در سالهای اخیر، با رشد چشمگیر اقتصاد دیجیتال و تغییر الگوهای کاری، مشاغل خانگی به یکی از ارکان مهم درآمدزایی برای بسیاری از خانوادهها تبدیل شدهاند. از تولید صنایعدستی و محصولات غذایی گرفته تا ارائه خدمات آنلاین و آموزشی، دامنه فعالیتهایی که در محیط خانه قابل انجام است، روز به روز گستردهتر میشود. اما یکی از دغدغههای اصلی صاحبان این کسبوکارهای کوچک و متوسط، مسئلههای قانونی و مالیاتی است. بسیاری از افراد تصور میکنند که فعالیت در منزل به معنای معافیت کامل از نظارتهای دولتی و پرداخت مالیات است، اما واقعیت ماجرا پیچیدهتر از این تصورات اولیه است.
نظام مالیاتی کشور با هدف ایجاد عدالت اقتصادی و شفافیت در درآمدها، قوانین مشخصی را برای تمامی فعالان اقتصادی، فارغ از محل فعالیت آنها، وضع کرده است. این بدان معناست که صرف خانگی بودن یک شغل، دلیلی بر نادیده گرفتن تکالیف مالیاتی نیست. با این حال، قانونگذار برای حمایت از این بخش مولد و آسیبپذیر، تسهیلات و معافیتهای قابلتوجهی را نیز در نظر گرفته است که عدم آگاهی از آنها میتواند به ضرر مودیان تمام شود. در این مقاله به بررسی دقیق و موشکافانه وضعیت مالیاتی مشاغل خانگی، نحوه محاسبه آن در سال ۱۴۰۴ و راهکارهای قانونی برای بهرهمندی از معافیتها خواهیم پرداخت.
آشنایی رایگان با نرمافزار حسابداری سپیدار
برای دریافت مشاوره و دمو رایگان، فرم زیر را پر کنید و محیط سپیدار را از نزدیک ببینید.
آیا تمام مشاغل خانگی مشمول پرداخت مالیات هستند؟
اولین و بنیادیترین پرسشی که برای هر صاحب کسبوکاره خانگی مطرح میشود، اصل مشمولیت مالیاتی است. طبق قانون مالیاتهای مستقیم در ایران، هر شخصی که به هر نحوی در داخل کشور درآمدی کسب میکند، مشمول پرداخت مالیات است. بنابراین، پاسخ کوتاه به این سوال که آیا مشاغل خانگی مشمول مالیات هستند، “بله” است. محل استقرار کسبوکاره (خانه، مغازه یا دفتر اداری) تغییری در ماهیت درآمدزایی ایجاد نمیکند. سازمان امور مالیاتی تمامی تراکنشهای بانکی، دستگاههای کارتخوان و درگاههای پرداخت اینترنتی را رصد میکند و هرگونه واریزی که ماهیت تجاری داشته باشد، به عنوان درآمد مشمول مالیات شناسایی میشود.
با وجود این اصل کلی، قانونگذار استثنائاتی را برای حمایت از برخی فعالیتهای خاص در نظر گرفته است. این استثنائات معمولاً مشروط به داشتن مجوزهای رسمی و رعایت سقفهای درآمدی مشخص هستند. نکته بسیار مهمی که اغلب نادیده گرفته میشود این است که حتی اگر شغل شما جزو موارد معاف از مالیات باشد (مانند برخی فعالیتهای کشاورزی یا صنایعدستی)، برخورداری از این معافیت منوط به انجام تکالیف قانونی است. به عبارت دیگر، معافیت به معنای رها کردن امور مالیاتی نیست، بلکه به معنای انجام تکالیف (مانند ارائه اظهارنامه) و سپس اعمال نرخ صفر مالیاتی است. اگر شما به عنوان یک فعال حوزه مشاغل خانگی پرونده مالیاتی تشکیل ندهید، سازمان امور مالیاتی شما را به عنوان یک مودی فاقد مجوز شناسایی کرده و مالیات را با نرخهای معمول و بدون معافیت محاسبه خواهد کرد.
