اينترنت اشياء

اینترنت اشیاء : کاربرد آن در مدیریت منابع و دارایی ها


وقتی صحبت از شبکه و اینترنت می شود در ذهن ما کامپیوتر، تبلت و گوشی هوشمند تداعی می شود، ولی اینترنت اشیاء (Internet Of The Things) جهانی را ترسیم می کند که در آن همه ابزارهای تحت فرمان بشر، در یک شبکه قرار می گیرند. اینترنت اشیاء شاید جدید به نظر برسد ولی مفهوم جدیدی نیست. اینترنت اشیاء را به سادگی می توان همان ارتباط بین اشیاء تعریف کرد که قابلیت دریافت و ارسال اطلاعات ازطریق شبکه های کامپیوتری و عمل طبق اطلاعات دریافتی از سنسورهای خود یا سایر سیستم های موجود در شبکه و یا راهبر شبکه را دارا می باشند. البته به تازگی و جهت سهولت استفاده و عدم تداخل با شبکه های موجود، پروتکل های شبکه ای مختص آن بوجود آمده است ولی هیچ محدودیتی در استفاده از نوع شبکه ارتباطی برای ایجاد بستر اینترنت اشیاء وجود ندارد.

اینترنت اشیاء

کاربرد اینترنت اشیاء:

اینترنت اشیاء در نگاه اول شاید غیر کاربردی به نظر برسد، زیرا هرجایی که ابزار الکترونیکی و یا مکانیکی و … وجود داشته باشد و بتوان آن را از راه دور کنترل، مدیریت و یا چک کرد، اینترنت اشیاء کاربرد دارد ولی بصورت کلی کاربرد اینترنت اشیاء در حوزه های زیر می باشد:

  1. صنعت، محیط زیست و جامعه
  2. مدیریت زنجیره تأمین، حمل ونقل و تدارکات، هوافضا، حمل ونقل هوایی و خودرو
  • برنامه های کاربردی صنعتی و مخابرات، فناوری پزشکی، بهداشت و درمان، ساختمان هوشمند، خانه و دفتر، رسانه، سرگرمی
  1. زراعت و اصلاح، بازیافت
  2. هشدار فجایع، نظارت بر محیط زیست
  3. شهرهای هوشمند
  4. محیط زیست هوشمند
  • آب هوشمند
  1. اندازه گیری هوشمند
  2. امنیت و شرایط اضطراری
  3. خرده فروشی
  • تدارکات
  • کنترل صنعتی
  1. کشاورزی هوشمند
  2. پرورش حیوانات هوشمند
  3. اتوماسیون خانگی
  • خانه و سلامت الکترونیک.

 

کامپیوترها، دیگر به آن شکل سنتی که ما می‌شناسیم نیستند.

آنها در قالب قطعات کوچک، میکروکنترلرها، تراشه‌های الکترونیکی و مودم‌ها، در خانه و ابزارهای زندگی و محیط ما جاسازی شده‌اند.

امروز، اینترنت را بیش از آنکه بتوان اینترنتِ کامپیوترها دانست، باید اینترنت اشیاء نامید.

 

برخی از موارد کاربرد اینترنت اشیاء در بهبود کسب و کارها:

  • خرده فروشی:

پیاده سازی اینترنت اشیاء به خرده فروشان اجازه می دهد تا موجودی خود را بصورت آنلاین ردیابی کنند. قفسه های هوشمند مجهز به حسگرهایی از قبیل وزن و ردیابی حرکت، با اطلاعات تولیدشده از تگ های RFID به خرده فروشان کمک می کنند تا بتوانند با استفاده از نرم افزارهای کاربردی مرتبط، جابه جای محصولات و اقلام داخل انبار و قفسه ها را بهتر مدیریت و بهینه سازی کنند. با استفاده از اینترنت اشیاء صرفه جویی در فروشگاه های خرده فروشی زیاد می شود.

