر است.
تعرفه مالیات واردات خودرو هیبریدی نیز از 15 تا 135 درصد است.
خودروهای کار کرده وارداتی نیز تعرفه مالیاتی 20 تا 175درصد دارند.
نکته: برای واردات خودروهای پرمصرف باید عوارض محیط زیست نیز پرداخت کرد که مقدار آن ثابت نیست.
دو گروه معاف از پرداخت سود بازرگانی واردات خودرو هستند. مجوزهای جانبازان و معلولین بهزیستی که معافیت از پرداخت سود بازرگانی آنها معادل 30 میلیون تومان است.
نحوه محاسبه مالیات واردات کالا
مجموع چند فاکتور مهم، مالیات بر واردات هر کالا را تعیین میکند. در اظهارنامه گمرکی، مقدار مالیات بر واردات کالا به این صورت محاسبه میشود.
- محاسبه ارزش گمرکی کالا: قیمت خرید کالا + هزینۀ حملونقل + حق بیمه
- محاسبۀ حقوق ورودی: حقوق گمرکی (نرخ ثابت دولت) + سود بازرگانی (نرخ متغیر دولت)
- افزودن سایر مالیاتهای و عوارض: حقوق ورودی+ مالیات بر ارزش افزوده + عوارض هلال احمر (۱ درصد حقوق ورودی) + عوارض خاص (در صورت نیاز)
موارد اول و دوم ماخذ محاسبه مالیات هستند.
ماخذ محاسبه مالیات واردات کالا
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در 9 مهر ماه 1398 جهت رسیدگی به لایحه مالیات بر ارزش افزوده با ماده (6) این لایحه موافقت کردند. این لایحه 163 رای موافق، 13 رای مخالف و 1 رای ممتنع داشت.
بر اساس این لایحه، مجموع ارزش گمرکی کالا (قیمت خرید هزینه حمل و نقل به اضافه حق بیمه) و حقوق ورودی (حقوق گمرکی و سود بازرگانی) مأخذ محاسبه مالیات واردات کالا است. مالیات ذکرشده جزو حقوق ورودی حساب نمیشود.
نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده کالای وارداتی چگونه است؟
محاسبه مالیات بر ارزش افزوده کالا بر اساس مقدار ریالی کالای وارداتی انجام میشود. فرمول کلی آن به این صورت است ابتدا میزان ارزش کالا (براساس نرخ رسمی ارز) را با کرایه حمل خارجی آن توسط کشتیرانی و مبلغ بیمه جمع میکنند و بعد این مجموع را در نرخ ارزش افزوده (10درصد) ضرب میکنند.
مالیات بر ارزش افزوده = (ارزش گمرکی کالا) * ۱۰٪
مالیات ارزش افزوده برای واردات کالاهای مشمول موضوع ماده ۷
نرخ مالیات بر ارزش افزوده 10 درصد است؛ اما مالیاتی که برای ارزش افزود کالاهای خاص پرداخت کردهاید، جزو «اعتبار مالیاتی» شما محسوب شده و در زمان تسویه حساب با سازمان امور مالیاتی از بدهی شما کسر یا به شما استرداد میشود. این کالاها شامل دخانیات و فرآوردههای نفتی هستند.
متن تبصره 4 ماده 17:
مالیات بر ارزش افزوده و عوارض پرداختی مودیان بابت کالاهای خاص موضوع تبصره ماده 16 و بندهای ب، ج و د ماده 38 این قانون صرفا در مراحل واردات، تولید و توزیع آن کالاها توسط واردکنندگان، تولیدکنندگان و توزیعکنندگان قابل کسر یا استرداد است.
اشخاص معاف از مالیات بر واردات
دو گروه از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند. شرکتهای تولیدی که پروانه بهرهبرداری دارند و شرکتهایی که دارای گواهی خوشحسابی از دارایی هستند. این موارد را در ادامه بررسی میکنیم.