معافیت ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم در سال ۱۴۰۴
یکی از مهمترین ابزارهای حمایتی دولت برای کسبوکارهای کوچک و مشاغل خانگی، معافیت موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم است. این ماده قانونی به “معافیت معیشتی” نیز معروف است و هدف آن این است که بخشی از درآمد سالانه افراد که صرف هزینههای اولیه زندگی میشود، از پرداخت مالیات معاف گردد. مبلغ این معافیت هر ساله در قانون بودجه سنواتی کشور تعیین و ابلاغ میشود و برای سال ۱۴۰۴ تغییرات قابل توجهی نسبت به سالهای گذشته داشته است تا با نرخ تورم و هزینههای زندگی همخوانی بیشتری پیدا کند.
در سال ۱۴۰۴، سقف معافیت مالیاتی ماده ۱۰۱ برای صاحبان مشاغل مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است. این بدان معناست که اگر سود خالص سالانه یک کسبوکاره خانگی (یعنی درآمد کل منهای هزینههای قابل قبول) تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان باشد، هیچ مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد. اما اگر سود خالص از این مبلغ فراتر رود، تنها مازاد آن مشمول محاسبه مالیات خواهد شد. به عنوان مثال، اگر سود خالص شما ۳۰۰ میلیون تومان باشد، ۲۰۰ میلیون تومان آن معاف بوده و تنها برای ۱۰۰ میلیون تومان باقیمانده باید مالیات پرداخت کنید.
نکته حیاتی در بهرهمندی از این معافیت، شرط “تسلیم اظهارنامه مالیاتی” یا استفاده از “فرم تبصره ماده ۱۰۰” در موعد مقرر است. قانونگذار به صراحت اعلام کرده است که عدم ارسال اظهارنامه در مهلت قانونی، باعث محرومیت کامل از این معافیت خواهد شد. بنابراین، حتی اگر درآمد شما کمتر از سقف معافیت است، باید حتماً اظهارنامه خود را پر کنید تا سازمان امور مالیاتی به صورت رسمی معافیت شما را تأیید کند. بسیاری از جرایم سنگین مالیاتی ناشی از همین تصور اشتباه است که “چون درآمدم کم است، نیازی به انجام کاری ندارم”.

کدام مشاغل خانگی معاف از مالیات هستند؟
علاوه بر معافیت عمومی ماده ۱۰۱، برخی از مشاغل خانگی بر اساس نوع فعالیتشان از معافیتهای اختصاصی برخوردارند. طبق ماده ۱۴۲ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد کارگاههای فرش دستباف و صنایعدستی و شرکتهای تعاونی و اتحادیههای تولیدی مربوطه از پرداخت مالیات معاف است. این یک فرصت طلایی برای هنرمندان و صنعتگرانی است که در خانه به تولید آثار هنری و صنایعدستی مشغول هستند. شرط اصلی استفاده از این معافیت، داشتن مجوز فعالیت از مراجع ذیصلاح مانند وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی است.
بخش دیگری از معافیتها مربوط به فعالیتهای کشاورزی، دامپروری و پرورش طیور است که ممکن است در مقیاس کوچک و خانگی انجام شود. بر اساس ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد حاصل از کلیه فعالیتهای کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگلها، باغهای درخت از هر قبیل و نخلستانها از پرداخت مالیات معاف است. اگر کسبوکاره خانگی شما در این حوزهها تعریف میشود، میتوانید با ارائه مدارک مثبته از معافیت صد در صدی بهرهمند شوید.
فعالیتهای فرهنگی و هنری دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مشمول معافیتهای خاصی هستند. این دسته شامل نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و هنرمندان حوزههای تجسمی و نمایشی میشود که در منزل فعالیت میکنند. البته باید توجه داشت که در قوانین بودجه سالهای اخیر، برای این معافیتها نیز سقف درآمدی تعیین شده است و درآمدهای بسیار بالا ممکن است مشمول مالیات شوند. بنابراین، بررسی دقیق قانون بودجه سال ۱۴۰۴ برای اطمینان از سقف معافیتهای فعالیتهای فرهنگی ضروری است.