تحقیقات نشان می دهد ۳٫۹ درصد شانس فروش کالا در زمانی که قفسه ها خالی هستند از دست می رود. داده های دریافتی از سنسورها و دوربین ها می توانند نشان بدهند که خریدار چه مدت معطل شده و در نهایت چه محصولی را خریداری کرده است. استفاده از سرویس های پردازشی که اطلاعات خود را از سنسورهای اشیاء تحت شبکه اینترنت اشیاء دریافت می کنند، می توانند رفتار خریداران را پیش بینی کنند و همچنین در مورد چگونگی بهینه سازی طرح های خرده فروشی برای جذب بهتر خریداران، راهکارهای بسیار خوبی ارایه دهند.

  • مدیریت دارایی ها:

یکی از کاربردهای دیگر، مدیریت دارایی های سازمان با استفاده از فناوری اینترنت اشیاء مبتنی بر رایانش ابری (Cloud Computing) است. با استفاده از اینترنت اشیاء در بستر ابری اطلاعات می توان به مشکلاتی که در مدیریت دارایی ها وجود دارد فائق آمد. کنترل دارایی ها بصورت هوشمند منجر به استفاده بهینه از دارایی ها می گردد که اثرات چشمگیر دیگری ازجمله صرفه جویی وکاهش هزینه های سازمان را نیز درپی خواهد داشت.

مدیریت دارایی ها با کمک اینترنت اشیاء:

سیاست سازمان های مختلف (مخصوصا سازمان های بزگ و گسترده) در حفظ و حراست دارایی های خود مبتنی بر دو روش کاهش هزینه ها و یا نگهداری بهینه از اموال سازمان است و همیشه مدیران ارشد برای حفظ این اموال راهکارهای سنتی ارائه می دهند.این در حالی است که راهکارهای سنتی معمولا برای سازمان های متوسط و کوچک و با ابعاد غیر وسیع،قابل قبول است.

ولی در سامان های بزرگ و با ابعاد وسیع که می خواهند اموال گران قیمت و حساس خود را بصورت لحظه ای در نقاط مختلف شهر، کشور و یا اقصی نقاط جهان کنترل نمایند، راهکار قابل قبول و مناسبی نیست. در اینجاست که تکنولوژی اینترنت اشیاء که یکی از بروزترین فناوری‌های عصر دیجیتال است نمایان می شود.

در فناوری اینترنت اشیاء، تمامی اشیاء در بستر شبکه با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند و این فناوری با استفاده از تجهیزات هوشمند ساز مانند شبکه های حسگر بیسیم (WSN) ، RFID، و میان افزارها و بسترهای نرم افزاری تحت وب و به موازات آن استفاده از رایانش ابری جهت دسترسی همیشگی به اطلاعات و پردازش آن، باعث خواهد شد که به یک قدرت عظیم در یکپارچگی اطلاعات و نظارت دقیق وکنترل و بروزرسانی جامع این اطلاعات جهت مدیریت دارایی ها بوجود آید.

در این شرایط پیچیدگی های مدیریت دارایی وحفظ وحراست از آن و مطلع شدن از دارایی های که در دسترس فیزیکی ما قرار ندارد آسان می شود تا بتوانیم به شکل هوشمند از اتلاف و یا سرقت ومفقود شدن اموال سازمان جلوگیری نماییم و یا با اطلاع به موقع از معیوب شدن این تجهیزات قبل از وارد شدن خسارات عمده نسبت به جایگزینی ویا تعمیر آن اقدام نماییم.

روشن است که سازمان‌هایی که از اینترنت اشیاء جهت مدیریت دارایی خود استفاده می کنند چندین گام از سازمانهای رقیب جلوتر هستند، زیرا که ابزارهای آن سازمان تحت کنترل ومراقبت دائمی می باشد و اگر بخواهند تجهیزات فرسوده و یا قدیمی را با تجهیزات جدید جایگزین نمایند با توجه به داشتن اطلاعات کامل از این تجهیزات به کمک اینترنت اشیاء، این امر خیلی آسان و راحت تر از زمانی خواهد شد که بخواهند بصورت فیزیکی نسبت به اموال موجود اطلاعات به روز را جمع آوری کرده وبه تجزیه وتحلیل جایگزینی آن با سایر تجهیزات اقدام نمایند.