1. شرکتهای دارای گواهی خوشحسابی
به مودیانی که این سه شرط را داشته باشند دارای گواهی خوشحسابی علق میگیرد و از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند:
- ثبت نام آنها در پایگاه اینترنتی خدمات الکترونیک مودیان مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور تکمیل شده باشد؛
- اظهارنامه و حساب سود و زیان سال مالی قبلی را تسلیم کرده باشد؛
- همه بدهیهای مالیاتی خود را پرداخت کرده باشد.
2. شرکتهای تولیدی با پروانه بهرهبرداری
باهدف حمایت از صنایع داخلی و تشویق به تولیدات بومی، شرکتهای تولیدی که پروانه بهرهبرداری معتبر دارند، به دلیل فعالیتهای تولیدی خود از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند.
3. گروههای خاص
شرکتهایی مانند شرکتهای دانشبنیان، تجاریسازی، نوآوری و اختراعات از پرداخت سود بازرگانی معاف هستند.
4. اشخاص معاف
به برخی افراد از پرداخت بخشی از مالیات واردات یا کل آن معافند:
- جانبازان و معلولین بهزیستی برای واردات خودرو، تا سقف 30 میلیون تومان از پرداخت سود بازرگانی معاف هستند.
- مسافران مناطق آزاد از معافیت کالای همراه مسافر برخوردارند
کدام کالاهای وارداتی از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند؟
کالاهای موضوع بند (الف) ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده، از تاریخ 13 دی ماه 1400 معاف از مالیات شدند و این معافیت بر روی بستهبندی آنها درج میشود. لیست این کالاها به شرح زیر است:
- محصولات کشاورزی خام فرآوری نشده مانند گیاهان دارویی، محصولات مرتعی، محصولات جنگلی مانند چوب خام، محصولات گلخانهای مانند سبزیجات، صیفیجات، گل و گیاه و انواع قارچها.
- دام زنده، خوراک دام و مواد اصلی تولید مثل دام زنده.
- انواع بذر، نشاء، کود و سم.
- شیر و ماست و پنیر.
- آب برای مصارف کشاورزی.
- آرد و نان.
- برنج، سویا و حبوبات.
- تخم ماکیان.
- انواع گوشت و فرآوردههای آن.
- انواع روغنهای گیاهی و حیوانی خوراکی.
- شیر خشک نوزادان.
- تخم مرغ نطفهدار و جوجه یک روزه.
- کاغذ باطله و خمیر کاغذ.
- کاغذ و دفتر تحریر، کتاب، کاغذ چاپ و روزنامه.
- انواع مجلات و نشریه.
- کالاهای وارد شده همراه مسافر برای استفاده شخصی تا میزان مشخص شده توسط قانون امور گمرکی.
- انواع شمشهای طلا وارداتی و داخلی و انواع حوالههای الکترونیکی یا کاغذی دارای پشتوانه 100 درصد طلا.
- انواع فرش دستباف و مواد اولیه اصلی آن.
- انواع دارو و واکسنهای انسانی و دامی و همچنین لوازم مصرفی درمانی و توانبخشی
- تجهیزات و اقلام دفاعی، نظامی، امنیتی، اطلاعاتی و انتظامی که فهرست آنها با پیشنهاد وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و ستاد نیروهای مسلح بهتصویب میرسد.
- داراییهای غیرمنقول و حواله کاغذی یا الکترونیکی مبتنی بر آنها.
- رادار و تجهیزات کمک ناوبری هوانوردی موضوع بندهای «پ»، «ت» و «ث» ماده (۱۱۹) قانون امور گمرکی که ترتیبات مقرر در بندهای مذکور رعایت شده است.
چه کسانی از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند؟
دو گروه از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند. شرکتهای تولیدی که پروانه بهرهبرداری دارند و شرکتهایی که دارای گواهی خوشحسابی از دارایی هستند.
گواهی خوشحسابی به شرکتهایی تعلق میگیرد که ثبت نام آنها در پایگاه اینترنتی خدمات الکترونیک مودیان مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور تکمیل شده باشد، اظهارنامه و حساب سود و زیان سال مالی قبلی را تسلیم کرده باشد و همچنین همه بدهیهای مالیاتی خود را پرداخت کرده باشد.
