انحلال شرکت پایان فعالیت یک شخص حقوقی است، اما به معنای پایان تعهدات قانونی و مالیاتی آن نیست. بسیاری از شرکتها به دلیل مشکلات اقتصادی، ورشکستگی، عدم تحقق اهداف تجاری یا پایان مدت فعالیت، تصمیم به انحلال میگیرند؛ اما اگر تکالیف مالیاتی این فرآیند بهدرستی انجام نشود، ممکن است مدیران و مدیران تصفیه با جرائم و بدهیهای مالیاتی قابل توجهی مواجه شوند. به همین دلیل آشنایی با مالیات انحلال شرکت ها، نحوه محاسبه آن، اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم، مسئولیت مدیران تصفیه و حتی موضوعاتی مانند مهلت رسیدگی و ابلاغ برگ تشخیص مالیات آخرین دوره فعالیت اشخاص حقوقی منحله اهمیت زیادی دارد.
خواندن این مقاله برای شما مفید است: اظهارنامه عدم فعالیت شرکت چیست
محاسبه مالیات شرکت منحل شده بعد از کسر کردن هزینههایی بدهیها، سرمایه پرداخت شده، اندوختهها و دیگر مانده سودها که پیشتر مالیات آنها پرداخت شده محاسبه میشود و طبق ماده 198 ق.م.م پرداخت آن تضامنی متوجه مدیران یا مدیران تصفیه خواهد بود. در ادامه اطلاعاتی را در این زمینه با شما بهاشتراک خواهیم گذاشت تا از بروز مشکلات حقوقی و مالیاتی جلوگیری شود.
انحلال شرکت به چه معناست؟
قبل از این که به مالیات شرکت منحل شده بپردازیم بهتر است ابتدا با انحلال شرکت آشنا شویم. شرکتها بهعنوان شخصیتهای حقوقی برای فعالیت اقتصادی شکل میگیرند. دلایل گوناگونی وجود دارد که میتواند باعث از مرگ این اشخاص حقوقی شود. به شرکت در حال انحلال، اصطلاحاً شرکت در حال تصفیه میگویند. زمانی که عملیات تصفیه به پایان برسد، شرکت عملاً منحل خواهد شد و دیگر وجود خارجی نخواهد داشت.
پروسه تصفیه نیاز به اطلاعات زیادی دارد. در این عملیات باید مدارک زیادی را به اداره ثبت و سازمانهای مختلف ارسال کنید تا انحلال شرکت بدون هیچ مشکلی ثبت شود. درصورتیکه این پروسه بهدرستی انجام نشود میتواند هزینههای زیادی بابت مالیات شرکت منحل شده روی دست سهامداران و مدیران تصفیه بگذارد. بهطورکلی آشنایی با مالیات انواع شرکتها اهمیت بسیار زیادی برای اشخاص حقیقی، حقوقی و صاحبان کسبوکارها دارد.
چگونه شرکت را منحل کنیم؟
برای انحلال یک شرکت در گام اول باید در مجمع عمومی فوقالعاده تصمیم با حداکثر آرا پذیرفته شود. سپس مدیر تصفیه باید مشخص شود و لیست داراییها و بدهیها مشخص شوند. سپس خبر انحلال شرکت باید در اداره ثبت شرکتها ثبت و وارد شود. در کل مراحل انحلال شرکت بهطور خلاصه:
- تصمیمگیری برای انحلال
- تشکیل مجموع عمومی فوقالعاده
- تعیین مدیر تصفیه
- تصفیه دارایی و بدهی
- ثبت انحلال در اداره ثبت شرکتها
- پیگیری امور مالیاتی
انحلال شرکت چه مراحلی دارد؟
انحلال شرکت درواقع بخش نهایی فرآیند تصفیه شرکت است که در طی آن یک شرکت پایانیافته و داراییهای آن میان شرکا تقسیم میشود. بهطور خلاصه میتوان گفت که انحلال شرکت با وصول مطالبات و نقد کردن داراییها شروع میشود. سپس نوبت به پرداخت دیون میرسد. در این مرحله باید با تمامی حقوق و دستمزدها پرداخت شود. در شرایط مختلف مانند ورشکستگی این مرحله میتواند فرایند متفاوتی را طی کند. استفاده از نرم افزار محاسبه حقوق و دستمزد به این انجام این مرحله سرعت میبخشد.
