نرم افزار حسابداری
مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ نحوه محاسبه مالیات ارزش افزوده (پادکست)


راهنمای مطالعه:

یکی از منابع مهم درآمد دولت‌ها، درآمدهای مالیاتی ناشی از مالیات بر ارزش افزوده است. دولت‌ها با دریافت مالیات به صورت مستمر می‌توانند خدمات ضروری برای جامعه را با ثبات و با برنامه ریزی مناسب ارائه دهند.

تجربه تدوین و اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده در سال‌های اخیر در کشورهای متعدد نشان می‌دهد که این نظام مالیاتی یک منبع درآمد قابل اتکا برای دولت است. یکی از مزیت‌های این مالیات سادگی وصول و پرداخت آن نسبت به سایر انواع مالیات‌ها مثل مالیات شرکت‌ها است. مزیتی که باعث شده است به عنوان رایج ترین نوع مالیات شناخته شود. همچنین مالیات ارزش افزوده به دلیل مزایای دیگری از جمله درآمدزایی زیاد و مهم‌ترین آن کاهش وابستگی هرچه بیشتر درآمد دولت به نفت، یکی از بهترین نظام‌های مالیاتی غیر مستقیم شناخته شده است. نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده چندان سخت نیست و این گونه است که مودیان، مالیاتی که پرداخت کرده‌اند را از مالیاتی که از خریدار گرفته‌اند کم می‌کنند و درنهایت مقدار باقی مانده را به عنوان مالیات بر ارزش افزوده به سازمان امورمالیاتی کشور پرداخت می‌کنند.

در ادامه با مفهوم مالیات ارزش افزوده آشنا می‌شویم، مشمولین این نوع از مالیات را معرفی می‌کنیم، تاریخچه آن را بررسی می‌کنیم و در مورد نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده توضیح می‌دهیم. به کمک اطلاعات کامل ارائه‌شده در این مقاله می‌توانید با کمک یک نرم‌افزار حسابداری ساده هم مالیات بر ارزش افزوده خود را محاسبه کنید.

معنای مفهوم ارزش افزوده چیست؟ یک مثال برای درک مفهوم ارزش افزوده

ارزش افزوده که در زبان انگلیسی با عنوان Value added شناخته می‌شود، به ارزشی گفته می‌شود که در فرآیند تولید یک محصول به کالای واسطه‌ای یا همان مواد اولیه محصول اضافه می‌شود. البته ارزش افزوده مختص به یک کالا نیست، بلکه به فرآیند تولید مرتبط است.

در یک تعریف دقیق ارزش افزوده به افزایش ارزش پولی کالا در طی مراحل تولید گفته می‌شود. با عبور یک کالا از هر مرحله از تولید محصول ارزشی به کالا اضافه می‌شود که به آن ارزش افزوده می‌گوییم. ارزش افزوده را می‌توانیم برابر با اختلاف بین ارزش محصول تولید شده با مجموع ارزش مواد اولیه یک محصول بدانیم که گزارش ارزش افزوده را تشکیل می‌دهد. 

برای مثال اگر تهیه یک کیلو شیرینی، 200 تومان شکر، 300 تومان، 300 تومان آرد، 350 تومان تخم مرغ و 450 تومان از دیگر موارد اولیه استفاده شده باشد و در نهایت محصول نهایی شده را به قیمت 5000 تومان بفروشیم، ارزش افزوده این یک کیلو شیرینی 3700 تومان خواهد بود.

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ تعریف قانون از مالیات بر ارزش افزوده

تعاریف متعددی از مالیات بر ارزش افزوده ارائه شده است. در مصوب ماده 3 قانون مالیات ارزش افزوده سازمان مالیاتی کل کشور این گونه تعریف شده است:

مالیات بر ارزش افزوده: مالیات غیر مستقیمی است که بر تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین وضع می‌گردد.”

آشنایی با مالیات بر ارزش افزوده

طبق ماده 3 قانون مالیات بر ارزش افزوده، به تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالا یا خدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین، ارزش افزوده گفته می‌شود. این مفهوم به فرایند تولید مربوط است و نه به کالای خاص. مالیات ارزش افزوده نوعی مالیات عام (بر عموم کالاها و خدمات مگر موارد معاف تعلق می‌گیرد) است که به صورت چند مرحله‌ای از اضافه ارزش کالاهای تولید شده یا خدمات ارائه شده در مراحل مختلف تولید و توزیع اخذ می‌شود.

به عبارت دیگر مالیات بر ارزش افزوده مالیاتی است که در طول فرآیند تولید و خدمات از محل تولید تا فروش کالا به مشتری نهائی، مرحله به مرحله اخذ می‌شود. مالیات ارزش افزوده برای مصرف طراحی شده است که مصرف کنندگان آن را در زمان خرید خود می‌پردازند که این مالیات توسط فروشندگان جمع آوری شده و از این طریق در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار می‌گیرد.

این مالیات به صورت غیر تصاعدی در این زنجیره قرار دارد: واردات، تولید، توزیع و مصرف که نهایتاً مصرف کنندگان پرداخت کننده آن هستند. در این مالیات، نباید مالیاتی توسط تولید کنندگان پرداخت شود و باید مصرف کننده نهایی فقط این مالیات را بپردازد؛ بنابراین تولیدکنندگان پرداختی و مالیاتی که بابت خرید مواد اولیه و سایر کالاها را انجام داده‌اند از خریداران دریافت کرده و مابه‌التفاوت را به دولت پرداخت می‌کنند. پیش از ادامه مقاله پیشنهاد می‌کنیم با مراجعه به صفحه «آموزش مالیات» با آخرین قوانین و مقررات مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی به صورت صفر تا صد آشنا شوید.

انواع مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده تولیدی، مالیات بر ارزش افزوده مصرفی و مالیات بر ارزش افزوده درآمد 3 نوع مالیات بر ارزش افزوده هستند که در ادامه انواع مالیات بر ارزش افزوده را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

  • مالیات بر ارزش افزوده تولیدی: در مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی، اعمال مالیات هم بر فروش کالاهای مصرفی و هم بر فروش کالاهای سرمایه‌ای صورت می‌گیرد. یعنی بنگاه اقتصادی با خرید کالا هیچ اعتبار مالیاتی را کسب نمی‌کند.
  • مالیات ارزش افزوده مصرفی: تمام مخارج سرمایه گذاری ناخالص مالیات در ارزش افزوده نوع مصرفی به دلیل این که براساس کالاها و خدمات مصرفی است، حذف می‌شود.
  •  مالیات بر ارزش افزوده درآمد: در مورد مالیات بر ارزش افزوده از نوع درآمد گفته می‌شود که مالیات بر فروش تولید خالص کالاهاست و این گونه پس از کسر هزینه استهلاک به سرمایه‌گذاری خالص، ارزش افزوده از نوع درآمد به آن تعلق می‌گیرد.

آیا اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده باعث افزایش بهای کالاها و خدمات برای مصرف کننده نهائی نیست؟

در ابتدا نرخ عمومی مالیاتی 7 و 10 درصدی برای اجرای این نظام مالیاتی پیش بینی گردید. اما با پیشنهاد دولت و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی مبنی بر : کاهش نرخ این مالیات (به 1.5 درصد مالیات به علاوه 1.5 درصد عوارض)؛ حذف مالیات‌ها و عوارض موضوع قانون موسوم به تجمیع عوارض با اجرای مالیات بر ارزش افزوده، اعطای معافیت‌های گسترده به کالاها و خدمات مورد استفاده اقشار آسیب پذیر و تصویب این پیشنهادات در مجلس شورای اسلامی، شاهد تغییر قابل ملاحظه‌ای در قیمت‌ها در اثر اجرای این قانون نخواهیم بود.

آیا در نظام مالیات ارزش افزوده خریدهای یکجای یک بنگاه تولیدی یا توزیعی و یا فرایند طولانی تولید در برخی از صنایع، موجب تحمل طولانی مدت بار مالیاتی ناشی از مالیات بر ارزش افزوده تا زمان فروش کالاها یا خدمات تولید یا عرضه شده نخواهد گردید؟

خیر، مودیان این نظام مالیاتی حتی در صورت انجام یکجای خریدهای خود و یا فرایند طولانی تولید، بار مالیاتی این نوع مالیات را تا زمان تولید و فروش محصول مربوطه تحمل نخواهند نمود، بلکه در زمان تسلیم اولین اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده (که دوره‌های کوتاه فصلی برای آن تصویب گردیده است)، اضافه پرداختی مالیات ارزش افزوده را از دولت بازپس خواهند گرفت.
لازم به ذکر است اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده، تفاوت بین ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها وخدمات خریداری یا تحصیل شده در یک دوره معین است. بنابراین در پایان هر فصل اظهارنامه‌ها باید تنظیم و ما به التفاوت ارزش افزوده خرید و فروش کالا باید به حساب وزارت اقتصاد و دارایی پرداخت گردد. آخرین مدت ارائه این اظهارنامه 15 روز بعد از پایان هر فصل است. در صورت عدم ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده تا موعد مقرر قانونی، مودی مالیاتی مشمول جرایم مالیاتی خواهد بود. 