مودیانی که این سه شرط را داشته باشند دارای گواهی خوشحسابی بوده و از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند.
سخن پایانی
مبلغ نهایی مالیات بر واردات بر اساس موارد متعددی مانند «سود بازرگانی»، «تعرفۀ واردات» و «مالیات بر ارزش افزوده» محاسبه میشود که فرمول آنها را در این محتوا ارائه دادیم. همچنین فهرست اشخاص و کالاهای معاف از مالیات را مرور کردیم و نحوۀ استعلام و پرداخت مالیات را توضیح دادیم. باتوجه بهپیچیدگی این محاسبات و تغییر نرخهای مالیات، توصیه میکنیم امور مالیاتی خود را با نرمافزر حسابداری انجام دهید. اگر سوالی دربارۀ این نرمافزار یا مالیات بر واردات دارید، در پایین همین مقاله بپرسید یا با شمارۀ 02181022222 تماس بگیرید. همکاران ما پاسخگوی سوالات شما هستند.
سؤالات متداول
مالیات گمرک چقدر است؟
مالیات بر واردات شامل مالیات بر حقوق گمرکی، مالیات بر سود بازرگانی، حق ثبت سفارش و عوارض اتومبیلهای وارداتی است. در حال کلی برای بسیاری از کالاها، مالیات بر حقوق گمرک 4 درصد است (برای برخی از کالاها 1%). البته این نرخ، تنها بخشی از مبلغ نهایی مالیات است..
دلایل پرداخت مالیات بر واردات کالا در ایران چیست؟
جلوگیری از وارد کردن کالاهای غیرضروری
کسب درآمد دولت
حمایت از محصولات و تولید ملی
افزایش تولید در کشور
معایب افزایش نرخ مالیات بر واردات چیست؟
اگر میزان نرخ مالیات بر واردات افزایش یابد، گرانی و تورم نیز در کشور افزایش پیدا میکند. افزایش جذابیت قاچاق کالاها نیز از دیگر معایب افزایش نرخ مالیات است.
انواع مالیات بر واردات چیست؟
مالیات بر سود بازرگانی، مالیات بر عوارض گمرکی و حقوق، مالیات بر خودروهای وارداتی انواع مالیات واردات هستند که مهمترین آن مالیات بر خودروهای وارداتی است.
آیا همه افراد میتوانند در ایران کالا وارد کنند؟
فقط افرادی که کارت بازرگانی دارند میتوانند فرایند واردات و صادرات کالا را انجام دهند. برخی از تجار در گذشته برای فرار از پرداخت مالیات، کارتهای بازرگانی افراد کمتوان را اجاره کرده و حجم بالایی از کالا را وارد کشور میکردند.
چه عواملی بر نرخ مالیات واردات تأثیر میگذارند؟
تعیین دقیق نرخ به ترکیبی از ارزش پایه کالا، هزینههای انتقال تا مرز و ماهیت کالا بستگی دارد. سیاستهای مقطعی دولت، استانداردهای زیستمحیطی، کشور مبدأ و مشخصات فنی (مثل حجم موتور در خودروها) مستقیماً تعیینکننده ضریب مالیاتی هر کالا هستند.
چه کالاها و اشخاصی از پرداخت مالیات بر واردات معاف هستند؟
در بخش کالاها، اقلام حیاتی و پردازشنشده نظیر محصولات خام کشاورزی، بذر، دارو و تجهیزات پزشکی معافیت کامل دارند. در بخش اشخاص نیز، شرکتهای دانشبنیان، واحدهای تولیدی دارای پروانه و مودیان خوشحسابی که تعهدات مالیاتی خود را تسویه کردهاند، مشمول معافیت میشوند
نحوه پرداخت هزینهها و حقوق گمرکی به چه صورت است؟
سیستم پرداخت کاملاً متمرکز و آنلاین شده است؛ واردکننده مکلف است پس از مشخص شدن هزینهها، با مراجعه به سامانه رسمی payment.irica.ir و درج شناسه پرداخت ۱۵ رقمی، مبالغ را از طریق درگاههای بانکی تسویه کند تا مجوز قطعی خروج کالا صادر شود