پادکست: ورشکستگی شرکت تجاری و تاثیر آن بر میزان بدهیهای شرکت
در این قسمت موارد زیر را بررسی کردیم:
- چرا مدیران مالی باید با قانون تجارت و قوانین بانکی آشنا باشند؟
- ورشکستی چه تاثیری بر بدهی شرکتها دارد؟
- مدیر مالی در شرکتی که وام بانکی گرفته و توان بازپرداخت ندارد چه وظایفی دارد؟
- اگر ضامن شرکتی بشویم و آن شرکت ورشکسته شود چه تبعاتی برای ما دارد؟
همچنین مالیات شرکت منحل شده نیز همزمان با پرداخت بدهیها باید پرداخت شود. در انتها با تقسیم داراییها و ارسال مدارک به اداره ثبت، انحلال شرکت اعلام میشود. با شروع فرآیند تصفیه، مدیر تصفیه مسئول انجام تمامی این کارها تحت نظارت ناظر است. مدیر تصفیه توسط هیئتمدیره انتخاب میشود و طبق قانون مسئول پرداخت مالیات شرکت منحل شده است. در ادامه قوانین مربوط به مالیات شرکت تصفیهشده میپردازیم.
بیشتر بخوانید: مالیات شرکتهای خدماتی
نحوه محاسبه مالیات انحلال شرکتها
برای محاسبه مالیات شرکت منحل شده باید به ماده 115 و ماده 105 مراجعه کنیم. مطابق این مادهها، مالیات دوره انحلال شرکتها برابر با نرخ 25 درصد است. اما ماخذ محاسبه آن به این صورت است که ابتدا بدهیها، سرمایه پرداخت شده، اندوختهها و دیگر مانده سودها که پیشتر مالیات آنها پرداخت شده از دارایی شرکت کسر میشود و مالیات به باقیمانده تخصیص مییابد.
برای ارزشگذاری داراییها:
- آنچه قبلا فروش رفته به قیمت فروش
- آنچه فروش نرفته به بهای روز انحلال
نرخ مالیاتی برای اقلام خاص:
- نقل و انتقال قطعی املاک: 5% ارزش معاملاتی
انتقال حق واگذاری (سرقفلی): 2% مبلغ دریافتی
- سهام بورسی: 0.5% ارزش فروش
- سایر سهام و سهمالشرکه: 4% ارزش اسمی
مادههای 59 و 143 نیز به داراییهای اشاره دارد که مشمول مالیات مقطوع املاک یا سهام حضور باشند و مالیات آنها جداگانه محاسبه میشود.
ماخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی که منحل می شود عبارت است از:
با توجه به توضیحات بالا ماخذ محاسبه مالیات انحلال در تاریخ انحلال شرکت، داراییهای شرکت منهای بدهیها، سرمایه پرداخت شده و سودهای قبلی که مالیات آنها پرداخت شدهاند، است. یعنی بدهی، سرمایه پرداخت شده و سود معاف از مالیات را از دارایی شرکت کسر میکنند و آن بهعنوان ماخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی که منحل میشوند در نظر گرفته میشود.
چه کسی مسئول پرداخت مالیات شرکت منحل شده است؟
ماده 198 قانون مالیات مستقیم به تعیین مسئول مالیات شرکت منحل شده میپردازد. در شرکتهای در حال تصفیه، مدیران تصفیه اشخاص حقوقی بهصورت جمعی یا فردی، بر اساس قانون مالیات مستقیم و قانون مالیات بر ارزشافزوده، مکلف هستند تا مالیات اشخاص حقوقی را پرداخت کنند. در ادامه این ماده صراحتاً اعلامشده که مدیر یا مدیران تصفیه، برای پرداخت بدهیهای مالیاتی که مربوط به دوران مدیریت آنها است با شخص حقوقی «مسئولیت تضامنی خواهند داشت».
طبق این قانون، بااینکه تنها شخص حقوقی (یعنی شرکت) مسئول پرداخت مالیات بهصورت مستقیم است اما، مدیر تصفیه هم در قبال پرداخت مالیات مسئولیتهایی دارد. بهاینترتیب، سازمان امور مالیاتی میتواند از شرکت در حال تصفیه و هم مدیر تصفیهای که مسئولیت تصفیه آن شرکت را بر عهده دارد مالیات را اخذ کند. مدیر تصفیه با فروش داراییهایی شرکت میتواند بدهیهای شرکت را تصفیه و مالیات را پرداخت کند. درآمدهای شرکت در دوران تصفیه به شرطی که بهقصد کسب سود نباشد، مانند فروش داراییها برای تقسیم سرمایه یا پرداخت بدهیها، شامل مالیات بر درآمد نمیشود.