کالاهایی که مالیات ارزش افزوده به آن‌ها تعلق می‌گیرد کدام است؟

مالیات بر ارزش افزوده شامل تمام خدمات و کالاهایی که در ایران به فروش می‌رسد می‌شود اما دارای چند استثنا است: سیگار و سوخت هواپیما دو کالای خاص هستند که به هرکدام به ترتیب 12 و 20 درصد مالیات ارزش افزوده تعلق می‌گیرد؛ به محصولات کشاورزی فرآوری نشده، کالاهای اساسی (برنج، روغن، گوشت و…) و خدمات بهداشتی مالیات بر ارزش افزوده تعلق نمی‌گیرد.

نرخ مالیات بر ارزش افزوده و نحوه محاسبه

نحوه عدم شمول مالیات ارزش افزوده و عوارض در خصوص کالاهای معاف به چه ترتیبی است؟

به استناد مفاد ماده (12) قانون، عرضه کالاها و ارائه خدمات مشخص شده در این ماده و همچنین واردات، از پرداخت مالیات و عوارض معاف هستند. این معافیت قابل تسری به نهاده‌ها و عوامل غیر معاف به کارگیری شده در تولید یا عرضه کالاها و خدمات معاف نبوده و عرضه کنندگان کالا یا ارائه دهندگان خدمت معاف مکلف به پرداخت مالیات و عوارض نها‌ده‌های تولیدی (کالا یا خدمت) خود هستند. لیکن به موجب تبصره‌های (2) و (3) ماده (17) قانون، مالیات و عوارض پرداختی بابت کالاها و خدمات معاف قابل استرداد نیستند و به استناد تبصره (5) ماده یاد شده مالیات و عوارض پرداختی توسط عرضه کنندگان کالای معاف یا ارائه دهندگان خدمات معاف، به عنوان هزینه قابل قبول موضوع قانون مالیات‌های مستقیم به حساب می‌آید.

نحوه عدم شمول مالیات ارزش افزوده و عوارض در خصوص کالاهای معاف به چه ترتیبی است؟

شرایط عدم شمول مالیات بر ارزش افزوده و عوارض در خصوص کالاها و خدمات صادراتی چگونه است؟

طبق مفاد ماده یک قانون مالیات بر ارزش افزوده صادرات کالاها و خدمات مشمول مقررات قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌گردد. چنانچه اینگونه مودیان نسبت به ثبت‌نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده (فارغ از حجم معاملات) اقدام و همچنین نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی اقدام نمایند با رعایت ترتیبات مقرر در ماده (13)قانون یاد شده، مالیات‌ها و عوارض پرداخت شده قابل استرداد خواهد بود.

نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده

به عنوان مثال، تولید کننده خودرو (با نام فرضی خودروسازان آسیا)  را در نظر بگیرید که در کشوری با نرخ 10% مالیات بر ارزش افزوده فعالیت می‌کند.

  1. شرکت خودروسازان مواد خام را با قیمت 2 میلیون ریال خریداری می‌کند که طبیعتاً مالیات بر ارزش افزوده ی آن 200,000 ریال است که باید به دولت پرداخت کند. جمع قیمت کل در این حالت 2,200,000 می‌شود.
  2. خودروسازان محصولات تولید شده را به قیمت 5 میلیون ریال به علاوه 500,000 ریال ارزش افزوده و جمع کلی 5,500,000 ریال به توزیع کننده می‌فروشد. در این حالت تولید کننده فقط 300,000 ریال به عنوان مالیات بر ارزش افزوده را به دولت پرداخت کرده است. به عبارتی تولید کننده 10% سودی که در این فرآیند به دست آورده است ( 3 میلیون ریال) را به عنوان VAT پرداخت می‌کند.
  3. در نهایت توزیع کننده این محصول را با قیمت 10 میلیون ریال که ارزش افزوده آن 1000,000ریال می‌شود به مصرف کننده نهایی می‌فروشد که جمع کل آن 11 میلیون ریال می‌شود. توزیع کننده در این مرحله 500,000 ریال را به عنوان مالیات بر ارزش افزوده پرداخت می‌کند. 500000 ریال مابقی را تولید کننده در مرحله قبل پرداخت کرده است و به عبارتی توزیع کننده در این مرحله 10% سودخالص خود را پرداخت می‌کند.

آیا ماشین آلات خطوط تولید کارخانجات و به طور کلی تجهیزات مورد استفاده در امر کسب و کار مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌گردد؟

ماشین­آلات و تجهیزات مورد استفاده در کسب و کار مشمول مالیات ارزش افزوده نیست و اساسا مالیات پرداختی توسط مؤدیان ثبت نام شده بابت انواع نهاده­‌ها از جمله ماشین آلات خطوط تولید کارخانجات و سایر تجهیزات که برای فعالیت اقتصادی مورد استفاده قرار گرفته‌­اند، از مالیات­‌های وصول شده توسط آن‌ها در اولین دوره مالیاتی با تسلیم اظهارنامه ارزش افزوده و درخواست مودیان قابل استرداد است.

آیا تکالیف عملیاتی نظام مالیات ارزش افزوده به سادگی توسط مودیان این نظام مالیاتی قابل اجرا خواهد بود و آیا نیازی به تکمیل اظهارنامه ارزش افزوده هست؟

مودیان با فرآیند دشواری روبرو نیستند بلکه مودیان مالیات بر ارزش افزوده کافی است در زمان فروش کالاها و عرضه خدمات، صورتحساب را صادر و علاوه بر بهای کالاها و خدمات عرضه شده مالیات بر ارزش افزوده را محاسبه و از طرف دیگر معامله اخذ نمایند، علاوه برنگهداری اطلاعات و اسناد و مدارک خرید و فروش خود همانگونه که در گذشته هم این کار را انجام می­دادند صورت مالیات­های پرداختی در زمان خرید و دریافتی در زمان فروش را نگهداری نمایند و با تکمیل اظهارنامه ساده فصلی، تسویه حساب نمایند. (طلب خود بابت مالیات­های پرداختی در زمان خرید را از مالیات­های دریافتی کسر و ما به التفاوت را به دولت پرداخت یا از دولت دریافت نمایند).

روش ارسال اظهارنامه ارزش افزوده و پرداخت مالیات ارزش افزوده

در ادامه نیز به صورت مرحله به مرحله روش ارسال اظهارنامه ارزش افزوده و نحوه پرداخت مالیات ارزش افزوده را توضیح داده‌ایم. شما با این روش می‌توانید گزارش ارزش افزوده خود را براحتی ارسال کنید.

1 – در پایان هر سه ماه میبایست اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را از طریق سامانه یکپارچه مالیات بر ارزش افزوده به آدرس evat.ir  ثبت نمود. پس از ورود به سامانه مالیات بر ارزش افزوده با صفحه زیر روبرو شده و روی گزینه ی تسلیم اظهارنامه ی عادی کلیک می‌نماییم:

آموزش کار با سایت مالیات بر ارزش افزوده

2 – سپس با پیغامی روبرو می‌شوید که نرخ مالیات سال جاری را اعلام می‌نماید.

آموزش کار با سایت سایت ارزش افزوده

3 – سپس نام کاربری و رمز عبور خود را برای ورود به سامانه وارد مینماییم:

نحوه ورود سامانه مالیات برارزش افزوده

4 – پس از ورود به سامانه در صفحه‌ای که باز می‌شود باید اطلاعات مربوط به سال و دوره‌ای که می‌خواهید برای آن اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده خود را تکمیل نمایید را انتخاب کنید:

استفاده از سامانه مالیات بر ارزش افزوده

5 – در این مرحله صفحه جدیدی باز می‌شود که باید اطلاعات مربوط به خرید و فروش را طبق دفاتر در آن ثبت کرد. جدول ۱ اطلاعات مربوط به فروش و جدول 2 مربوط به اطلاعات خرید است. در ردیف اول باید میزان فروشی که مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌شود و در ردیف دوم میزان فروش معاف از مالیات ارزش افزوده ثبت گردد. کادر مربوط به مالیات و عوارض متعلقه به صورت خودکار محاسبه و ثبت میگردد (۶% مالیات و ۳% عوارض) مشخص می‌گردد. ردیف چهارم این جدول، جمع فروش فصل است که این عدد میبایست با میزان فروشی که در صورت معاملات فصلی یکی باشد. در جدول ۲ نیز به همین ترتیب اطلاعات مربوط به خرید را وارد مینماییم.

