یکی از موضوعاتی که در سامانه مودیان مالیاتی برای بسیاری از کسبوکارها با ابهام همراه است، نحوه ثبت قرارداد حقالعملکاری و صدور صورتحسابهای الکترونیکی مربوط به آن است. حقالعملکاری به رابطهای گفته میشود که در آن یک شخص (حقالعملکار) به نیابت از شخص دیگری (آمر) اقدام به فروش کالا یا خدمت میکند. به دلیل وجود دو طرف در این نوع معاملات، سامانه مودیان فرآیند مشخصی برای ثبت قرارداد، تأیید طرفین و صدور صورتحساب در نظر گرفته است. در این مقاله، مراحل ثبت قرارداد حقالعملکاری، نحوه تخصیص شناسه یکتای قرارداد، حالتهای صدور صورتحساب و پرسشهای متداول مرتبط با این موضوع بررسی میشود.
موارد مورد نیاز برای ثبت قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان
۱- تعریف قرارداد حقالعملکاری
۲- تأیید قرارداد حقالعملکاری از سمت طرف مقابل قرارداد (یک طرف، قرارداد را ثبت میکند و طرف مقابل باید نسبت به آن واکنش نشان دهد)
۳- تخصیص شماره قرارداد توسط سامانه مودیان
۴- مشخص کردن فروشهای حقالعملکاری از طریق درج شماره قرارداد در قسمت اقلام هر صورتحساب الکترونیک
شناسه یکتای ثبت قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان
شناسه یکتای قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان چگونه ایجاد میشود؟
پس از ثبت قرارداد در سامانه مودیان، حتماً قرارداد باید به تأیید طرف مقابل برسد؛ در این صورت سیستم بهطور خودکار شماره قرارداد ثبتشده در سامانه مودیان را اختصاص میدهد و از طریق همین شناسه یکتای قرارداد حقالعملکاری، امکان انتقال صورتحسابهای الکترونیک به آمر فراهم میشود.
حالتهای صورتحساب الکترونیکی قراردادهای حقالعملکاری
وظیفه صدور صورتحساب الکترونیک در حقالعملکاری فروش، بر عهده حقالعملکار است. با استفاده از شناسه یکتای قرارداد حقالعملکاری ثبتشده در سامانه مودیان و درج آن در قسمت اقلام کالا و خدمات، صورتحساب در زمان صدور به کارپوشه آمر نیز ارسال میشود و آمر باید نسبت به صورتحسابهای فروشی که به نیابت از او توسط حقالعملکار صادر شده است، واکنش نشان دهد. در صورتی که آمر نسبت به تأیید این صورتحسابها واکنش نشان دهد، مبلغ مربوطه از فروشهای حقالعملکار کسر و به فروشهای آمر افزوده میشود.
مراحل ثبت قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان
تعیین نقش: در زمان تعریف قرارداد، یک شخص باید قرارداد را تعریف کند و طرف مقابل باید نسبت به آن واکنش نشان دهد. نقشهای موجود در قرارداد حقالعملکاری عبارتاند از عرضهکننده اصلی کالا و خدمت/آمر و عرضهکننده واسط کالا و خدمت/حقالعملکار.
تعیین نوع قرارداد: نوع قراردادها به خرید و فروش تقسیم میشود که بسته به نوع حقالعملکاری مشخص میگردد. در حقالعملکاری فروش، دستهبندیهایی شامل فروش حقالعملکاری، فروش نیابتی و فروش از طریق بههمرسانی در سامانه مودیان پیشبینی شده است.
نمایش اطلاعات مؤدی: برای ثبت قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان، نیاز به شماره اقتصادی طرف مقابل داریم. برای اشخاص حقوقی، شناسه ملی در حکم شماره اقتصادی است و برای اشخاص حقیقی نیز از طریق سامانه استعلام شماره اقتصادی در سایت tax.gov.ir و با وارد کردن شماره ملی شخص، میتوان به شماره اقتصادی او دسترسی یافت.