مالیات مشاغل خانگی چگونه محاسبه میشود؟ (سال ۱۴۰۴)
محاسبه مالیات مشاغل خانگی بر اساس نرخهای پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم انجام میشود. این روش محاسبه برای ایجاد عدالت مالیاتی طراحی شده است، به طوری که درآمدهای پایینتر با نرخ کمتر و درآمدهای بالاتر با نرخ بیشتری مشمول مالیات شوند. پس از کسر معافیت سالانه (که در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان است)، باقیمانده سود مشمول مالیات در پلههای مختلف قرار میگیرد.
نرخهای مالیاتی ماده ۱۳۱ به شرح زیر است: تا مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان سود خالص مازاد بر معافیت، با نرخ ۱۵ درصد محاسبه میشود. نسبت به مازاد ۲۰۰ میلیون تومان تا ۴۰۰ میلیون تومان، با نرخ ۲۰ درصد محاسبه میشود. نسبت به مازاد ۴۰۰ میلیون تومان، با نرخ ۲۵ درصد محاسبه میشود. این ساختار پلکانی باعث میشود فشار مالیاتی بر روی درآمدهای متوسط کمتر باشد. برای مثال، اگر سود خالص مشمول مالیات شما (پس از کسر معافیت اولیه) ۱۵۰ میلیون تومان باشد، کل این مبلغ در پله اول قرار گرفته و تنها ۱۵ درصد آن به عنوان مالیات کسر میشود.

یک روش سادهتر و محبوبتر برای محاسبه و پرداخت مالیات مشاغل خانگی در سال ۱۴۰۴، استفاده از دستورالعمل تبصره ماده ۱۰۰ است. این روش برای کسانی مناسب است که مجموع فروش کالا و خدمات آنها در سال ۱۴۰۳ کمتر از سقف تعیین شده (برای سال ۱۴۰۴ این سقف ۱۰۰ برابر معافیت ماده ۸۴، معادل حدود ۲۱.۶ میلیارد تومان پیشنهاد شده است) باشد. در این روش، سازمان امور مالیاتی بر اساس اطلاعات موجود در پایگاههای داده خود (مانند تراکنشهای بانکی)، مبلغی را به عنوان مالیات مقطوع پیشنهاد میدهد. اگر مودی این مبلغ را بپذیرد، دیگر نیازی به نگهداری دفاتر قانونی و اسناد و مدارک پیچیده ندارد و پرونده مالیاتی او قطعی میشود. این روش برای اکثر صاحبان مشاغل خانگی که نمیخواهند درگیر پیچیدگیهای حسابداری شوند، بهترین گزینه است.
در ادامه برای شفافیت بیشتر، مقایسهای بین روش ارائه اظهارنامه عادی و استفاده از فرم تبصره ماده ۱۰۰ ارائه شده است:
| ویژگی | روش اظهارنامه عادی | روش تبصره ماده ۱۰۰ (مالیات مقطوع) |
|---|---|---|
| نیاز به نگهداری اسناد | بله، الزامی است | خیر، الزامی نیست |
| احتمال رسیدگی ممیز | بالا (رسیدگی دقیق به دفاتر) | بسیار کم (قطعی شدن سریع) |
| پیچیدگی فرآیند | زیاد (نیاز به دانش حسابداری) | کم (تایید مبلغ پیشنهادی) |
| امکان تقسیط | بله | بله |
| مناسب برای | درآمدهای بالا یا دارای هزینه زیاد | مشاغل خرد و خانگی با درآمد مشخص |
هزینههای قابل قبول برای کاهش مالیات مشاغل خانگی
یکی از مفاهیم کلیدی در حسابداری مالیاتی که میتواند بار مالیاتی مشاغل خانگی را به شدت کاهش دهد، شناسایی و ثبت دقیق “هزینههای قابل قبول مالیاتی” است. مالیات بر درآمد مشاغل، بر اساس “سود خالص” محاسبه میشود، نه “درآمد ناخالص” یا کل فروش. سود خالص حاصل تفریق هزینههای انجام شده برای کسب درآمد از کل فروش است. بنابراین، هرچه شما بتوانید هزینههای قانونی و مرتبط با شغل خود را دقیقتر و مستندتر ارائه دهید، سود خالص دفتری شما کاهش یافته و در نتیجه مالیات کمتری پرداخت خواهید کرد.