ثبت اطلاعات در سامانه مالیات بر ارزش افزوده

6 – جهت ثبت موقت و تایید اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده به پایین صفحه مراجعه کرده و پس از تایید صحت مندرجات اظهارنامه کادر مربوط به نام و نام خانوادگی را تکمیل کرده و جهت رفتن به مرحله ی بعد کلیک مینماییم:

گام به گام با آموزش استفاده از سامانه مالیات بر ارزش افزوده

7 – پس از تایید نهایی اظهارنامه صفحه‌ای باز میشود که شامل شماره ثبت تسلیم اظهارنامه، شناسه ثبت نام، تاریخ ثبت تسلیم اظهارنامه و اطلاعات تایید کننده است:

گام به گام با آموزش استفاده از سامانه مالیات افزوده

 

8 – بعد از دریافت کد رهگیری که در مرحله قبل انجام شد نسبت به صدور قبض و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده اقدام مینماییم، لازم به ذکر است پرداخت مالیات بر ارزش افزوده از طریق قبض صادر شده، تنها از درگاه‌های بانک ملی شامل مراجعه حضوری به بانک، ایتنرنت بانک ملی، تلفن بانک ملی، دستگاهای خود پرداز بانک ملی و یا دستگاه‌های کارت خوان بانک ملی امکان پذیر است.

آیا اعمال دستورالعمل صورتحساب و درج کد اقتصادی و مشخصات هویتی خریدار در فاکتور الزامی است؟

طبق مفاد ماده (19) قانون مالیات بر ارزش افزوده و همچنین مفاد راهنمای صورتحساب فروش کالا و خدمت، مؤدیان مشمول این نظام موظفند اطلاعات هویتی مشخصات متعاملین، اعم از نام،‌ کد اقتصادی یا کد ملی (حسب مورد)، نشانی کامل و کد پستی را در خصوص فروشندگان و خریداران به طور کامل درج نمایند. کلیه مودیان مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده، مکلف به اجرای صحیح قانون هستند. بدیهی است ارائه اطلاعات هویتی از جمله کد اقتصادی برای اشخاص حقوقی و کد ملی برای اشخاص حقیقی از الزامات مقرر جهت اجرای صحیح قانون است.

لازم به یادآوری است آن دسته از مؤدیان که بر اساس قالب صورتحساب‌های اعلام شده طی اطلاعیه‌های قبلی سازمان امور مالیاتی کشور (در چارچوب ماده 169 قانون مالیات‌های مستقیم) اقدام به چاپ صورتحساب‌ها و یا تنظیم صورتحساب‌‎های رایانه‌ای نموده‌اند، می‌توانند تا پایان سال 1387 نسبت به ادامه استفاده از صورتحساب‌های خود اقدام نمایند، مشروط بر اینکه مالیات بر ارزش افزوده و عوارض متعلقه را محاسبه و ذیل صورتحساب درج و اخذ گردد. ضمناً سازمان امور مالیاتی کشور آمادگی خود را به منظور بررسی پیشنهادات آن دسته از مودیان مالیاتی که به دلیل محدودیت‌های موجود قادر به استفاده از صورتحساب اعلامی نیستند، اعلام می‌دارد.

رسیدگی به مالیات بر ارزش افزوده

پذیرش اعتبار مالیاتی مودیان نیازمند مشمولیت آنان در نظام مالیات بر ارزش افزوده، ثبت‌نام در سامانه مالیات بر ارزش افزوده، داشتن گواهینامه ثبت‌نام و داشتن مدارک مثبته و مورد قبول سازمان دارایی شامل صورت‌حساب، اسناد پرداخت بهای کالا و خدمات و مالیات به عوارض ارزش افزوده، شناسایی فروشنده، کنترل اسناد حمل، رسید انبار و … حسب مورد (که با در نظر گرفتن روش کار مودی متفاوت است) خواهد بود. داشتن گواهینامه ثبت‌نام و بدون درج نام مودی (فروشنده) در فهرست مودیان ثبت‌نام شده فاقد اعتبار مالیاتی در زمان انجام معامله (شرکتهایی که به علت تخلف در لیست سیاه دارایی قرار دارند) شرط کافی برای شناسایی معامله و پذیرش اعتبار مالیاتی نخواهد بود.

مدارک مورد نیاز رسیدگی مالیات ارزش افزوده

مدارک مورد نیاز برای جلسه رسیدگی کارشناسان و ممیزین اداره کل مالیات بر ارزش افزوده به شرح زیر است:

  1. تراز آزمایشی (حداقل چهار ستونی) در سطح کل، معین و تفصیلی به ترتیب برای دوره‌های (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) سال مورد رسیدگی.
  2. تراز آزمایشی (حداقل چهار ستونی) در سطح کل، معین و تفصیلی سالیانه قبل و بعد از بستن حسابهای موقت برای سال مالی مورد رسیدگی.
  3. گردش حساب درآمدهای عملیاتی (خدمات و فروش) به ترتیب برای دوره‌های (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) سال مورد رسیدگی.
  4. گردش حساب درآمدهای غیر عملیاتی به ترتیب برای دوره‌های (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) سال مورد رسیدگی.
  5. گردش حساب مالیات بر ارزش افزوده به ترتیب برای دوره‌های (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) سال مورد رسیدگی.
  6. تصویر اولین و آخرین فاکتور رسمی فروش به ترتیب برای دوره‌های (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) سال مورد رسیدگی. (شرکت‌های بازرگانی و تولیدی)
  7. تصویر صورت وضعیت‌های ارسالی (شرکت‌های پیمانکاری)
  8. تصویر صورتحساب (فاکتور)‌های خرید منجر به ایجاد اعتبار مالیاتی از هر شرکت (یک نمونه)
  9. تصویر کلیه اوراق سبز گمرکی و سایر مدارک مربوط به ایجاد اعتبار مالیاتی
  10. تصویر اسناد فروش داراییها و جدول فروش داراییهای ثابت متشکل از بهای تمام شده کالای فروش رفته و بهای فروش و ارزش دفتری.
  11. گردش حساب سود وزیان انباشته.
  12. گردش حساب تعدیلات حسابداری و انباشته.
  13. گردش موجودی مواد و کالا.
  14. محاسبات قیمت تمام شده در خصوص کالاهای تولیدی و خدمات ارایه شده.
  15. تصویر اظهار نامه عملکرد سال مورد رسیدگی.
  16. تصویر گزارش حسابرسی مالی.
  17. تصویر برگ تشخیص عملکرد سال مورد رسیدگی.
  18. تصویر صورت حسابهای بانکی بهمراه صورت مغایرت آن‌ها برای سال مورد رسیدگی.
  19. تکمیل فرم‌های مربوطه.

صفر تا صد مالیات بر ارزش افزوده

سامانه مالیات بر ارزش افزوده

طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده نیز باید به صورت فصلی (هر 3 ماه یکبار) پرداخت شود. کسب و کارهای مشمول پرداخت مالیات بر ارزش افزوده وظیفه دارند تا نهایتا 15 روز پس از پایان هر فصل با مراجعه به سامانه مالیات بر ارزش افزوده به آدرس www.evat.ir نسبت به پرداخت مالیات ارزش افزوده اقدام کنند. در صورتی که پرداخت مالیات ارزش افزوده در مدت زمان قانونی پرداخت نشود، جریمه دیرکرد در پرداخت به مبلغ مورد نظر اضافه می‌شود. پرداخت این مبالغ به صورت آنلاین از طریق سامانه مالیات بر ارزش افزوده امکان پذیر است. سامانه ارزش افزوده بیشتر بخاطر این روی کار آمده است تا بتواند بعضی از خدماتی که به صورت غیرحضوری قابل انجام هستند را به صورت غیرحضوری انجام دهد.

کاربرانی که تا به حال این کار را انجام نداده اند باید ابتدا از طریق سامانه ارزش افزوده ثبت نام خود را انجام دهند و نام کاربری و رمز عبور دریافت کنند. سپس می‌توانند نسبت به ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده اقدام نمایند. سامانه مالیات بر ارزش افزوده خدمات مختلفی را به صورت غیر حضوری به مودیان مالیاتی ارائه می‌کند که باعث شده است بسیاری از امور مربوط به مودیان مالیاتی با سرعت و سهولت بیشتری انجام شود.