تأیید طرفین قرارداد: در پایان، پس از ثبت قرارداد در سامانه مودیان، طرف مقابل نیز باید نسبت به آن واکنش نشان دهد؛ در صورت تأیید قرارداد، شناسه یکتای قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان تخصیص مییابد.
سوالات متداول
۱. در صورت صدور صورتحسابی با تاریخ صدور قبل از تاریخ عقد قرارداد چه اتفاقی رخ میدهد؟
در این حالت، سیستم اجازه تغییر صورتحساب به حالت حقالعملکاری را نخواهد داد. در سامانه مودیان میتوان تاریخ قرارداد را به دلخواه انتخاب کرد و بهتر است تاریخ قرارداد با صورتحسابهای موضوع قرارداد از نظر تاریخی همپوشانی داشته باشد.
۲. در صورت صدور صورتحسابی با تاریخ صدور بعد از تاریخ پیشبینی پایان قرارداد چه اتفاقی رخ میدهد؟
تاریخ پیشبینی اتمام قرارداد موضوعی اختیاری است و در صورتی که سیستم در این خصوص خطا نشان دهد، میتوان تاریخ پیشبینی اتمام قرارداد را ویرایش کرد.
۳. اگر مبلغ صورتحساب صادرشده بیش از مبلغ قرارداد باشد چه اتفاقی رخ میدهد؟
اگر مبلغ صورتحساب از مبلغ قرارداد بیشتر باشد، با ویرایش مبلغ قرارداد میتوان خطای بهوجودآمده را برطرف کرد.
۴. با انتخاب گزینه عملیات حقالعملکاری توسط حقالعملکار، آیا صورتحساب یا قلم کالای مورد نظر به کارپوشه آمر منتقل میشود؟
بله، و آمر باید نسبت به آن واکنش نشان دهد؛ در این صورت، مبلغ مربوطه از فروشهای حقالعملکار کسر و به فروشهای آمر منظور میشود.
۵. از نظر هزینه و درآمد، محاسبات بین حقالعملکار و آمر به چه صورت انجام میشود؟
حقالعملکار علاوه بر صدور صورتحسابهای فروش، باید یک صورتحساب نیز به عنوان کارمزد خود به نام آمر صادر کند.
۶. پس از اصلاح قرارداد، یک شماره قرارداد جدید و یک ردیف قرارداد جدید در کارپوشه ایجاد میشود. آیا میتوان با شماره قرارداد اولیه صورتحساب در سامانه مودیان ثبت کرد؟
خیر؛ شماره قرارداد جدید به عنوان اصلاحیه در نظر گرفته میشود و در زمان صدور صورتحسابهای جدید باید از شماره قرارداد جدید استفاده کرد.
۷. آیا ابطال قرارداد نیاز به تأیید دو طرف قرارداد دارد؟
اگر قرارداد تأیید شده باشد، بله. اما اگر قرارداد در انتظار واکنش باشد، میتوان آن را حذف کرد.
۸. آیا در صورتحسابی که کارمزد حقالعملکار بهصورت جداگانه برای آمر محاسبه و صادر میشود، ارزش افزوده نیز لحاظ میگردد؟
اگر حقالعملکار شخص حقوقی باشد، مطابق فراخوان هفتم مالیات بر ارزش افزوده، مشمول این مالیات خواهد بود.
جمعبندی
ثبت قرارداد حقالعملکاری در سامانه مودیان نیازمند طی مراحل مشخصی از جمله تعیین نقش طرفین، نوع قرارداد، ثبت اطلاعات اقتصادی مؤدی و تأیید طرفین است تا شناسه یکتای قرارداد صادر شود. رعایت این مراحل و توجه به نکاتی مانند تاریخ قرارداد، تاریخ پایان و مبلغ قرارداد، از بروز خطا در صدور صورتحسابهای الکترونیک جلوگیری میکند. برای مدیریت این فرآیندها، از نرمافزارهای حسابداری و مالیاتی مانند نرمافزار سامانه مودیان سپیدار نیز میتوان برای ثبت و پیگیری قراردادهای حقالعملکاری و صدور صورتحسابهای مرتبط استفاده کرد.