آیا در شرکتهای منحل شده، پرداخت بدهی مالیاتی بر اساس میزان سهام انجام میگیرد؟
بر اساس ماده 198 تنها مدیران تصفیه بهعنوان مسئول پرداخت مالیات شرکت منحل شده هستند. بنابراین سایر اعضای هیئتمدیره و سهامداران با هر نسبتی از میزان مالکیت در سهام شرکت، مسئولیتی از این بابت ندارند. بهطورکلی، شرکت بهعنوان یک شخص حقوقی، مسئول پرداخت بدهیها است و در دوران تصفیه نیز مدیر تصفیه بهصورت تضامنی این مسئولیت را بر عهده دارد. بهاینترتیب پرداخت بدهی مالیاتی شرکت منحل بر اساس میزان سهام سهامدار امکانپذیر نیست.
قانون محاسبه مالیات شرکت منحل شده
ماده 115 قانون مالیاتهای مستقیم، به نحوه محاسبه مالیات شرکتهای منحل شده در دوره انحلال اشاره میکند. با استناد به ماده 115 قانون مالیاتهای مستقیم «مالیات دوره انحلال با اعمال نرخ ۲۵ درصد بر ارزش دارایی شخص حقوقی منهای بدهیها و سرمایه پرداختشده و اندوختهها و مانده سودهایی که مالیات آن قبلاً پرداخت گردیده، تعیین میشود». بهاینترتیب سود مربوط به فعالیتهای دوره مالی منتهی به تاریخ انحلال از طریق ارزیابی ارزش داراییهای شرکت شناسایی میشود.
شرکت باید بابت فعالیتهای دوره مالی که به تاریخ انحلال منتهی میشود، اظهارنامههای موضوع مواد 114 و 116 قانون مالیات مستقیم را به اداره امور مالیاتی ارسال نماید. عدم آگاهی از قوانین مالیات شرکت منحل شده و عدم ارائه این اظهارنامهها، میتواند در مواردی منجر به فرار مالیاتی شود و هزینههای بیشتری برای شرکت ایجاد کند.
برای محاسبه مالیات شرکت منحل شده چه اظهارنامههایی باید ارسال شوند؟
بهطورکلی، مواد 114 و 116 قانون مالیاتهای مستقیم، به اظهارنامههای مالیاتی که شرکتهای منحل شده باید ارسال کنند اشاره میکنند. بر اساس ماده 114 قانون مالیاتهای مستقیم «آخرین مدیر یا مدیران شخص حقوقی مشترکاً موظفاند قبل از تاریخ تشکیل مجمع عمومی یا سایر ارکان صلاحیتدار که برای اتخاذ تصمیم نسبت به انحلال شخص حقوقی دعوتشده است اظهارنامهای حاوی صورت دارایی و بدهی شخص حقوقی در تاریخ دعوت روی نمونهای که بدین منظور از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میگردد، تنظیم و به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نمایند»
ماده 116 ق.م.م نیز صراحتاً اعلام میکند: «مدیران تصفیه مکلفاند ظرف شش ماه از تاریخ انحلال (تاریخ ثبت انحلال شخص حقوقی در اداره ثبت شرکتها) اظهارنامه مالیاتی مربوط به آخرین دوره عملیات شخص حقوقی را بر اساس ماده (۱۱۵) این قانون تنظیم و به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت نمایند»
وضعیت حقوقی شرکت در حال تصفیه
وضعیت حقوقی شرکت در حال تصفیه به این معناست بعد از انحلال، شرکت همچنان شخصیت حقوقی خود را دارد اما در این حد که امور مربوط به تصفیه را انجام دهد. بهعبارتی اختیارات شرکت از حالت عادی کمتر خواهد شد و در طول زمان تصفیه عبارت «در حال تصفیه» به نام شرکت اضافه خواهد شد.
چند نکته مهم:
- شرکتی که در حال تصفیه است نمیتواند معاملات جدید انجام دهد.
- ترجیحا اقامتگاه شرکت در طول زمان تصفیه باید همان مکان قبلی باشد مگر اینکه در مجمع عمومی فوقالعاده تصمیم دیگری نسبت به این موضوع گرفته شود.
- اگر مشخص شود که شرکت در حین تصفیه دچار ورشکستگی شده است باید تصفیه مطابق با قانون مربوط به ورشکستگی انجام شود.
- شرکتی که در حال انحلال و تصفیه است امکان اقامه دعوی علیه دیگران را دارد و دیگران نیز میتوانند نسبت به آن شرکت اقامه دعوی کنند.
