ساختار صورت سود و زیان

ساختار صورت سود و زیان


صورت‌های مالی (گزارش‌های مالی یا گزارشگری مالی) عبارت است از ارائه اطلاعات خلاصه‌شده و طبقه‌بندی‌ شده درباره وضعیت مالی واحد تجاری، به صورتی که برای استفاده کنندگان آن در گرفتن تصمیمات اقتصادی سودمند باشد. یکی از اجزای صورت های مالی اساسی، صورت سود و زیان است. صورت سود و زیان مانند یک فیلم عمل می‌کند و وضعیت درآمد و هزینه شرکت را برای یک دوره مالی نشان می‌دهد که این دوره می‌تواند یک ساله، شش ماهه، سه ماهه و حتی ماهانه باشد.

تهیه صورت سود و زیان با چند هدف عمده صورت می‌گیرد که یکی از مهمترین آن‌ها، اطلاع از نتایج عملکرد شرکت یعنی تفاوت درآمد و هزینه است. علاوه براین، صورت سود و زیان برای تجزیه و تحلیل تغییرات میزان درآمد شرکت در طول یک دوره مالی و نیز تعیین نحوه تغییرات هزینه در برابر تغییرات درآمد به کار می‌رود.

در این پست نیم نگاهی به ساختار صورت سود و زیان می‌اندازیم و اجزای تشکیل دهنده آن را بررسی می‌کنیم.

بخش های صورت سود و زیان

صورت سود و زیان به طور کلی در سه بخش طراحی و سازماندهی شده است:

  • بخش اول: نمایش میزان درآمد حاصل از فروش محصولات یا خدمات برای دوره مندرج در بالای گزارش
  • بخش دوم: بیان انواع هزینه‌های تحقق یافته برای کسب درآمدها درطول همان دوره زمانی
  • بخش سوم: تعیین تفاوت بین درآمدهای تحقق یافته و هزینه‌های صورت پذیرفته

بدیهی است درصورتی که درآمد بیش از هزینه‌ها باشد به معنای کسب سود و چنانچه هزینه‌ها بیشتر از درآمد شرکت باشد، به معنی زیان در طول دوره مالی است.

اجزا و ساختار صورت سود و زیان

بر اساس ساختار کلی تهیه سود و زیان، مفاهیم ذیل خلاصه وار تشریح می‌شوند:

درآمد: مبالغی که یک واحد تجاری از محل فروش محصولات یا ارائه خدمات به دست می‌آورد، به عنوان درآمد تلقی می‌شوند (درآمد به هیچ وجه به معنای نقدینگی نیست). برهمین اساس، درآمد با این تعریف فقط شامل محصولات اصلی واحد تجاری است و درآمد حاصل از فعالیت های جانبی به عنوان سایر درآمدهای عملیاتی و غیرعملیاتی شناسایی و درسرفصل دیگری ثبت می‌شود.

قیمت تمام شده کالای فروش رفته: درواقع این سرفصل دارای ماهیت هزینه است و قیمت تمام شده کلیه اقلامی است که از موجودی کالای شرکت در طول یک دوره فروخته می‌شوند. لازم به ذکر است که در این بخش به صورت مجزا هزینه های مواد، سربار و دستمزد کارکنان مستقیم تولید و کارکنان پشتیبانی تولید درج می‌شود.

سود ناخالص: تفاوت بین درآمد و قیمت تمام شده کالای فروخته شده قبل از محاسبه هزینه‌های عملیاتی، سود ناخالص نامیده می‌شود. این سود میزان پوشش سایر هزینه ها را نشان می‌دهد و یک عامل تحلیلی مناسب برای مقایسه با سنوات قبل و شرکت های مشابه است. یادآوری می‌شود که هرچه موجودی انتهای دوره کمتر گزارش شود، سود ناخالص کمتر خواهد شد.

هزینه‌های فروش، اداری و عمومی: در واقع بخشی از هزینه‌های عملیاتی است که انجام آنها به منظور تحقق درآمد اجتناب ناپذیر است. بر همین اساس که هزینه‌های نیروی انسانی مربوط به کارکنان اداری و ستادی شرکت‌ها در این بخش درج می‌شود.

سود عملیاتی: با کسر هزینه‌های فروش، اداری و عمومی از سود ناخالص می‌توان سود عملیاتی را استخراج کرد. بهترین شاخص کارایی عملیاتی مدیرعامل یک شرکت در گزارش سود و زیان، همین سود عملیاتی است.

سود خالص: پس از تاثیر هزینه‌های تامین مالی و اعمال مالیات بر درآمد، می‌توان از سود عملیاتی به سود خالص یا به عبارت دیگر «آخرخط» دست پیدا کرد. این سود، حاصل کسر کلیه هزینه‌ها از درآمدها است و لذا بخشی از سود خالص به دست آمده ممکن است به صورت نقد و بخش دیگر آن به صورت حساب‌های دریافتنی در آینده باشد.

خاطر نشان می‌شود از آنجا که صورت‌های مالی باید تغییرات حقوق صاحبان سهام را منعکس کند. بخشی از این تغییرات در گردش حساب سود و زیان انباشته در ذیل صورت سود و زیان دوره انعکاس می‌یابد و به نوعی موجب انسجام و پیوستگی صورت های مالی اساسی می‌شود. به عبارت دیگر، در صورت سود و زیان دوره، تنها درآمدها و هزینه‌های دوره جاری منعکس می‌شوند. درحالیکه درگردش حساب سود/زیان انباشته اقلامی نظیر تعدیلات سنواتی و تخصیص سود نیز وجود دارد که ارتباطی با درآمدها و هزینه های دوره جاری ندارند. باتوجه به اهمیت اطلاعات مندرج در حساب سود/ زیان انباشته، گردش این حساب، متشکل از سود/زیان دوره، سود/ زیان انباشته ابتدای دوره، تعدیلات سنواتی و هرگونه مبلغ انتقالی از سایر سرفصل‌های حقوق صاحبان سهام، سود قابل تخصیص، سهام مصوب و در نهایت سود انباشته در پایان سال است.

*منبع: کتاب مدیرعامل چند ساحتی، مجید باقری، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی

به منظور استفاده کاربردی از این مقاله می توانید با سیستم دریافت و پرداخت سپیدار همکاران سیستم آشنا شوید. (نرم افزار حسابداری سپیدار همکاران سیستم)