همچنین مودیان مالیاتی که علاقه مند به دریافت گواهینامه ارزش افزوده هستند نیز می‌توانند از طریق بخش مدیریتی سامانه ارزش افزوده به آدرس www.evat.ir در منوی گواهینامه نام نویسی کرده و گواهینامه ارزش افزوده خود را دریافت کنند.

پرداخت مالیات بر ارزش افزوده

یکی از وظایف مودیان، دریافت مالیات از خریدار و پرداخت آن به خزانه دولت است و وظیفه دیگر آن ها گزارش مبالغ خرید و فروش انجام شده و مقدار ارزش افزوده آن ها تا 15 روز بعد از پایان هر فصل است. این گزارش در فرم خاصی به نام اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده ارسال می‌شود.

در اصل این افراد در زمان خرید کالا، مالیات بر ارزش افزوده را از طرف خریداران بعدی پرداخت می‌کنند و در هنگام فروش، مجددا آن را از خریدار دیگر دریافت می‌‌کنند. این روال تا زمان تحویل کالا یا ارائه خدمات به مصرف کننده نهایی ادامه دارد.

نکته: در زمان محاسبه مقدار مالیات ارزش افزوده، فقط بهای کالا و خدمات بدون در نظر گرفتن مبلغ مالیات ارزش افزوده پرداخت شده در نظر گرفته می‌شود به عبارت دیگر مالیات پرداخت شده جز ارزش کالا محسوب نمی‌شود.

مشمولین ثبت نام مالیات ارزش افزوده (فراخوان مالیات ارزش افزوده)

ماده 18- مودیان مکلفند به ترتیبی که سازمان امور مالیاتی کشور تعیین و اعلام می‌نماید نسبت به ارائه اطلاعات درخواستی سازمان مذکور و تکمیل فرم‌های مربوطه اقدام و ثبت نام نمایند.

فراخوان مرحله اول (1387/7/1)

  • کلیه وارد کنندگان؛
  • کلیه صادر کنندگان؛
  • کلیه فعالان اقتصادی که مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات آن‌ها در سال 1386 سه میلیارد ریال یا بیشتر بوده است؛
  • کلیه فعالان اقتصادی که مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات آن‌ها در پنج ماهه آغازین سال 1387، یک میلیارد و دویست پنجاه میلیون ریال یا بیشتر بوده است.

فراخوان مرحله دوم (1388/7/1)

  • کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی که برای آن‌ها جواز تأسیس و پروانه‌ی بهره‌برداری از وزارتخانه‌ی ذیربط صادر شده یا می‌شود؛
  • بهره‌برداران معادن؛
  • ارائه دهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری و دفترداری و همچنین خدمات مالی؛
  • حسابداران رسمی شاغل و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران؛
  • ارائه دهندگان خدمات مدیریتی و مشاوره‌ای؛
  • ارائه دهندگان انواع خدمات انفورماتیک، رایانه‌ای اعم از سخت افزاری، نرم افزاری و طراحی سیستم؛
  • متل‌ها و هتل‌های سه ستاره و بالاتر؛
  • بنکداران، عمده فروش‌ها، فروشگاه‌های بزرگ، واسطه‌های مالی، نمایندگان توزیع کالاهای داخلی و وارداتی و صاحبان انبارها؛
  • نمایندگان موسسه‌های تجاری و صنعتی، اعم از داخلی و خارجی؛
  • مؤسسات حمل و نقل موتوری و باربری دارای مجوز از مراجع ذیربط، زمینی، دریایی و هوایی باربری (به استثناء واحدهایی که صرفاً به امر حمل و نقل مسافر اشتغال دارند)؛
  • مؤسسات مهندسی و مهندسی مشاور؛
  • مؤسسات تبلیغاتی و بازاریابی.

فراخوان مرحله سوم(1389/1/1)

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که بر اساس شرایط مراحل اول و دوم ثبت نام، مشمول اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده نگردیده‌اند، در صورتی که در سال 1387 یا 1388 مجموع فروش کالاها  ارائه خدمات(غیر معاف یا معاف و غیر معاف) آن‌ها سه میلیارد ریال و بالاتر است.

فراخوان مرحله چهارم (1389/7/1)

کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که براساس شرایط مراحل اول ، دوم و سوم ثبتنام، مشمول اجرای نظـام مالیـات بـر ارزش افزوده نگردیده اند، در صورتی که شاغل به فعالیت‌های ذیل (از جمله فعالیتهای موضوع بند «ب» ماده96قانون مالیاتهای مستقیم) باشند، با هر میزان فروش یا درآمد، مشمول مرحله چهارم ثبت نام ، آمـوزش و اجرای قانون خواهند بود.

  • صاحبان کارگاه‌های صنعتی (اعم از صنفی وغیر صنفی که دارای حداقل برق سه فاز 50 آمپر باشد)؛
  • فروشندگان طلا و جواهر؛
  • فروشندگان آهن آلات؛
  • صاحبان تالارهای پذیرائی و رستوران‌ها؛
  • صاحبان متل وهتل‌های یک و دوستاره و هتل آپارتمان؛
  • صاحبان نمایشگاه‌ها و فروشگاه‌های خودرو و بنگاه معاملات املاک؛
  • صاحبان تعمیرگاه‌های مجاز خودرو؛
  • چاپخانه داران ؛
  • صاحبان دفاتراسناد رسمی؛
  • صاحبان مراکز ارتباطات رایانه‌ای، دفاتر خدمات ارتباطی (دفتـر خـدمات مشـترکین تلفـن همـراه وآژانـس هـای پستی) و دفاتر خدمات دولت الکترونیک، پلیس+10 و دفاتر خدمات الکترونیک شهر؛
  • صاحبان دفاترخدمات مسافرتی و جهانگردی؛
  • صاحبان سینماها، تماشاخانه‌هاو مکان‌های تفریحی و ورزشی.

فراخوان مرحله پنجم (1390/7/1)

کلیه اشخاص حقوقی که بر اساس شرایط مراحل اول، دوم، سوم و چهارم ثبت نام، مشمول اجرای نظام مالیات بر ارزش افزوده نگردیده اند، در صورتی که در هر یک از سال‌های 1387، 1388، یا 1389 مجموع کالاها و ارائه خدمات(غیر معاف یا معاف غیر معاف) آن‌ها یک میلیارد ریال و بیشتر باشد.

فراخوان مرحله ششم (1394/1/1)

اشخاص حقوقی و همچنین حقیقی(صرف نظر از مبلغ فروش سالانه) موضوع ماده 98 قانون مالیات‌های مستقیم که به فعالیت‌های زیر اشتغال دارند:

چلوکبابی‌ها، سالن‌های غذاخوری، سفره خانه‌های سنتی و اغذیه فروشی‌های زنجیره‌ای با مالکیت واحد و با نام و نشان و عنوان تجاری واحد فارغ از مساحت محل کسب و کار و نوع مجوز

فراخوان مرحله هفتم (1395/7/1)

کلیه اشخاص حقوقی فعال با هر حجم از فروش و یا درآمد از محل عرضه کالا و ارائه خدمات مشمول که موجب فراخوان‌های قبلی(فراخوان مرحله اول تا ششم) تا کنون برای اجرای قانون فراخوان نشده اند، به استثنای اشخاص حقوقی با فعالیت‌های صرفاً معاف موضوع ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده

نگاهی به فراخوان‌های مالیات بر ارزش افزوده
نگاهی به فراخوان‌های مالیات بر ارزش افزوده

تاریخچه ارزش افزوده

به منظور اجرای این مالیات در ایران، لایحه آن برای اولین بار در دی ماه ۱۳۶۶ به مجلس شورای اسلامی برده شد. این لایحه در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفت و پس از اعمال نظرات موافق و مخالف به صحن علنی مجلس رفت که پس از تصویب ۶ ماده از آن بنا به تقاضای دولت و به دلیل اجرای سیاست تثبیت قیمت‌ها به دولت بازگردانده شد.