هزینههای قابل قبول مالیاتی در مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم به تفکیک بیان شدهاند. برای یک کسبوکاره خانگی، این هزینهها میتواند شامل موارد متنوعی باشد. خرید مواد اولیه برای تولید محصول، هزینه بستهبندی، هزینههای بازاریابی و تبلیغات (مانند تبلیغات در شبکههای اجتماعی)، هزینه اینترنت و تلفن مربوط به کار، هزینههای حملونقل و ارسال کالا، و حتی بخشی از هزینههای آب، برق و گاز (اگر کنتور جداگانه یا قبض تفکیک شده قابل استناد وجود داشته باشد) جزو این موارد هستند. همچنین اگر برای کسبوکاره خود نرمافزار حسابداری خریدهاید یا هزینهای بابت تعمیر تجهیزات کار پرداخت کردهاید، همگی قابل کسر از درآمد هستند.
نکته بسیار مهم در مورد هزینههای قابل قبول این است که این هزینهها باید “مستند” و “مربوط به دوره مالی” باشند. صرف ادعای اینکه هزینهای انجام شده کافی نیست؛ شما باید فاکتورهای رسمی، رسیدهای بانکی معتبر و مدارکی داشته باشید که نشان دهد این هزینهها واقعاً انجام شده و مستقیماً در راستای کسب درآمد بوده است. فاکتورهای رسمی باید دارای شماره اقتصادی فروشنده و خریدار، تاریخ و مشخصات کامل کالا یا خدمت باشند. در صورتی که از فرم تبصره ماده ۱۰۰ استفاده میکنید، نیازی به ارائه جزئیات هزینهها نیست، اما اگر اظهارنامه عادی ارسال میکنید، داشتن این اسناد برای دفاع از اظهارنامه در برابر ممیز مالیاتی حیاتی است.
جریمه عدم پرداخت مالیات مشاغل خانگی
نادیده گرفتن قوانین مالیاتی و عدم انجام تکالیف در موعد مقرر، عواقب سنگینی برای صاحبان مشاغل خانگی به همراه دارد. سازمان امور مالیاتی در سالهای اخیر با هوشمندسازی سیستمهای خود و دسترسی به ریزتراکنشهای بانکی، توانایی بالایی در شناسایی مودیان فراری از مالیات پیدا کرده است. جریمههای مالیاتی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: جریمههای غیرقابل بخشش و جریمههای قابل بخشش (که البته بخشش آنها منوط به شرایط خاص و صلاحدید سازمان است). آگاهی از این جریمهها میتواند انگیزه لازم برای قانونمندی را ایجاد کند.
سنگینترین جریمه مربوط به “عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی” در موعد مقرر است. طبق قانون، اگر مودی اظهارنامه خود را در مهلت قانونی (که معمولاً تا پایان خرداد ماه سال بعد است) ارسال نکند، مشمول جریمهای معادل ۳۰ درصد مالیات متعلق خواهد شد. نکته ترسناک ماجرا اینجاست که این جریمه ۳۰ درصدی غیرقابل بخشش است. علاوه بر این جریمه، همانطور که قبلاً اشاره شد، مودی از کلیه معافیتهای قانونی (از جمله معافیت پایه ۲۰۰ میلیون تومانی) محروم میشود. یعنی مالیات او از اولین ریال درآمد و بدون هیچ کسری محاسبه خواهد شد که مبلغ نهایی را به شدت افزایش میدهد.