ماده 198 قانون مالیاتهای مستقیم
ماده 198 قانون مالیاتهای مستقیم به مسئولیت تضامنی (جمعی یا فردی) مدیران نسبت به پرداخت مالیات بر درآمد اشاره دارد. اینکه مدیران نسبت به مالیات بر درآمد یا وصول و ایصال آن مسئول هستند. یعنی اگر شرکت منحل شده بهصورت روال عادی مالیات را پرداخت نکند مسئولیتهای عدم پرداخت بهصورت تضامنی متوجه مدیران و مدیران تصفیه خواهد بود.
جمع بندی
انحلال شرکت تنها با ثبت انحلال در اداره ثبت شرکتها به پایان نمیرسد و انجام صحیح تکالیف مالیاتی، بخش مهمی از این فرآیند است. آگاهی از نحوه محاسبه مالیات انحلال شرکت ها، ارسال بهموقع اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت طبق ماده ۱۱۴ و ۱۱۶ قانون مالیاتهای مستقیم، رعایت مهلت رسیدگی و ابلاغ برگ تشخیص مالیات آخرین دوره فعالیت اشخاص حقوقی منحله و ایفای مسئولیتهای مدیر یا مدیران تصفیه، از بروز جرائم و مسئولیت تضامنی جلوگیری میکند. همچنین اگر قصد ادامه فعالیت یک شرکت را دارید، پیش از اقدام به انحلال بهتر است وضعیت آن را از طریق استعلام فعال یا غیر فعال بودن شرکت بررسی کنید و با مفاهیمی مانند فعال سازی شرکت غیر فعال و اینکه شرکت غیر فعال مالیاتی یعنی چه آشنا باشید.
در بعضی شرایط نیز ممکن است به جای انحلال، راهکارهایی مانند مالیات ادغام و ترکیب شرکتها برای ادامه فعالیت کسبوکار مطرح باشد. در نهایت، توصیه میشود پیش از هر اقدام، آخرین مقررات سازمان امور مالیاتی را بررسی کنید و در صورت نیاز، دانلود فرم اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت و سایر فرمهای مرتبط را از منابع رسمی انجام دهید تا فرآیند انحلال بدون مشکل و مطابق قانون به پایان برسد.
میتوانید برای مدیریت امور مالی شرکت خود و نظمدهی به نظام مالیاتی آن، از خدمات ما در سپیدار سیستم کمک بگیرید.
مالیات انحلال شرکت چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس ماده ۱۱۵ قانون مالیاتهای مستقیم، مالیات انحلال شرکتها با نرخ ۲۵ درصد محاسبه میشود. مبنای محاسبه، ارزش داراییهای شرکت پس از کسر بدهیها، سرمایه پرداختشده، اندوختهها و سودهایی است که مالیات آنها قبلا پرداخت شده است. البته بعض داراییها مانند املاک و سهام، مطابق مقررات خاص خود مشمول مالیات مقطوع هستند.
دانلود فرم اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت از کجا امکانپذیر است؟
فرم اظهارنامه مالیاتی انحلال شرکت از طریق درگاه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی کشور در دسترس است. مدیران تصفیه باید از آخرین نسخه فرمهای منتشرشده توسط سازمان استفاده کنند تا اظهارنامه مطابق مقررات ثبت شود.
مسئول پرداخت مالیات انحلال شرکت چه کسی است؟
بر اساس ماده ۱۹۸ قانون مالیاتهای مستقیم، در دوران تصفیه، مدیر یا مدیران تصفیه علاوه بر شرکت، نسبت به پرداخت بدهیهای مالیاتی مربوط به دوران مدیریت خود مسئولیت تضامنی دارند. بنابراین در صورت عدم پرداخت مالیات، سازمان امور مالیاتی میتواند مطالبات خود را از شرکت یا مدیران تصفیه وصول کند.
چگونه استعلام فعال یا غیر فعال بودن شرکت را انجام دهیم؟
استعلام فعال یا غیر فعال بودن شرکت از طریق سامانههای رسمی مانند اداره ثبت شرکتها و سامانههای سازمان امور مالیاتی امکانپذیر است.
آیا امکان فعال سازی شرکت غیر فعال وجود دارد؟
بله. در صورتی که شرکت منحل نشده باشد، با انجام تکالیف قانونی، رفع نواقص ثبتی و مالیاتی و ارائه مدارک موردنیاز، امکان فعال سازی شرکت غیر فعال وجود دارد. شرایط و مراحل این کار بسته به وضعیت ثبتی و مالیاتی شرکت متفاوت است.