درسال ۱۳۷۰ بخش امور مالی صندوق بین‌المللی پول، در راستای اصلاح نظام مالیاتی جمهوری اسلامی ایران، اجرای سیاست مالیات بر ارزش افزوده را بعنوان یکی از عوامل اصلی افزایش کارایی و اصلاح نظام مالیاتی پیشنهاد نمود. با توجه به نظرات کارشناسان صندوق بین‌المللی پول، مطالعات و بررسی‌های متعددی در این زمینه در وزارت امور اقتصادی و دارایی صورت پذیرفت و اجرای مالیات بر ارزش افزوده در سمینارها و کمیته‌های مختلف علمی با حضور کارشناسان داخلی و خارجی مورد تأکید قرار گرفت، وزارت امور اقتصادی و دارایی در راستای طرح ساماندهی اقتصادی کشور، انجام اصلاحات اساسی در سیستم مالیاتی از جمله حذف انواع معافیت‌ها، حذف انواع عوارض وگسترش پایه مالیاتی را با تأکید خاص بر کارایی نظام مالیاتی، شروع نمود و مطالعات جدید امکان‌سنجی در این زمینه به عمل آورد.

نگاهی به تاریخچه مالیات بر ارزش افزوده

با توجه به اهمیت بسط پایه مالیاتی بعنوان یکی از اصول اساسی سیاستهای مالی طرح ساماندهی اقتصاد کشور، معاونت درآمدهای مالیاتی وزارت امور اقتصادی و دارایی مطالعات علمی متعددی را با در نظر گرفتن خصوصیات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور در زمینه اجرای مالیات بر ارزش افزوده، از دی ماه ۱۳۷۶ آغاز کرد.

لایحه مالیات بر ارزش افزوده، اکنون با در نظر گرفتن اثرات اقتصادی ناشی از اجرای این مالیات با اصلاحات و بازنگری‌های متعدد، به مجلس شورای اسلامی ارائه شده‌است. قانون مالیات ارزش افزوده با اختیارات ناشی از ماده ۸۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در ۵۳ ماده و ۴۷ تبصره در تاریخ ۱۳۸۷/۲/۱۷ در کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی تصویب شده‌است تا در مدت آزمایشی ۵ سال از تاریخ اول مهرماه ۱۳۸۷ به اجرا گذاشته شود. از ابتدای سال ۱۳۹۳ میزان این نوع از مالیات در ایران مجدداً افزایش یافت و از ۶ درصد به 9 درصد تغییر کرد.

پادکست آموزش مالیات بر ارزش افزوده

الزامات خریدار در مورد ارزش افزوده

در صورت خرید کالا و یا خدمت در صورتیکه تامین کننده این کالا و خدمات، مودی مالیات و عوارض بر ارزش افزوده باشد و با توجه به قوانین جاری اداره ارزش افزوده علاوه بر وجه کالا و خدمات ارائه شده، مالیات و عوارض بر ارزش افزوده را هم از شرکت مطالبه نماید خریدار باید حتماً سلسله مراتب زیر را رعایت کنید:

1 – دریافت فاکتور رسمی طبق الزامات و نمونه استاندارد سازمان امور مالیاتی که در برگیرنده اطلاعات کامل خریدار و فروشنده شامل نام کامل شرکت، شماره سریال و تاریخ، شماره اقتصادی یا شناسه ملی خریدار و فروشنده، آدرس و کد پستی باشد.

نمونه فاکتور مالیات بر ارزش افزوده

2 – دریافت گواهی ارزش افزوده تامین کننده کالا و خدمات که از نظر تاریخی دارای اعتبار باشد. اعتبار گواهی ارزش افزوده تامین کننده کالا و خدمت از سایت https://www.evat.ir/ و از مسیر زیر قابل کنترل است.

نحوه ثبت فاکتور مالیات بر ارزش افزوده

3 – پس از وارد شدن به این قسمت می­توان با جستجو نام مودی، شماره اقتصادی، شناسه ملی و یا شماره ثبت، اطلاعات کامل تامین کننده کالا و خدمات از مشاهده و با فاکتور دریافتی مطابقت داد.بررسی اعتبارنامه گواهینامه ثبت نام ارزش افزوده

4 – پس از اطمینان از صحت اطلاعات مندرج در فاکتور و اعتبار داشتن تامین کننده کالا و خدمت، وجه فاکتور پرداخت و مالیات و عوارض ارزش افزوده پرداختی به عنوان پیش پرداخت شرکت در حسابها باقی می‌ماند و در زمان ارسال اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده این اعتبارات پرداخت شده می‌تواند از تعهدات شرکت کسر و مابه التفاوت به اداره ارزش افزوده پرداخت شود.

5 – کپی فاکتور و مدارک اعتبار تامین کننده کالا و خدمات که به عنوان پیش پرداخت به اداره ارزش افزوده شناسایی و ثبت می‌گردد در مستندات شرکت باید بایگانی و نگهداری شود تا در مزان رسیدگی ارزش افزوده از طرف اداره ارزش افزوده و ممیزان مالیاتی از شرکت مطالبه خواهد شد.

الزامات فروشنده در مورد ارزش افزوده

هر شرکتی موظف است با توجه به قوانین جاری مالیات و عوارض بر ارزش افزوده سلسله مراتب زیر را رعایت نماید:

1 – دریافت گواهی اعتبار ارزش افزوده از اداره مربوطه و تمدید آن در زمانی که منقضی می‌شود.

2 – صدور فاکتور رسمی طبق الزامات و نمونه استاندارد سازمان امور مالیاتی که در برگیرنده اطلاعات کامل خریدار و فروشنده شامل نام کامل شرکت، شماره سریال و تاریخ، شماره اقتصادی یا شناسه ملی خریدار و فروشنده، آدرس و کد پستی باشد.

صدور فاکتور رسمی طبق الزامات و نمونه استاندارد سازمان امور مالیاتی

3 – ارسال اظهارنامه ارزش افزوده در 15 روز بعد از اتمام هر فصل طبق قوانین جاری اداره مالیات و عوارض بر ارزش افزوده.

4 – شرکت موظف است که به اندازه تمام درآمدهای عملیاتی و غیر عملیاتی خود که طبق قوانین ارزش افزوده جزء کالا و خدمات معاف محسوب نمی­شوند، در طی هر فصل و به ازاء هر فاکتور درآمدی که صادر می­نماید مالیات و عوارض بر ارزش افزوده را طبق قوانین جاری شناسایی کرده و در پایان هر فصل بعد از تهاتر با پیش پرداختهای مالیاتی پرداخت شده در طی همان فصل اظهارنامه مالیاتی را تکمیل و مابه التفاوت را پرداخت نماید.

5 – در صورتی‌که مابه التفاوت تعهدات مالیات و عوارض شرکت با پیش پرداخت مالیات و عوارض، به بستانکاری شرکت منتهی شود، این بستانکاری می‌­تواند به دوره‌های آتی منتقل شده و یا از سازمان امور مالیاتی درخواست تسویه و عودت آن را داشت.

 

فرم ثبت اطلاعات در سامانه مالیات بر ارزش افزوده

6 – در اینصورت باید نامه درخواست عودت به سازمان امور مالیاتی ارسال شده و اداره ارزش افزوده پس از رسیدگی مالیاتی ارزش افزوده شرکت مورد نظر تا آخرین دوره و اطمینان از نداشتن بدهی ارزش افزوده در شرکت درخواست دهنده، نسبت به عودت آن اقدام خواهد کرد.

اعتراض به اوراق مطالبه و برگ استرداد ارزش افزوده

امکان اعتراض به اوراق مطالبه وجود دارد، در ادامه شرایط، مهلت زمانی و نحوه اعتراض به مالیات و عوارض تعیین شده را توضیح می‌دهیم و جزئیات مربوط به هر یک را به طور مفصل بیان می‌کنیم:

شرایط، مهلت زمانی و نحوه اعتراض به مالیات و عوارض تعیین شده

در صورتی که شخص یا شرکت مودی نسبت به برگه مطالبات مالیات با برگ استرداد اضافه پرداختی اعتراض داشته باشد، می‌تواند ظرف مدت ۲۰ روز پس از ابلاغ اوراق مطالبه مالیات اعتراض کتبی خود را به اداره امور مالیاتی مربوط برای رفع اختلاف تسلیم نماید و در صورت رفع اختلاف با رئیس امور مالیاتی مربوطه، پرونده مختومه می‌گردد.

اما اگر مودی در مهلت مذکور کتبا اعتراض ننماید، مبالغ مندرج در برگه مطالبه مالیات و یا برگ استرداد مالیات اضافه پرداختی، حسب مورد قطعی محسوب می‌گردد. در صورتی که مودی ظرف مهلت مقرر اعتراض خود را کتبا به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نماید، ولی رفع اختلاف نشده باشد و هم چنین در مواردی که اوراق مذکور ابلاغ قانونی شده باشد، پرونده ظرف ۲۰ روز از تاریخ دریافت اعتراض یا تاریخ انقضا مهلت اعتراض در موارد ابلاغ قانونی جهت رسیدگی به هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی موضوع قانون مالیات‌های مستقیم احاله می‌شود.