علاوه بر جریمه عدم ارسال اظهارنامه، جریمه “تأخیر در پرداخت مالیات” نیز وجود دارد. اگر مالیات قطعی شده خود را پرداخت نکنید، به ازای هر ماه تأخیر، جریمهای معادل ۲.۵ درصد مبلغ مالیات به بدهی شما اضافه میشود. این جریمه به صورت ماه شمار محاسبه شده و در طول زمان میتواند به مبلغ قابل توجهی تبدیل شود. همچنین، کتمان درآمد (یعنی درآمدی داشته باشید ولی در اظهارنامه اعلام نکنید و سازمان آن را کشف کند) نیز مشمول جریمه ۳۰ درصدی غیرقابل بخشش نسبت به مالیات درآمد کتمان شده است. این قوانین سختگیرانه نشان میدهد که شفافیت و صداقت در اظهار درآمد، بهترین استراتژی برای حفظ سلامت مالی کسبوکاره خانگی است.

روشهای پرداخت مالیات مشاغل خانگی
فرآیند پرداخت مالیات مشاغل خانگی در سالهای اخیر به سمت الکترونیکی شدن و تسهیل امور پیش رفته است. اولین قدم برای ورود به این فرآیند، ثبتنام در سامانه ملی خدمات مالیاتی (my.tax.gov.ir) و تشکیل پرونده مالیاتی است. پس از تکمیل ثبتنام و دریافت کد رهگیری، شما به عنوان یک مودی رسمی شناخته میشوید. تمام تعاملات شما با سازمان امور مالیاتی، از ارسال اظهارنامه تا پرداخت قبوض و مشاهده ابلاغیهها، از طریق همین درگاه الکترونیکی انجام میشود.
پس از قطعی شدن مبلغ مالیات (چه از طریق پذیرش فرم تبصره ماده ۱۰۰ و چه پس از رسیدگی به اظهارنامه عادی)، مودی باید نسبت به پرداخت آن اقدام کند. سازمان امور مالیاتی امکان صدور قبض پرداخت آنلاین را در سامانه خود فراهم کرده است. شما میتوانید با استفاده از کارتهای بانکی عضو شتاب، مالیات خود را به صورت یکجا پرداخت کنید. پرداخت به موقع، شما را از جریمههای تأخیر ۲.۵ درصدی در ماه نجات میدهد و سابقه خوبی برای پرونده مالیاتی شما ایجاد میکند که در سالهای آینده میتواند در برخورداری از بخشودگیها موثر باشد.
یکی از تسهیلات مهم در بخش پرداخت، امکان “تقسیط بدهی مالیاتی” است. اگر توان پرداخت یکجای مالیات را ندارید، میتوانید درخواست تقسیط بدهی خود را در سامانه ثبت کنید. معمولاً سازمان امور مالیاتی با تقسیط بدهی موافقت میکند، به شرطی که بخشی از مبلغ (مثلاً ۲۰ یا ۳۰ درصد) را به صورت نقد پرداخت کنید و مابقی را در اقساط ماهانه تسویه نمایید. استفاده از چک صیادی برای تضمین اقساط معمولاً الزامی است. این روش به صاحبان مشاغل خانگی کمک میکند تا مدیریت نقدینگی بهتری داشته باشند و فشار مالی ناشی از مالیات را در طول سال تقسیم کنند.
مهلت ارسال اظهارنامه و اقدامات ضروری
رعایت تقویم مالیاتی برای جلوگیری از جریمهها و استفاده از معافیتها حیاتی است. برای صاحبان مشاغل حقیقی (که اکثر مشاغل خانگی در این دسته قرار میگیرند)، مهلت قانونی ارسال اظهارنامه مالیاتی عملکرد هر سال، تا پایان خرداد ماه سال بعد است. به عنوان مثال، برای عملکرد سال ۱۴۰۳، شما تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۴ فرصت دارید تا اظهارنامه خود را ارسال کنید یا فرم تبصره ماده ۱۰۰ را تایید نمایید. تجربه نشان داده است که موکول کردن این کار به روزهای پایانی خرداد، با ریسک کندی سیستمها و بروز مشکلات فنی همراه است، بنابراین توصیه میشود در اوایل خرداد ماه نسبت به انجام تکالیف خود اقدام کنید.