علاوه بر اتلاف زمان و هزینه هایی که برای جمع اوری این اطلاعات وجود دارد، احتمال غلط بودن آن به علت اینکه این آمار توسط انسان جمع آوری شده است نیز بسیار بالا می باشد تا اینکه این اطلاعات بصورت برنامه ریزی شده و سریع وبا درصد خطای خیلی کم همیشه در دسترس باشد.

مطالعات درزمینه مدیریت دارایی ها با استفاده از فناوری اینترنت اشیاء ابر محور

طبق گزارش موسسه گارتنر تعداد ۲۲ میلیارد دستگاه درسراسردنیا تا سال ۲۰۲۰ به اینترنت اشیاء وصل خواهند شد و توسط این فناوری بصورت آنلاین توسط کاربران کنترل خواهند شد. شکل زیر اشاره به گسترش فراگیر اینترنت اشیاء دارد:

اینترنت اشیاء

نمودار فوق نشان دهنده پیش بینی گارتنر برای تعداد ابزار های هوشمندی است که تا سال ۲۰۲۰ به اینترنت اشیاء متصل خواهند شد

همچنین با بررسی مطالعات اخیر انجام شده توسط موسسه تحقیقاتی فورستر درسازمان ها، به نظرات جالبی درمورد استفاده از اینترنت اشیاء در اجرای فرایندهای سازمان می رسیم. این موسسه بعداز بررسی ۶۰۰ تصمیم گیر در سازمان های صنعتی به این نتیجه می رسد که ۸۷ درصد معتقدند اینترنت اشیاء یکی از تاثیر گذارترین تغییرات تکنولوژی خواهد شد و این روند تکنولوژیکی وعملیاتی و فعال، جای ثابتی در صنعت ایجاد خواهد کرد. ۱۳ درصد از پاسخ دهندگان در این نظر سنجی گفته اند که از اینترنت اشیاء در برخی از فرایندهای عملیاتی سازمان خود استفاده می کنند و ۱۷ درصد تیم های خود را جهت استقرار بیشتر اینترنت اشیاء در سازمان خود آماده کرده اند.

جیم هیلتون مدیر ارشد ومدیر تولید بین الملی میگوید که استقرار موفقیت آمیز اینترنت اشیاء با توجه به عنوان وتنوع دارایی ها می تواند تاثیر قابل توجهی در مدیریت دارایی ها داشته باشد. با این وجود او می گوید که در این حالت دید انسان به ماشین در مدیریت دارایی با استقرار اینترنت اشیاء بهتر می شود وقطعا مزایای ملموس و توانایی نگهداری از راه دور و مدیریت پیشگیرانه وپیش بینی شده می تواند بهره وری را افزایش دهد. مطالعه ای که در صنایع تولیدی ، ساخت و ساز ، انرژی، هوا فضا و حمل و نقل انجام شده نشان میدهد که ۶۶ درصد در حال اجرا و یا برنامه ریزی برای استقرار بستر فناوری اینترنت اشیاء برای اهداف مدیریت دارایی می باشند.

کلام آخر…

اینترنت اشیاء در سالهای آینده به همراه پیشرفت تجهیزات هوشمندساز، رشد چشمگیری در زمینه سیستم‌های شناسایی خودکار خواهد داشت. از این رو به منظور تهیه بستر مناسب و استفاده از این فناوری، نیاز به آماده سازی و بررسی زمینه های اجرایی و تنظیم استانداردهای جهانی کاملا مشهود است.

هر یک از عناصر تشکیل دهنده فناوری اینترنت اشیاء (یا به عبارتی دیگر: اینترنتی از اشیاء)، دارای مختصات و ابعاد وسیعی است که در صورت نادیده گرفتن آن اجرای این فناوری کاربردی را با مشکلات عدیده ای مواجه می کند. از جمله این مشکلات تداخل فرکانس در تجهیزات هوشمند ساز یا پوشش دهی ناقص شبکه های جمع آوری داده می باشد، که با توجه به این موارد، زمینه های بحث فراوانی برای محققان فراهم شده است. همچنین در این فناوری، مزایایی عملکردی از قبیل، پذیرش بهتر این فناوری توسط کاربران با توجه به کاهش استفاده از دوربینهای نظارتی در محیط کار، کاهش هزینه های عملیاتی و افزایش انعطاف پذیری وجود دارد.