رای هیات بدوی قطعی و لازم الاجرا است، مگر اینکه ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای، از سوی ماموران مالیاتی و یا مودی مورد اعتراض کتبی قرار گیرد که در این صورت پرونده جهت رسیدگی به هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر احاله می‌شود.

در صورتی که اعتراض به رای هیات بدوی توسط مودی صورت پذیرد، وی باید بخشی از مالیات مورد قبول خود را پرداخت و نسبت به مازاد آن در مهلت مقرر اعتراض کتبی نماید. در صورتی که اعتراض مودی از سوی هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر مردود گردد، هزینه رسیدگی معادل یک درصد تفاوت مالیات موضوع رای مورد شکایت و مالیات ابرازی در  اظهارنامه تسلیمی، محاسبه و مودی ملزم به پرداخت آن خواهد بود. لازم به توضیح است که رای هیات حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر قطعی و لازم الاجرا بوده و قابل طرح و بررسی در شورای عالی مالیاتی نیست.

لزوم نگهداری اسناد و مدارک

مودیان مشمول نظام مالیات بر ارزش افزوده مکلفند دفاتر، صورتحساب‌ها و سایر فرم‌های مربوط را به مدت ده سال بعد از سال مالی مربوطه نگهداری و در صورت مراجعه ماموران مالیاتی، به آنان ارائه نمایند.

اسناد و مدارکی که یک مودی در نظام مالیات بر ارزش افزوده بایستی به عنوان اسناد و مدارک مثبته تهیه و نگهداری نماید عبارتند از: گواهی ثبت نام در نظام مالیات ارزش افزوده کلیه صورت حساب‌های مربوط به خرید و فروش کالا و خدمات دفاتر قانونی نسخ اظهارنامه‌های تایید شده رسیدهای بانکی پرداخت مالیات و عوارض برگه‌های اعلامیه بدهکاری و بستانکاری نوارهای صندوق اسناد گمرکی و حمل و نقل و بیمه سایر مستندات معاملات و عملیات.

نگهداری از اسناد و مدارک مالیات بر ارزش افزوده

مستندسازی مبادلات با اشخاص ثبت نام شده

در نظام مالیات بر ارزش افزوده در هنگام مبادله، مودیان بایستی با صدور صورتحساب به نحوی که شماره شناسایی هریک از متعاملین به همراه مشخصات تجاری و موضوع معامله در آن درج گردد اقدام به مستندسازی نمایند و از صحت اطلاعات مندرج در آن مطمئن گردند زیرا این صورتحساب‌ها در نظام مالیات بر ارزش افزوده سند ادعای اعتبار مالیاتی هریک از مودیان هستند و عدم صحت هریک از اطلاعات مندرج در صورتحساب به معنای از دست رفتن اعتبار مالیاتی متعلق به آن معامله است.

مستند سازی تخفیفات و کاهش قیمت

تخفیفات در قیمت کالاها و خدمات ماخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده نیست، بایستی در صورت حساب‌های صادره میزان و مبلغ تخفیف مشخص گردد (منظور از تخفیفات، تخفیفات اعطایی که در صورت حساب مشخص و از مبلغ فروش کسر شده است، است.)

مستند سازی تخفیفات و کاهش قیمت

تخفیفات در قیمت کالاها و خدمات ماخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده نیست، بایستی در صورت حساب‌های صادره میزان و مبلغ تخفیف مشخص گردد.((منظور از تخفیفات، تخفیفات اعطایی که در صورت حساب مشخص و از مبلغ فروش کسر شده است، درنظر گرفته می‌شود. نحوه محاسبه 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده در قسمت‌های قبلی ارائه شده است.  

مزایا و معایب‌ VAT(Value Added Tax)

همانند اغلب ابزارهای اقتصادی، مالیات بر ارزش افزوده نیز دارای مزایا و معایبی است. از مزایای مالیات بر ارزش افزوده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • گسترش پایه مالیاتی: مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند بخش‌هایی از اقتصاد که تحت پوشش دادن آن‌ها با استفاده از سایر روش‌ها مانند مالیات بر فروش، دشوار است را پوشش دهد.
  • افزایش درآمدهای مالیاتی: استفاده از مالیات ارزش افزوده (Value Added Tax) به دلیل گسترش پایه مالیاتی می‌تواند درآمدهای مالیاتی را بسیار افزایش دهد.
  • کاهش هزینه اخذ مالیات: مالیات بر ارزش افزوده، مکانیزمی خود اجرایی دارد. لذا احتمالاهزینه‌های جمع آوری در مقایسه به سایر روش‌های اخذ مالیات، پایین‌تر است. همچنین استفاده از این روش،‌ موجب کاهش مالیات مضاعف، کاهش فرارهای مالیاتی و کاهش وقفه زمانی پرداخت نیز می‌شود و به طور کلی با ساده سازی و کارایی خود،‌ کمک شایانی به اصلاح ساختار کلی نظام مالیاتی کشور خواهد کرد.

اما این روش از اخذ مالیات معایبی هم دارد. از جمله معایب آن می‌توان به ترس از افزایش تورم در کشور اشاره کرد. در واقع این مالیات، قیمت تمام شده فروش را در مراحل مختلف اخذ مالیات افزایش می‌دهد. همچنین اجرای این روش نیازمند انجام مطالعات دقیق و علمی و ایجاد ساختار سازمانی مورد نیاز است. در این بخش با مثالی نحوه کارکرد مالیات بر ارزش افزوده یا Value Added Tax را شرح می‌دهیم. پیشنهاد می‌کنیم سایر مقالات تخصصی سپیدار سیستم را از دست ندهید. در مقاله حقوق و دستمزد به صورت کامل می‌توانید با نحوه محاسبه و قوانین مرتبط با حقوق و دستمزد آشنا شوید.

همه چیز در مورد قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده 

در ارتباط با سابقه‌ی تصویب قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده باید گفت که این قانون در سال ۱۳۸۷ و براساس اصل ۸۵ قانون اساسی در کمیسیون اقتصادی مجلس برای مدت ۵ سال به صورت آزمایشی تصویب شد. البته فرآیند ارسال لایحه مالیات بر ارزش افزوده از سال‌های دهه ۱۳۶۰ وجود داشت و دولت‌های مختلف این قانون را به مجلس فرستادند، مجددا عودت داده شد و ادامه ندادند.

دولت باید در سال ۱۳۹۲ لایحه قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده را به مجلس می‌داد، اما این موضوع با چهار سال تاخیر یعنی اسفند سال ۱۳۹۵ به مجلس ارسال شد و در ابتدای سال ۱۳۹۶ اعلام وصول شد. فرآیند بررسی قانون جدید در مجلس حدود ۴ سال طول کشید و از تیرماه ۱۴۰۰، قانون جدید ابلاغ شد که از دی ماه لازم الاجرا است.

قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده از 13دی ماه به مرحله اجرایی رسید. این قانون یکی از قوانین نظام مالیاتی است که با اجرای آزمایشی آن از سال ۱۳۸۷ و دایمی شدن آن، یکی از برنامه‌ها در تحول نظام مالیاتی به سرانجام رسید.

مزایای قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده

 از جمله مزایای این قانون می‌توان به شفافیت مبادلات اقتصادی در کشور، حمایت از بخش‌های تولید و سرمایه‌گذاری، ساماندهی معافیت‌های مالیاتی، اصلاح فرآیند دادرسی مالیاتی، کمک به توسعه شهر‌ها و روستاها، رفع برخی ایرادات قانون قبل به ویژه در زمینه تسهیل فرآیند انتقال بار مالی به مصرف‌کننده نهایی و در نهایت افزایش کارآیی و اثربخشی نظام مالیاتی و کاهش فرار مالیاتی اشاره کرد.

با توجه به عدم راه‌اندازی سامانه مؤدیان در تاریخ ۱۳ دی امسال، تا زمانی که این سامانه راه‌اندازی شود، صرفا اشخاص مشمول موضوع فراخوان‌های هشتگانه، مکلف به انجام تکالیف قانونی از جمله ارایه اظهارنامه مالیاتی، پرداخت مالیات و عوارض ارزش افزوده حداکثر ۱۵ روز پس از پایان هر دوره مالیاتی خواهند بود.