اقدامات ضروری که باید قبل از رسیدن به مهلت نهایی انجام دهید عبارتند از: ابتدا، مطمئن شوید که دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت اینترنتی شما به پرونده مالیاتیتان متصل است. هرگونه مغایرت در این زمینه میتواند منجر به برآورد مالیات مضاعف شود. دوم، گردش حسابهای تجاری خود را بررسی کنید و مطمئن شوید که با مبلغی که قصد اظهار آن را دارید همخوانی دارد. ورودیهای غیرتجاری (مانند وام، قرض یا انتقال بین حسابهای خودتان) باید از ورودیهای تجاری تفکیک شده باشند تا در صورت رسیدگی بتوانید از آنها دفاع کنید. سوم، اگر مشمول معافیت خاصی (مانند صنایعدستی) هستید، از اعتبار مجوزهای خود اطمینان حاصل کنید، زیرا مجوز منقضی شده اعتباری برای اعمال معافیت ندارد.
امکان اعتراض به مالیات تعیین شده
قانونگذار حق اعتراض را برای مودیانی که نسبت به برگ تشخیص مالیات صادر شده توسط سازمان معترض هستند، محفوظ داشته است. اگر پس از ارسال اظهارنامه و رسیدگی ممیز، برگه تشخیصی دریافت کردید که مبلغ مالیات درج شده در آن را ناعادلانه یا اشتباه میدانید، میتوانید وارد فرآیند دادرسی مالیاتی شوید. اولین مرحله اعتراض، ثبت درخواست رسیدگی مجدد نزد رئیس اداره امور مالیاتی مربوطه است. طبق قانون، شما ۳۰ روز پس از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص فرصت دارید تا اعتراض کتبی خود را ثبت کنید.
در بسیاری از موارد، اختلافات در همان مرحله اول با ارائه اسناد و مدارک تکمیلی حل میشود و توافق حاصل میگردد. اما اگر توافق حاصل نشد، پرونده به “هیات حل اختلاف مالیاتی” ارجاع داده میشود. این هیات متشکل از سه نفر (نماینده سازمان مالیاتی، قاضی و نماینده صنف یا اتاق بازرگانی) است که به صورت بیطرفانه به پرونده رسیدگی میکنند. رأی صادر شده توسط این هیات قطعی و لازمالاجراست، مگر اینکه مودی به شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری شکایت کند که مراحل پیچیدهتر و زمانبرتری هستند. نکته کلیدی در موفقیت اعتراض، داشتن مستندات قوی و آگاهی از قوانین است؛ صرفاً بیان اینکه “درآمد من کم بوده” بدون ارائه سند، در مراجع حل اختلاف پذیرفته نمیشود.
نتیجهگیری
مالیات مشاغل خانگی در نگاه اول ممکن است موضوعی دلهرهآور و پیچیده به نظر برسد، اما با شناخت صحیح قوانین و انجام به موقع تکالیف، میتوان آن را به سادگی مدیریت کرد. اصل اساسی این است که فعالیت در منزل مصونیت مالیاتی ایجاد نمیکند و شفافیت مالی شرط بقای هر کسبوکاری در اقتصاد امروز است. با توجه به سقف معافیت ۲۰۰ میلیون تومانی ماده ۱۰۱ در سال ۱۴۰۴ و امکان استفاده از روش ساده تبصره ماده ۱۰۰، بسیاری از مشاغل خانگی عملاً مالیات سنگینی پرداخت نخواهند کرد یا حتی کاملاً معاف خواهند شد، مشروط بر اینکه اظهارنامه خود را در موعد مقرر ارسال کنند.
در نهایت، توصیه میشود به جای پنهانکاری یا نادیده گرفتن قوانین که ریسک جریمههای سنگین و مسدود شدن حسابهای بانکی را به همراه دارد، مسیر قانونی را طی کنید. تشکیل پرونده مالیاتی، تفکیک حسابهای شخصی از تجاری، نگهداری مدارک هزینهها و مشورت با یک مشاور مالیاتی در صورت لزوم، گامهایی هستند که امنیت و پایداری کسبوکاره کوچک شما را تضمین میکنند. قانونمند بودن نه تنها از ضررهای مالی جلوگیری میکند، بلکه اعتبار کسبوکاره شما را نزد نهادهای قانونی و مالی افزایش میدهد.