در قانون جدید، نسبت به معاملات نقد و نسیه تمایز قائل شده است

در موارد بسیار زیادی، یک فعال اقتصادی هنوز مبلغ معامله را دریافت نکرده بود، اما مجبور بود که مالیات بر ارزش افزوده را پرداخت کند و اگر پرداخت نمی‌کرد، مشمول جرایم سنگینی می‌شد. در قانون امسال به این موضوع بزرگ توجه شده و معاملات اقساطی و نسیه به رسمیت شناخته شده است. زمان پرداخت مالیات این گونه معاملات را متفاوت از معاملات نقد تعریف شده است.

ویژگی دیگر این است که صادرکنندگان براساس قانون مالیات بر ارزش افزوده باید اعتبار مالیاتی یا همان مالیات‌هایی که پرداخت کردند در مراحل قبل به آن‌ها مسترد شود و یا اگر تولیدکننده‌ای مازاد پرداخت مالیات داشته باشد، باید به آن مسترد شود.

چه کالاهایی معاف یا مشمول این قانون جدید مالیاتی هستند؟

در این زمینه مسیحی معاون درآمد‌های سازمان امور مالیاتی اظهار داشته است که پایه اصلی معافیت‌ها در قانون جدید حمایت از سبد مصرفی خانوار است و پس از آن مباحث درمانی از جمله بیمه‌های عمر، زندگی و درمان را در بر گرفته است. خدمات ورزشی با اخذ مجوز از مراجع ذی‌صلاح و همچنین آب مصرفی محصولات کشاورزی و بیمه آن‌ها، هتل‌های ۳ ستاره و پایین‌تر و مهمانپذیر‌ها از این مالیات معاف شدند، البته قند و شکر که پیش‌تر مشمول معافیت بود به شمول مالیات اضافه شده است.

همچنین برخی کالا‌های وارداتی که مشمول مالیات ارزش افزوده شده‌اند، در زمان عرضه مشمول مالیات نخواهند بود.

در قانون جدید مالیات ارزش افزوده، اصل طلا، جواهر و پلاتین به کار رفته در آن‌ها از پرداخت این مالیات معاف می‌شود، اما اُجرت ساخت، سود و کارمزد مشمول ۹‌درصد مالیات ارزش افزوده خواهد بود و از تاریخ ۱۳ دی، صرفا این موارد مشمول هستند و مردم و خریداران مراقب باشند تا در مواردی غیر از این از آن‌ها مالیات ارزش افزوده اخذ نشود.

همچنین در قانون مالیات ارزش افزوده مصوب سال ۱۳۸۸، شرکت‌های هواپیمایی مشمول عوارض ۵ درصدی بودند که با اجرای قانون جدید که خدمات هوایی نیز مشمول مالیات می‌شوند، این عوارض ۵ درصدی حذف می‌شود و ۹‌درصد مالیات ارزش افزوده، جایگزین ۵‌درصد عوارض خاص می‌شود. همین امر سبب افزایش قیمت بلیط هواپیما شده است.

چه کالاهایی معاف یا مشمول این قانون جدید مالیاتی هستند؟

چالش‌های قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده

یکی از موارد منفی قانون مالیات بر ارزش افزوده سال ۱۴۰۰، گستردگی قابل توجه معافیت‌های مالیاتی است. مالیات بر ارزش افزوده به نفع تولید نیست، بلکه منجر به افزایش هزینه تمام شده آن‌ها می‌شود. پس مهم‌ترین ایرادی که به این قانون وارد است، گسترش دامنه معافیت کالا‌ها و خدمات است که نسبت به قانون سال ۸۷، افزایش قابل توجهی داشته است.

سامانه مودیان؛ زیرساخت اصلی قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده

زیرساخت اساسی قانون مالیات بر ارزش افزوده، سامانه مودیان است که هنوز اجرایی نشده و اجرای مناسب و کارآمد قانون جدید را با چالش مواجه می‌کند. اگر سازمان امور مالیاتی نسبت به آموزش ممیز‌ها و مودیان مالیاتی اقدام کند، همچنین نسبت به اطلاع رسانی به مودیان نیز اقدامات مناسبی انجام دهد، قطعا قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده پیامد‌ها و آثار مثبتی نسبت به قانون قبلی خواهد داشت که چالش‌های کمتری را در سطح اقتصاد و بازار به وجود بیاورد.

همه مشمولان قانون مذکور، می‌توانند به منظور آگاهی از آخرین تغییرات انجام شده به درگاه ملی مالیات به نشانی www.intamedia.ir، بخش قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده مراجعه کنند.

ضرورت برنامه ریزی آموزشی در اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده

اجرای مالیات ارزش افزوده یکی از جنبه‌های مهم این قانون بشمار می‌رود. همچنین ایجاد شناخت بیشتر و اطلاع رسانی کافی برای تمام کسانی که با بخش مالیاتی در ارتباط هستند نیز از ضرورت‌های اجرایی مالیات بر ارزش افزوده بحساب می‌آید.

در همین راستا قانون مالیات بر ارزش افزوده را از 3 جنبه‌ی مهم بررسی می‌کنیم:

اصلاحات مورد نیاز درسیاستگذاری‌های قانون مالیاتی بخش اول است که نتیجه‌ی این اصلاحات در آخر منجر به ایجاد اصلاحیه‌های قانون مالیات‌‌های مستقیم گردید.

اصلاحات لازم در خصوص مدیریت مالیاتی جزء اقدامات قابل بررسی در بخش دوم است که در نتیجه‌ی این امر و اهمیت آن قانون مالیات بر ارزش افزوده تصویب و به مرحله‌‎ی اجرا درآمد.

آخرین بخش و شاید هم مهم‌ترین آن‌ها، اقدامات لازم جهت گسترش فرهنگ مالیاتی و ایجاد شناخت بیشتر در میان مردم است.

در بخش سوم، بنظر می‌رسد که بابت اجرایی شدن هرچه بهتر قانون مالیات بر ارزش افزوده، بالا بودن میزان آمادگی مردم و توانمند سازی آنان با وجود بسترهای سخت افزاری و نرم‌افزاری لازم، می‌تواند بیشترین نقش را در موفقیت اجرای این قانون ایفا کند.

صفر تا صد مالیات بر ارزش افزوده

ایجاد آموزش‌های متفاوت در تمام سطوح، به همراه برگزاری سمینارها، کلاس‌ها وکارگاه‌های عملی و همچنین ارائه‌ی پکیج‌های آموزشی که توسط اساتید و افراد کارآزموده تدریس می‌شود، به شناخت هرچه بیشتر افراد کمک می‌کند.

شرکت سپیدار سیستم در کنار ارائه نرم‌افزارهای تخصصی مثل نرم افزار حسابداری شرکتی ، نرم افزار حقوق و دستمزد  و نرم افزار بازرگانی، در راستای مسئولیت اجتماعی خود گام‌های زیادی را برای آموزش مباحث حسابداری برداشته است. برگزاری سمینارها و کارگاه‌های عملی در این حوزه و همچنین تولید پکیج آموزشی که توسط اساتید و بزرگان این قانون تدریس می‌شود، قدم‌های موثری است که سپیدار سیستم برداشته است. در مجموع وجود چنین برنامه‌هایی که باعث فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در جامعه می‌شود می‌تواند علاوه بر آگاه نمودن مردم، کمک رسان دولت در اجرای قانون مالیات ارزش افزوده نیز باشد.

در پایان این مقاله از شما دعوت می‌کنیم اگر همچنان سوال یا ابهامی در خصوص مالیات بر ارزش افزوده، نحوه محاسبه مالیات بر ارزش افزوده (نحوه محاسبه 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده) و یا سامانه مالیات بر ارزش افزوده دارید، در پایین همین صفحه برای ما بنویسید.


نرم افزار حسابداری شرکتی سپیدار همکاران سیستم، با چهار بسته‌‌ی تولیدی، خدماتی، بازرگانی و پیمانکاری، برای مدیریت چابک‌تر شرکت‌های کوچک طراحی شده است و متناسب با نیازهای این کسب‌وکارها، کاربری بسیار ساده‌ای دارد.


این صفحه را به اشتراک بگذارید


به این مطلب امتیاز دهید



39 دیدگاه برای ”مالیات بر ارزش افزوده چیست؟ نحوه محاسبه مالیات ارزش افزوده (پادکست)

  1. سجاد ملافرجزاده

    با سلام ما در سال 98 25 میلیون تومن فروش اینترنتی با شرکت اسنپ تریپ داشتیم که حسابهای بانکی و صورت مسافر موجود است. ولی شرکت فروش 450 میلیون تومنی به خاطر استعلام اداره مالیات ارزش افزوده تسلیم ادره مربوطه کرده است. ضمنا بعد از ارتباط های نصفه نیمه شرکت اصلاح این اشتباه بزرگ را گردن رئیس امور مالیاتی تهران کرده اند. هیچ سندی ارائه نشده است. لطفا بفرمائید ما آیا شکایت خود را پیگیر باشیم یا این مشکل از طرف شرکت حل خواهد شد

  2. مهدی ملایی

    با سلام و ممنون از مطالب مفیدتان چنانچه یک شرکت تاریخ مشمول شدن ارزش افزوده طبق برگه ارسالی اداره مالیات 1394/10/01 باشد و این شرکت در تاریخ 1394/08/15 صورت وضعیت ارایه دهد و ثبت مالی هم بشود ولی پرداخت مبلغ صورت وضعیت یکسال بعد صورت بگیرد آیا این صورت وضعیت مشمول پرداخت مبلغ ارزش افزوده می گردد؟قابل ذکر میباشد که الباقی صورت وضعیت های قرارداد مذکور در دوره مشمول بودن ارسال شده است یعنی بعد از تاریخ 1394/10/01 و مالیات ارزش افزوده پرداخت شده است.

  3. reyhann1366

    سلام خسته نباشید خیلی عالی و کامل بود کاش در مورد معاملات فصلی و تکلیفی هم به همین صورت کامل و جامع توضیح میدادید خیلی عالی بود این مطالب

  4. بردبار

    باسلام،شرکت تولید و پخش ورقه های آهنی و فولادی تمام خریدها را بصورت رسمی انجام میدهد اما فروش را بالاجبار بصورت غیررسمی چون به واسطه میفروشند و واسطه زیر بار مالیات نمی‌روند و و قتی درخواست کد ملی می‌کنند دیگر خرید نمیکنند،چطور میشود مالیات را رد کرد برای فروش؟

    1. سپیدار سیستم

      سلام. پادکست های رادیو مالی ( آموزش مالیات و قوانین عمومی مالیات) را گوش دهید. به شما کمک می کند.

  5. moradi

    با سلام
    یک کالا تولید می شود تولید کننده ارزش افزوده مواد اولیه را پرداخت می کند . از تولید کننده به فروشگاه فروخته می شود ، فروشگاه ارزش افزوده نرخ خرید را پرداخت می کند . مصرف کننده از فروشگاه خریداری و ارزش افزوده ی نرخ فروش کالا را پرداخت می کند . این روال معمول است .

    حال اگر شرکت تولید کننده ای ، به دلایلی ، از ارزش افزوده معاف شود . تکلیف فروشگاهی که کالای آن شرکت را خریداری می کند و مصرف کننده ای که کالا را از فروشگاه می خرد ، چیست ؟ لازه به تاکید است که شرکت معاف شده است نه کالا . ممکن است که کالا مشمول هم بوده است اما چون شرکت معاف شده ، مالیات نمی دهد .

    سپاسگزارم

    1. سپیدار سیستم

      سلام. پادکست مشمولین مالیات بر ارزش افزوده را از رادیو مالی سپیدار گوش دهید. پاسخگوی شماست.

  6. مهدی

    سلام در مورد مالیات بر درامد و ارزش افزوده پیمانکاران داخلی که پروژه در خارج از کشور دارن صحبت میفرمایین که ایا از هردو معاف هستند یا خیر

  7. المیرا

    شرکت رها ماشین الاتی را که قیمت نقدی ان ۱۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال بود به صورت نسیه به مبلغ ۱۲۰۰۰،۰۰۰ میلیون ریال خریداری کرد و مبلغ ۶۰۰،۰۰۰ ریال بابت حمل و نقل ان پرداخت نمود و همچنین مبلغ ۷۰۰،۰۰۰ ریال بابت نصب راه اندازی ان پرداخت کرد،
    صدور سند حسابداری رویداد فوق با توجه به مفروضات گفته شده
    اگر این خرید مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشد؟
    اگر این خرید ممول ب مالیات بر ارزش افزوده نباشد؟
    دوستان لطفا اگه میدونید اینو پاسخ بدید ،ممنون

  8. رحیمی

    ممکنه بفرمایید که آیا یک نماینده فروش بیمه های عمر (نماینده ای که دفتر کار ندارد) هم مشمول پرداخت این مالیان می شود یا خیر؟
    سپاسگزارم

    1. سپیدار سیستم

      سلام. بستگی دارد که جزء فراخوان های هشت گانه ارزش افزوده باشید یا خیر.

  9. رضا

    سلام خیلی ممنونم از مطالب مفیتون!
    مدارک مورد نیاز رسیدگی مالیات ارزش افزوده که 19مورد نوشته شده من در سایتهای دیگه تعداد متفاوتی دیدم، اگر ممکنه بفرمایید که کدام ماده بخشنامه یا دستور العمل اشاره به این موارد کرده؟

    1. سپیدار سیستم

      سلام. هر اداره ای روال خاص خودش را دارد. مهم این است که تمام دفاتر، اسناد درآمدی، قراردادها و… را باید تحویل بدهید. اینکه هر اداره ای چند مورد را از شما طلب می کنند مهم نیست.

      1. Amir mohammadsaligheh

        در مورد سوالی که در داخل پادکست پرسیدید که در مورد ارزش افزوده بود، که گفتیت تولید کننده میز برای استفاده خودش میزی که تولید کرده در نظر بگیره فاکتور صادر میشه ؟خیر! به دلیل اینکه شمایی که تولید کننده ای سر خرید مواد اولیه و کالا ارزش افزوده پرداخت کردی و ارزش افزوده مال افرادیه که مصرف کننده اند و شما زمانی که پرداخت کردی سر مواد اولیه و کالا منتظر مصرف کننده ای تا ارزش افزوده خودتو که سر مواد اولیه یا کالا پرداخت کردی برداری تا ارزش افزودت که پرداخت کردی با چیزی که از مصرف کننده میگیری هم دیگرو ۰ کنه و ۹درصد مصرف کننده رو هم بدی ولی در این موقعیت شما مصرف کننده حساب میشی و ارزش افزودتونو پرداخت کردید سر مواد اولیه و به قول خودتون عرضه به خود کردید و ۹ درصدتونم دادیت در مواد اولیه و کالا واگه بیاید سر سیستم، استفاده شخصی خودتونو بزنید و فاکتورش کنید مجبور میشید دوبار ارزش افزوده بدید چون هم فروشنده میشید هم مشتری و مجبور میشید یه بار دیگه ارزش افزوده بدید در صورتی که شما در اون مواد اولیه و کالا ارزش افزوده خودتونو پرداخت کردید با تشکر از شما

        1. گنجوی

          سلام یه شرکت خرید و فروش و حمل سیمان و مصالح تاسیس کرده ایم ایا باید گواهی ارزش افزوده بگیریم و اگر برای ارزش افزوده ثبت نام نکنیم چه مشکلی ایجاد میشود ؟ ممنون از راهنماییتون

          1. سپیدار سیستم

            سلام.بله. به استناد فراخوان مرحله هفتم مالیات بر ارزش افزوده، باید گواهی نامه دریافت کنید وگرنه نمی توانید از طرف مقابل، ارزش افزوده دریافت کنید

    1. جواد بابائی

      سلام
      من شنیدم ارزش افزوده زیره ۴ میلیارد خرید با فاکتور رسمی رو اداره مالیات ۲ و نیم درصد حساب میکنه
      این شنیده درسته یا غلط
      لطف کنید راهنماییم کنید

  10. عرفانه

    سلام بسیار عالی بود اما من دستم خورد رو امتیاز یک ستاره 🙁

  11. احمدی

    ضمن سلام و عرض ادب

    شما در این مورد سمیناری هم در فصل زمستان دارید؟

    ممنون از پاسخ گویی شما

    1. سپیدار سیستم

      سلام و وقت بخیر
      در صورتی که در زمستان سمیناری برگزار گردد از طریق صفحه https://www.sepidarsystem.com/events به اطلاع علاقه مندان خواهد رسید.
      با تکمیل فرم بالای این صفحه، در صورتی که سمیناری برگزار شود به اطلاع شما خواهد رسید.
      با احترام

  12. مستانه

    سپاس . مفید بود . لطفاً در مورد گزارشات فصلی هم مطلب بذارید . با آرزوی موفقیت روزافزون

    1. ناصر

      بسیار عالی و مفید امیدوارم در مورد دیگر مسائل حسابداری هم به همین زیبایی مطلب بگذارید.

دیدگاه خود را ثبت کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.